Morgunblaðið - 23.05.2014, Page 12

12 | MORGUNBLAÐIÐ
Þ
að freistar margra að hafa
rennandi vatn í garðinum
hjá sér og það á alls staðar
að vera hægt. Að ýmsu þarf
þó að huga áður en ráðist er í fram-
kvæmdir, eins og Emil Húni
Bjarnason, sölumaður og gos-
brunnasérfræðingur hjá Garð-
heimum, segir frá.
„Skipulagið byrjar náttúrlega á
því að þú þarft að hugsa um hvernig
þú ætlar að grafa holu,“ segir Emil
og hlær við. „Og holan verður nátt-
úrlega að vera með sandi, því þetta
byggist nokkurn veginn á sömu lög-
málum og þegar um hellulagnir er
að ræða. Ef þú ert bara með mold
undir tjörninni getur hún öll farið á
skjön yfir veturinn, og þá færist allt
til. Svo ertu með tvo möguleika hvað
sjálfa tjörnina varðar. Þú getur
bæði verið með tilbúna plasttjörn,
sem hefur minni undirbúning í för
með sér enda þarf bara að setja
hana beint ofan í holuna og þá er
það bara komið. En svo geturðu líka
verið með tjarnardúk og þá geturðu
mótað tjörnina nákvæmlega eins og
þú vilt. Það er aðeins meiri vinna, en
þannig er líka hægt að búa til enn
fallegri tjörn. Þess vegna mæli ég
nú satt að segja með dúknum fram
yfir plasttjörnina. Það býður upp á
endalausar útfærslur í formum, gef-
ur kost á grynningu öðrum megin
og dýpri enda hinum megin, og það
er hægt að leika sér með dúkinn á
alla vegu.“
Meta þarf jarðveginn
Fyrir bragðið er það svo að flestir
viðskiptavinir sem Emil Húni að-
stoðar enda á því að kaupa dúkinn,
ætli þeir að setja upp tjörn með gos-
brunni eða annars konar rennandi
vatni. En eitt er að gera tjörnina
upp við sig og annað að ráðast í
sjálfar framkvæmdirnar. Aðspurður
segir Emil þó að jarðvegsvinnan sé
ekki svo umfangsmikil og sandlagið
undir tjörninni þurfi ekki að vera
svo þykkt. „Þetta eru ekki jafn ná-
kvæm vísindi og til dæmis þegar
hellulögn er undirbúin, svo dæmi sé
tekið. Það er heldur ekki nauðsyn-
legt að þétta sandinn niður með
jarðvegsþjöppu, svo því sé haldið til
haga. Í rauninni er þetta bara botn-
inn sem þarf að vera frágenginn
með sandi. En svo er undirlagið
auðvitað margbreytilegt og verður
svolítið að metast hverju sinni.“
Emil Húni greinir frá því að þegar
hann var ekki alls fyrir löngu að
gera tjörn á lóð í Biskupstungum þá
var svo mikil aska í jarðveginum að
óþarfi var að bæta þar á með sandi.
„Þetta er svo mikið eldfjallasvæði
að við sáum fljótt að við þurftum
engan sand. Við komum dúknum
bara fyrir í holunni og þar hefur
tjörnin verið án þess að haggast í
ein fimm ár. En iðulega þarf samt
sandlag í botninn, þjappað með
bleytu og þar með ætti jarðvegurinn
fyrir tjörnina að vera klár.“
Óhreinindum haldið í skefjum
Þegar talið berst að stærðum og
umfangi tjarna með gosbrunni segir
Emil að í raun sé hægt að láta
ímyndunaraflið ráða. Einu skorð-
urnar á því hvaða stærð hentar í
hvaða garð eru í huga eigenda
hverju sinni; það sem þeim þyki fal-
legt sé rétta útfærslan. „Það eina
sem hafa ber í huga þegar stærðin á
tjörninni er orðin 4x4 metrar eða
meira er að þá þarf að huga að
hreinsunarbúnaði til að hafa tjörn-
ina snyrtilega, svokallaðan filter-
búnað, ásamt sogrörum til að sjúga
upp lauf og fleira,“ útskýrir Emil
Húni. „Það er aðeins meiri vinna að
halda stórum tjörnum við. Það
myndast slý, svokallaðir grænþör-
ungar, og þá stendur fólki margs
konar búnaður til boða til að halda
honum í skefjum. Bæði er til síu-
búnaður sem filterar vatnið og
hreinsar það og svo einnig svokall-
aðar UVC-perur sem drepa þörung-
inn. En í litlum tjörnum er þessi
búnaður venjulega óþarfur því það
er hægastur vandinn að tæma bara
tjörnina og hreinsa hana þegar þörf
er á. Það er aftur á móti talsvert
meira fyrirtæki þegar tjörnin er 15
til 20 fermetrar eða þaðan af meira.
