Fréttatíminn - 27.09.2013, Side 28

Hún fór
stundum
þrisvar
sinnum á
dag í búðina
en gleymdi
alltaf hvað
hún átti að
kaupa. Á
þessum tíma
var hún sjálf
að finna
að það var
eitthvað að
og var orðin
þunglynd.
er aðalstyrktaraðili Hörpu
Moscow Virtuosi
Miðasala hafin
Eldborg — 04.10.13, kl. 20:00
Miðasala er hafin í miðasölu Hörpu og á harpa.is
Tónleikar Moskvu Virtúósanna er mikill viðburður í íslensku
tónlistarlífi. Þetta er í fyrsta sinn sem hljómsveitin kemur til landsins.
Stjórnandi hennar er Vladimir Spivakov. Einleikari á píanó er hinn
13 ára gamli Daniel Kharitonov.
70 ára afmæli stjórnmálasambands Íslands og Rússlands
Alzheimers er taugahrörnunar-
sjúkdómur í heila sem veldur
því að efnaferli sem leiða til út-
fellingar í heilanum fara af stað
og afleiðing þess er sú að tauga-
frumur visna og týna smám sam-
an tölunni. Sjúkdómsferlið er mis-
munandi á milli einstaklinga og
líklegt er talið að það séu nokkrir
sjúkdómar sem í dag eru kallað-
ir Alzheimers og því er misjafnt
hvernig einkennin birtast hjá
fólki. Algengara er að eldra fólk
en yngra fái sjúkdóminn en þó
getur fólk greinst með hann við
fjörutíu og fimm ára aldur þó það
sé afar sjaldgæft. Einkenni
sjúkdómsins eru mismun-
andi eftir aldri og hjá
yngra fólki birtast ein-
kennin yfirleitt þannig
að fólk á erfitt með að
rata og tjá sig, ásamt öðr-
um einkennum. Hjá eldra
fólki verður yfirleitt vart við
óeðlilegt minnisleysi, sér-
staklega varðandi ný-
liðna atburði.
Lífslíkur
fólks með Alz-
heimers voru
rannsakaðar
rétt fyrir síð-
ustu aldamót
og voru þá að
meðaltali ára-
tugur. Lífs-
líkurnar geta
þó verið allt
frá nokkr-
um árum
og í yfir tvo
áratugi.
Ekki er til
nákvæm tölfræði yfir tíðni Alzhei-
merssjúkdómsins á Íslandi en tal-
ið er að á bilinu hundrað og fimm-
tíu til tvo hundruð manns greinist
með sjúkdóminn árlega sem þýðir
að um það bil tvö þúsund til tvö
þúsund og fimm hundruð manns
eru með sjúkdóminn á hverjum
tíma. Tíðni hjá þeim sem eru
sjötugir er um það bil fjögur pró-
sent en hjá þeim sem eru áttatíu
og fimm ára er tíðnin um þrjátíu
prósent.
Arfgengur þáttur veldur Alz-
heimerssjúkdómnum en hann er
ekki talinn eins sterkur og áður
var talið en sjúkdómurinn
er þó algengari í sumum
ættum en öðrum.
Úr viðtali við Jón Snæ-
dal, yfirlækni á Minnis-
móttöku á Landakoti, í
Fréttatímanum 20. sept-
ember síðastliðinn.
Alzheimerssjúkdómurinn
Jón Snædal
yfirlæknir.
Ljósmynd/Hari
í mörg ár í kirkjukór í Ólafsvík.
„Við reynum að gera alltaf eitt-
hvað skemmtilegt með mömmu
á hverjum degi og það er hennar
þjálfun. Fljótlega eftir að sjúk-
dómsgreiningin kom var okkur
bent á að lifa bara einn dag í einu
og dvelja í núinu. Þannig höfum
við það og njótum þess að eiga
góða að,“ segir Kristný.
Betri tímar
Þegar áhrifa Alzheimerssjúk-
dómins fór að gæta í fyrstu komu
fram skapsveiflur hjá Haföldu og
segir Kristný stundum hafa verið
stirt sambandið á milli þeirra
mæðgna. „Pirringur er algengur
fylgikvilli Alzheimers því fólk
verður óöruggt. Þá myndast pirr-
ingur innra með því sem erfitt
getur verið að koma út. Við pabbi
fengum mikið að finna fyrir því
en bræðurnir sluppu vel,“ segir
Kristný og þær hlæja báðar dátt
og gleðjast yfir því að staðan í dag
sé mun betri.
Alzheimerssjúklingum eru
gefin lyf sem hafa góð áhrif á
skapið og segir Kristný móður
sína nú vera mjög létta í skapi og
eiga auðvelt með að kætast. „Í dag
er hún á góðum stað og persónu-
leikinn er alveg sá sami og áður
fyrir utan gleymskuna.“ Fyrir
nokkrum vikum fékk Hafalda
ný lyf í formi plástra sem hafa
gefist mjög vel. „Við fréttum af
þessu lyfi hjá öðrum sjúklingi á
hennar aldri og fengum að prófa
og höfum fundið miklar og góðar
breytingar á mömmu eftir að hún
byrjaði að nota þá. Hún er farin að
muna eftir ótrúlegustu hlutum,“
segir Kristný sem vill hvetja aðra
aðstandendur Alzheimerssjúk-
linga til að kynna sér plástrana.
Gera það besta í stöðunni
fyrir alla
Eins og áður segir eiga Hafalda
og Gústaf eiginmaður hennar
þrjú börn og var yngsti sonur-
inn aðeins sextán ára þegar
móðir hans veiktist. Hann flutti
með þeim til Reykjavíkur fyrir
rúmlega ári en fann sig ekki í
borginni og er fluttur til bróður
síns á Ólafsvík. „Sá á eitt barn
og konu og annað barn á leiðinni
svo litli bróðir er í góðum hönd-
um hjá þeim.“ Hafalda bætir við
að sá yngsti hafi verið í skóla í
Reykjavík en flosnað upp úr námi
enda hafi hann haft í nógu að
snúast við að aðstoða sig. „Hann
höndlaði það ekki enda bara
barn,“ segir hún.
Kristný segir fjölskylduna
ánægða með þá ákvörðun að
yngsti sonurinn flytti aftur til
Ólafsvíkur. „Hann er byrjaður
aftur í skóla og fótbolta og líður
mjög vel og er orðinn hann
sjálfur aftur. Við öll viljum auð-
vitað að hann fái að njóta sinna
unglingsára sem venjulegur
unglingur og það gerir hann hjá
bróður sínum í Ólafsvík,“ segir
Kristný. „Það er líka stutt fyrir
okkur að kíkja í heimsókn,“
bætir Hafalda við. Þrátt fyrir
mikla erfiðleika hefur fjölskyld-
unni tekist að gera sitt besta í
stöðunni til að öllum líði sem
best. „Mottóið okkar er að lifa
í núinu og njóta tímans. Það er
mikilvægt að hafa alltaf í huga
að tíminn er ekki sjálfgefinn hjá
neinum. Hvort sem fólk er heil-
brigt eða með sjúkdóm.“
Dagný Hulda Erlendsdóttir
dagnyhulda@frettatiminn.is
28 viðtal Helgin 27.-29. september 2013