Prentarinn - 01.01.1998, Side 11

LESENDABREF
aukið vinnuálag þeirra sem eftir eru.
Þannig hefur hluti atvinnuleysis síð-
ustu ára verið búinn til vísvitandi,
einkum að því er varðar eldra fólk.
Enda er hagræðing að verða
skammaryrði í hugum fólks.
Þrátt fyrir góða og batnandi
afkomu fyrirtækja á sl. 2 árum er enn
verið að segja upp fólki á sumum
vinnustöðum, en munurinn er sá að
nú er ljóst að stjómendur fyrirtækj-
anna skammast sín og reyna stundum
að þræta fyrir fyrirhugaðar uppsagnir
vegna þess að almenningsálitið hefur
snúist gegn þessum vinnubrögðum.
Viðhorf og samstaða
Það sem verkalýðsfélögin ættu að
gera væri að boða til funda með
sínum atvinnulausu félögum og
kanna hvort þau gætu gert eitthvað
til að aðstoða þá og hlusta á þeirra
sjónarmið. Og þó að þau gætu
ekkert annað gert þá væri það
fyrirhafnarinnar virði að reyna að
rjúfa þá einangrun og niðurbrot sem
flestir atvinnulausir eiga við að
stríða. Það myndi auk þess breyta
viðhorfi þeirra til sinna stéttarfélaga
sem því miður er oft neikvætt hjá
mörgum í hópi atvinnulausra og
vekja þá tilfinningu að ekki væri
öllum sama um stöðu þeirra.
Því sannleikurinn er sá að þó að sum
verkalýðsfélög reyni að muna eftir
sínum umkomulausustu félögum þá
eru til félög sem beinlínis reyna að
flæma þá burtu. Það var nú ekki
tilgangurinn í upphafi verkalýðs-
baráttunnar.
Eg hef stundum velt fyrir mér
hversvegna ekki hefur verið hægt að
mynda samstöðu meðal atvinnu-
lausra á Islandi eins og heyrst hefur
um undanfarið í Frakklandi.
Það sem því gæti valdið væri ann-
arsvegar hrokafull framkoma
stjómvalda og embættismanna
gagnvart atvinnulausum svo hver og
einn dregur sig inn í sína skel og
lætur sem minnst á sér bera.
Hinsvegar forystuleysi þar sem
verkalýðsfélögin ættu að ganga fram
fyrir skjöldu. ■
Það stoppar aldrei neitt
Ágætu félagar!
Það er bæði skemmtilegt og
fróðlegt að fá Prentarann inn
um lúguna þó ég hafi skilið við
hina „svörtu“ list fyrir löngu.
Gott efni. Listræn uppsetning.
Fréttir af þróuninni.
Það er þetta síðasta sem ég
staldra oft við. Það stoppar
aldrei neitt. Og þróunin heldur
áfram. Og „bókagerðarmenn"
hafa vissulega skilið þróunina.
Til dæmis þegar þeir unnu
afrek í „sameiningarmálunum"
og mættu nýrri tækni af raunsæi.
En þetta minnir mann samt á þá staðreynd að
þróunin heldur áfram. Og kannski hefur verið
sofið á verðinum eftir góða sigra. Líka hjá
bókagerðarmönnum? Kannski hélt fólk að
baráttan stæði um alla framtíð um „kaupið" og
„tæknina". Það virðist hinsvegar ekki vera svo.
Margir sjá nú aðrar hættur og önnur verkefni
við sjónarröndina þegar ný öld gengur í garð.
Það sem virðist vera að gerast er margflókið
mál. En þetta blasir þó við. „Velferðarríki"
vesturlanda eru að gliðna sundur af margvís-
legum ástæðum. Fleiri og fleiri þjóðir stokka
upp. Miklar þjóðfélagsbreytingar eru í augsýn.
Þessar breytingar kalla á nýtt gildismat.
Nýjar baráttuaðferðir. Nýja yfirsýn. Þessar
breytingar valda fyrst og fremst félagslegri
röskun. Ef heppnin verður með hér á fslandi
og engin stórslys verða ættu þessar breytingar
ekki að þurfa að valda vaxandi örbirgð og
fátækt. En þessar breytingar kalla á viðbrögð
við einu alstærsta félagslega verkefni í upphafi
næstu aldar.
Líklegasta þróunin á næstu áratugum - þó að
vel takist til í efnahagsmálum - er sú að næstu
áratugimir gefi fólki mikinn frítíma. Miklu
fleiri „lífeyrisár“. Miklu betri heilsu og fleiri
góð ár eftir verkalok.
Vísbendingar um þessa þróun hafa farið að
mestu framhjá verkalýðshreyfingunni. Verka-
lýðshreyfmgin virðist að mestu hafa lokað sig
inni í myrkraherbergi þar sem gamlar og úreltar
baráttuaðferðir eru spilaðar af 78 snúninga
plötum og þeim rispuðum, þar sem samningar
frá í fyrra og frá miðri öldinni ganga aftur og
aftur. Aftur og aftur!
Þó er allt að breytast. Sterk viðvömn kom
nýlega þegar erlent álfyrirtæki samdi við
verkafólk sitt um 62 ára starfslok. Það er margt
sem bendir til þess að þama sé
komin fyrirmynd að öðmm
samningum í framtíðinni. Og
þessar breytingar eru raunar
byrjaðar á hljóðlátan hátt. Víða
er 67 ára fólki sagt upp vinnu
vegna aldurs. Víða fær fólk
ekki vinnu - sérstaklega konur
- eftir 40-50 ára aldur. Víða
verður fólk undir á vinnu-
markaði í harðnandi samkeppni
og kröfu um aukna framleiðni
og flóknari verkefni, jafnvel á
þenslutímum. Og atvinnuleysið
er komið til að vera, jafnvel á þenslutímum.
Meðan þetta er að gerast situr verkalýðshreyf-
ingin inni í myrkraherberginu og syngur gamla
verkalýðssöngva!
Ef verkalýðshreyfmgin skildi þróunina og
þyrði að horfa á þær þjóðfélagsbreytingar sem
em að verða í kringum okkur, fæm samningar
að breytast á næstu ámm. Viðfangsefni
samninga yrðu í vaxandi mæli „félagsleg lífs-
kjör“ meðal annars fyrir fólk eftir starfslok
- lífskjör í 10-20 ár eða jafnvel fleiri ár á
lífeyrisaldri. Og þær kjarabætur yrðu ekki
einungis sóttar til atvinnurekenda og plástra frá
„ríkisstjórninni" heldur og ekki síður í gegnum
innra starf verkalýðshreyfingarinnar og líka til
nýrra aðila svo sem skólakerfisins sem þarf að
breyta í takt við nýjar þarfir og gera því fært að
búa fólk undir hið raunvemlega líf í þjóðfélag-
inu - líka á lffeyrisaldri.
Það þarf að skapa ytri og innri skilyrði til að
mæta nýju lífi, nýrri framtíð, stundum án
„vinnu“. Annars flosnar viss hluti fólks meira
og minna upp og slitnar úr tengslum við iðandi
mannlíf þjóðfélagsins og margir færu þá strax
að húka á grafarbakkanum og bíða!
Svo nálæg er þessi þróun að yngra fólk
í Félagi bókagerðarmanna mun
lenda í þessari stöðu.
Og það skyldi þó ekki vera að
einhveijir sem lesa þessi orð séu
komnir í naust - ótímabært? ■
Hrafn Sæmundsson,
fullrúi á Félagsmálastofnun
Kópavogs.
PRENTARINN ■ 1 1