Prentarinn - 01.04.1994, Page 8

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXTZÞÆO
abcdðefgfiijkCmnopqrstuvwxysþcEö <St 1234567890
WBCú9T,y:g9íij%L9á9to¥(^mvwx(y'z$Æö
aócddefjíiijtfmnopqrstuvzwq/spceö & 1234567890
ITC Zapf Chancery, bein skrift og hallandi
Letursamanburður
Coc ONG grn
Coc ONG grn
Coc ONG grn
Letur Zapfs frá sjötta áratugnum
(talið að ofan): Palatino, Melior og Optima
(2) Sporöskjuformið sem Zapf datt nið-
urá í Melior hefur hann síðar notað ma. í
letrunum ITC Zapf Book, Marconi og
Edison með ekki síðri árangri.
(3) Ahrif frá skrift eru oft mjög greini-
leg. Benda má á f í Optima (og víðar) sem
er einsog „skrifað" í þremur dráttum með
breiðum penna. Áhrif frá breiðpennaskrift
eru einnig mjög augljós í x, X og Y í
Palatino. En áhrif skrifarans koma ekki
bara fram í einstökum stöfum heldur ber
letur hans í heild vitni um næmt formskyr
og tilfinningu fyrir hlutföllum og hreyf-
ingu. Þokki letursins er sömu ættar og
þokki fagurrar skriftar.
Hér að framan hefur verið lýst nokkuð
helstu letrum Zapfs frá 6. áratugnum,
þeim letrum sem hann er frægastur fyrir
og líta má að ýmsu leyti á sem grundvöll
seinni letra hans. En afþví þessari grein er
einnig ætlað að minna á skrifarann Her-
mann Zapf fer vel á því að líta að lokum á
frægasta skrifletur hans, ITC Zapf
Chancery, sem kom út 1979. Þetta er
breiðpenna-kansellískrift í fjórum þykkt-
um og með ýmsum afbrigðum (sem
reyndar eru ekki öll dltæk í þeim tölvu-
útgáfum sem á markaði eru). Annars vegar
er um að ræða tiltölulega upprétta skrift
(með einungis 3,5° halla) með óbrotnum
upphafsstöfum, og hinsvegar meira
hallandi gerð (14°) og upphafsstafi með
skrautdráttum. Það er seinni gerðin sem
innbyggð er í leysiprentara. Skriftin var
byltingarkennd, einkum sú upprétta, og
betri endurgerð breiðpennaskriftar er tæp-
lega að finna í prentletri, þó Poetica Slim-
bachs (frá 1992) sé etv. ítarlegri úttekt á
kansellískrift.
Margir helstu leturhönnuðir aldarinnar
hafa fengist við að endurgera sögulegar
leturgerðir. Zapf hefur hinsvegar næstum
eingöngu fengist við nýsmíðar og á ýmsa
vegu fært út landamæri hefðbundinna
leturflokka. Hann hefur oft lýst þeirri
skoðun sinni að þar sé hinn rétti vettvang-
ur letursmiða, þeir eigi að hanna ný letur í
samræmi við nýjustu letur- og prenttækni
á hverjum tíma. Zapf hefur verið mjög af-
kastamikill - í bók sem kom út 1987 eru
taldar upp 175 leturstungur eftir hann - og
auk skrautskriftar og leturgerðar hefur
hann fengist við bókahönnun, skrifað mik-
ið um fag sitt og stundað kennslu bæði í
Þýskalandi og Bandaríkjunum.
Þeirri spurningu var varpað fram í upp-
hafi hvort áhrif skriftar og kallígrafíu á let-
ur væru æskileg. Með því að skoða letur
eftir Hermann Zapf má finna sterk rök
fyrir því að svo sé, en veldur hver á heldur
og vandalaust er að finna dæmi þar sem
niðurstaðan er önnur.
Þorsteinn Þorsteinsson er áhugamaður um letur og
letursögu og hetur m.a. skrifað um það í„Prent
etlir mennt“.
8 PRÍHTARIHH 4/94