Læknablaðið - 15.09.1985, Blaðsíða 20

230
LÆKNABLAÐIÐ
Table VI. Observed and expected incidence andstandardized incidence ratio (SIR) forselectedprimary sites and 95 %
confidence limits for 461 marine engineers and machinists, 1955 through 1982.
Site (ICD, 7th revision) Observed incidence number Expected incidence number SIR 95% confidence limits
Lower Upper
All sites (140-205) ... 36 34.71 1.04 0.72- 1.44
Lip (140) ... 2 0.71 2.82 0.34- 10.18
Stomach (151) ... 4 6.39 0.63 0.17 - 1.60
Colon (153) ... 1 2.32 0.43 0.01 - 2.40
Rectum (154) ... 2 1.08 1.85 0.22- 6.69
Larynx (161) ... 1 0.65 1.54 0.04 - 8.57
Trachea, bronchus and lung (162) ... 6 4.94 1.21 0.45 - 2.64
Prostate (177) ... 5 3.19 1.57 0.51 - 3.66
Kidney (180) ... 2 1.99 1.01 0.12 - 3.63
Bladder and other urinary organs (181) ... 3 2.39 1.26 0.26 - 3.67
Eye (192) ... 1 0.22 4.55 0.12 - 25.33
Other sites (144, 155, 178, 191, 194, 195, 199, 200, 203) ... 9 10.83 0.83 0.38 - 1.58
Þegar rannsókn, sem þessi er birt, er venjan
að hugleiða hvort nokkrir veikleikar eða
gallar séu á framkvæmd hennar (14). Helsta
hættan við framkvæmdina er mislestur
upplýsinga varðandi vélstjórana sjálfa, sem
gæti leitt til rangrar skráningar fæðingardaga
og nafnnúmera. Af því gæti stafað óvissa um
hvort viðkomandi er lífs eða liðinn eða hvort
hann hefur fengið krabbamein eða ekki.
Upplýsingarnar úr Vélstjóratalinu hafa þess
vegna verið bornar saman við nafnnúmera-
skrár tvisvar sinnum og tvívegis hefur verið
farið yfir dánarvottorð þeirra, sem látist hafa.
Þessi samanburður og leit er »handunnin«, en
vegna þess að þetta hefur verið gert tvisvar
þykir fullvíst að vitað sé um afdrif alls hópsins
úr Vélstjóratalinu. Að öðru leyti hefur vinnsla
efnisins, auk leitar í krabbameinsskrá og
tölfræðileg úrvinnsla verið gerð í tölvum, sem
tryggir samsvarandi meðhöndlun upplýsinga
varðandi rannsóknarhópinn og saman-
burðarhópinn. Því verður að telja að ekki sé
um galla að ræða á framkvæmd rannsókn-
arinnar hvað varðar áreiðanleika grunn-
upplýsinga og meðferð þeirra.
Niðurstöður rannsóknar af þessari gerð
geta hugsanlega skekkst af völdum truflunar.
Samband sjúkdóms og rannsóknarþáttar við
eitthvert þriðja atriði getur á óvæntan hátt
gripið inn í mismun milli rannsóknarhóps og
samanburðarhóps. Þetta þriðja atriði er þá
kallað truflandi þáttur (confounding factor)
(11, 12, 14, 15). Sé truflandi þáttur til staðar,
getur hann valdið því, að sjúkdómshætta
virðist annað hvort meiri eða minni, en ef
truflunarinnar gætti ekki. Til dæmis eru
reykingar iðulega truflandi þáttur í rannsókn
eins og þessari, sem kannar hvort mengun eða
vinnuaðstæður hafa tengsl við lungnakrabba-
mein, en þó því aðeins að reykingavenjur séu
mismunandi í rannsóknarhópnum og saman-
burðarhópnum (íslenskum karlmönnum í
heild). Ef reykingavenjur eru eins í báðum
hópunum, jafnast hin truflandi áhrif út og
eftir standa áhrif mengunarinnar.
í þessari rannsókn er í upphafi gengið út frá
því að reykingavenjur séu svipaðar meðal
vélstjóra og samanburðarhópsins. Eðlilegt er
að efasemdir vakni um að svo sé og slíkt hefur
einnig komið í hug höfunda þessarar greinar.
Því hefur eftir á verið reynt að komast óbeint
að hvernig reykingavenjum væri háttað hjá
vélstjórum og íslenskum körlum í heild með
því að athuga reykingar hjá þeim körlum, sem
rannsakaðir hafa verið hjá Hjartavernd.
Rannsóknarstöð Hjartaverndar hefur á árun-
um 1967-1981 gert úrtakskannanir á íbúum
Reykjavíkursvæðis og Árnessýslu, sem end-
urspeglaþó ekki landið í heild. Við eftirgrenn-
slan kom í Ijós, að af þeim 477 vélstjórum og
mótorvélstjórum, sem mynduðu rannsóknar-
hópinn, höfðu 184 tekið þátt í rannsókn
Hjartaverndar og gefið upplýsingar um reyk-
ingar sínar. Tafla VII sýnir reykingavenjur
Hjartaverndarúrtaksins í heild og þessara 184
vélstjóra og mótorvélstjóra eins og þær voru
skráðar við fyrstu komu til Hjartaverndar.
Samkvæmt töflunni reykja um 26% vélstjór-
anna sígarettur, en um 30% allra þátttakenda
Hjartaverndar. Sú aukna hætta á að deyja úr
lungnakrabbameini, sem fram kemur í hópi
vélstjóra og mótorvélstjóra verður því ekki