Sveitarstjórnarmál - 01.11.2003, Blaðsíða 25

Núverandi og fyrrverandi stjórnendur RARIK: Tryggvi Þ. Haraldsson, settur rafmagnsveitustjóri, Erling
Garðar jónasson, fyrrverandi umdæmisstjóri á Austurlandi, Sigurður Eymundsson, núverandi umdæmis-
stjóri á Austurlandi, Kristján Jónsson fráfarandi rafmagnsveitustjóri, Jón Magnússon, fyrrverandi útibús-
stjóri á Seyðisfirði og stöðvarstjóri í Fjarðarseli f 35 ár, og Jón Helgason, fyrrverandi starfsmannastjóri
RARIK og fyrrum umdæmisstjóri á Austurlandi. (Ljósm.: Heimir Sveinsson)
vatnsveitunnar sem lögð var í kaupstað á
íslandi, kaup á jörðum sem síðar nýttust í
tengslum við virkjunina, yfirtaka á rekstri
amtsbókasafns, bygging barnaskólahúss
og fleira. Síðast en ekki síst er svo bygging
Fjarðarselsvirkjunar árið 1913 en fyrstu
þreifingar í þá átt hófust um aldamótin.
Rafljósahátíð
Bygging Fjarðarselsvirkjunar tók skamman
tíma. Framkvæmdir hófust vorið 1913 og
lauk þeim að fullu þá um haustið. Stöðv-
arhús virkjunarinnar var reist í Fjarðarsels-
hvammi (örnefni) og stífla fyrir ofan Fjarð-
arsel, 400 metra uppi í gilinu, en þar á
milli var þrýstivatnspípa úr járni. Fallhæð-
in var 48 metrar og til að byrja með var
sett ein 55 kW vatnsvél í virkjunina. Há-
spennulína var lögð til Seyðisfjarðar og
rafmagn lagt í íbúðarhús og fyrirtæki. Þá
var 30 götuljósum komið fyrir f bænum.
Virkjuninni var vel tekið af bæjarbúum
og haldin sérstök rafljósahátíð við opnun-
ina þann 18. október 1913. Meðal annars
er þess minnst í tengslum við þann atburð
að mörg Ijóð voru ort í tilefni þessara
tímamóta - þeirra á meðal Ijóðið Seyðis-
fjörður eftir Karl Jónasson sem áður er get-
ið. Einnig var til þess tekið að matseðill
hátíðarinnar hafi verið sérlega glæsilegur,
þar sem boðið var upp á súpu og brauð-
kollur með humri; bæheimsbjúga, reykt
svínslæri, reyktar nautatungur með gersk-
um baunum, dilkasteik með jarðeplum og
síðan köku og kaffi á eftir.
Sýningarvirkjun
Fjarðarselsvirkjun - eins og hún var í upp-
hafi og raunar eins og hún er í dag - þykir
ekki stór á nútíma mælikvarða. Hún hefur
engu að síður verið stækkuð frá upphaf-
legri mynd. Árið 1924 var bætt við véla-
samstæðu sem tvöfaldaði afl virkjunarinn-
ar. Ný vélasamstæða var sett upp 1949 og
■I
Fyrsta vatnsvélin. Fallhæð virkjunarinnar var 48 metrar og til að byrja með var sett ein 55 kW vatnsvél !
virkjunina.
varð afl hennar þá 172 kW. Héraðsbúar
fengu að njóta raforkunnar frá Fjarðarseli
eftir að lína var lögð milli Seyðisfjarðar og
Egilsstaða árið 1954. Nokkrum árum síðar
urðu Héraðsbúar sjálfum sér nægir í raf-
orku þegar Grímsárvirkjun var byggð.
Fjarðarselsvirkjun starfar enn og er ekki
mikið breytt frá upphafi. Fyrsti vatnshverf-
illinn er enn í virkjuninni ásamt tilheyr-
andi búnaði. Víst er að Seyðfirðingar hafa
í upphafi haft að leiðarljósi að vel skyldi
vanda það sem lengi ætti að standa því
mjög var vandað til virkjunarinnar þegar
Fjarðarselsvirkjun var tímamótaframkvæmd !
mörgum skilningi. Meðal annars var frá henni
lagður fyrsti háspennustrengurinn á íslandi.
Myndin er af elsta háspennumastri landsins.
hún var byggð, sem síðan hefur auðveld-
að mjög viðhald hennar.
Árið 1994 ákvað RARIK að leggja
áherslu á það vægi sem virkjunin hefur í
raforkusögu landsins og hafa hana til sýnis
fyrir innlenda og erlenda gesti. í því skyni
var sett upp minjasýning í stöðvarhúsinu
sem var fyrsti vísir að hinni veglegu sögu-
sýningu sem fyrr er getið og nánasta um-
hverfi virkjunarinnar endurskipulagt. Ná-
lægð virkjunarinnar við Seyðisfjörð eykur
einnig gildi hennar fyrir bæjarbúa og til
dæmis eru hvammurinn og gilið hluti af
útivistarsvæði Seyðfirðinga. í tilefni 90 ára
afmælisins var undirrituð viljayfirlýsing
RARIK og Tækniminjasafns Austurlands á
Seyðisfirði um samstarf við varðveislu
Fjarðarselsvirkjunar sem sögulegra minja.
25