En sumum er svo aftur á móti alveg
sama um þörunginn og hafa bara
tjörnina sem náttúrlegt vatnsból.“
Emil bætir þó við að fyrir þá sem
vilji hafa stjórn þar á eigi hann til
tjarnardælur á breiðu verðbili, frá
5000 kr til 120.000 kr.
Þegar praktískir hlutir á borð við
stærð tjarnar og fyrirkomulag
hreinsunar hafa verið afgreiddir
geta eigendur hafist handa við að
gera svæðið raunverulega að sínu
með hvers konar fylgihlutum og
fagurfræðilegum útfærslum. Emil
segir úrvalið vera dágott hvað það
varðar og möguleikana nánast
óþrjótandi. „Það er margt og mikið
sem þú getur gert, en algengast að
fólk vilji hafa einhvers konar lýs-
ingu kringum tjörnina,“ bendir
hann á. „Bæði geturðu verið með
ljós í vatninu sjálfu, til dæmis ljós
sem lýsa upp einhvers konar bunu
af vatni, sem og ljós á bökkunum
sem lýsa upp tjörnina og umhverfi
hennar. Þá eru einnig til ljós með
bunum, og þá er ljósabúnaður inni í
stútnum sem sprautar vatninu. All-
ar þessar lausnir uppfæra tjörnina
talsvert og hún er mun laglegri að
sjá fyrir bragðið. En útfærslurnar
takmarkast nánast bara við hug-
myndaflug viðskiptavinanna hverju
sinni.“
Skrautmunir til að lyfta ásýnd
tjarnarsvæðisins eru að sama skapi
margvíslegir, að sögn Emils. „Við
eigum alls konar fígúrur sem fólk er
að kaupa með tjörnunum, og þar
ber fyrst að nefna fræga pissandi
smástrákinn, hann er klassískur. Þá
erum við með gervivatnaliljur, sem
og lifandi vatnaliljur, og ýmislegt
annað sem setur svip á umhverfið.
Loks má nefna að fólk er oft duglegt
við að nota grjót sem það útvegar
sjálft, hraunsteina og annað í þeim
dúr til að gera garðinn akkúrat eins
og það sjálft vill hafa hann.“
Og það er jú það sem skiptir
mestu þegar allt kemur til alls, ekki
satt?
jonagnar@mbl.is
Rennandi vatn á ýmsa vegu
Leiðirnar sem mögulegar eru við að útfæra gosbrunn
og tilheyrandi í garðinum takmarkast einungis við
ímyndunarafl og frumleika garðeigenda því lausnirnar
og útfærslurnar eru nánast óteljandi.
Morgunblaðið/Þórður
Garðskraut Styttur hverskonar hafa frá alda örófi verið vinsælar í garða þar sem rennandi vatn er til prýði. Fremstur meðal sígildra jafningja er pissandi smástrákurinn.
Morgunblaðið/Jim Smart
Notalegt Það setur óneitanlega fallegan svip á garðinn að hafa í honum
rennandi vatn í fallega útfærðu umhverfi. Ekki þarf mikið rými til.
Morgunblaðið/Þórður
Emil Húni Bjarnason, gosbrunna-
sérfræðingur Garðheima.