Fréttir - Eyjafréttir - 25.09.2008, Side 11

Fréttir / Fimmtudagur 25. september 2008
11
upp úr skónum
S S
i fyrrum bankastjóri Utvegsbanka Islands í Vestmannaeyjum í mjög
siðferði í viðskiptum í dag sem rís ekki mjög hátt að hans mati
gull, eru í miklum erfiðleikum, ef ekki við
það að leggja upp laupana.
Hvernig getur þetta gerst án þess að menn
sjái þessi ósköp fyrir?
„Það voru ýmis teikn á lofti. Lánsfé var
ódýrt og kannski hefur mátt setja það þannig
upp að það var hagstætt að stofna til skulda
og kaupa ýmislegt dót sem hugurinn gimtist.
Viðskiptaáætlanir geta verið fallegar á pappír
en ekki er víst að allar hugmyndir gangi upp.
Hvernig á þá að sleppa út? Menn eru að fást
við hluti sem þeir ráða ekki við og kunna
ekki. Öll fjölmiðlaumræða um Atlanta gekk
öll út á hver veltan væri í tengslum við stóra
samninga. Við höfum aldrei séð tölur um
afkomu félagsins."
Hverjir bera ábyrgðina?
„Stjórnir hlutafélaga hafa bmgðust og menn
átu upp eftir hver öðrum. Sumir hafa við-
skiptaþekkingu og siðferðisbresti, en ekki
viðskiptasiðferði.“
Nú er talað um aðgerðarleysi ríkistjórn-
arinnar?
„Ríkisstjórnin á helst ekkert að gera annað
en skapa aðstæður fyrir atvinnulíf og mannlíf
og á ekki að skipta sér að rekstri fyrirtækja.“
Ekki frá því að þjóðin vilji sam-
drátt
Vilhjálmur spáir þvf að staðan í efnahags-
lífinu verði erfið í a.m.k. tvö ár til viðbótar
enda erum við að ganga í gegnum aðlögun-
arskeið. „Ýmis fyrirtæki eru í vandræðum og
á höfuðborgarsvæðinu eru 2500 óseldar
íbúðir. Bankar og íbúðalánasjóður hafa farið
offari í lánveitingum til fyrirtækja og ein-
staklinga. Það fara ábyggilega einhverjar illa.
Ég reyndi alltaf að standa með mínum við-
skiptavinum þegar ég var bankastjóri og
gjaldþrot þarf ekki að vera lausn.“
Þú talar um að bankar og lánastofiianir hafi
farið ojfari.
„Já, eitthvað hefur farið úrskeiðis í greiðslu-
mati hjá lánastofnunum. Það er ekkert at-
hugavert við að veita 100% lán en meginmáli
skiptir hvað fólk hefur í afgang eftir að búið
er að greiða af lánum. Er þá eitthvað eftir til
að lifa af? Ég hrósa mér oft af því að þegar
ég var bankastjóri þá hækkaði ég oft lánin til
viðskiptavinanna. I viðtölum við fólkið kom
fram hvað það þurfti og þá var stundum
samið um hærra lán en það taldi sig þurfa í
upphafi en þau voru borgunarmenn þegar svo
stóð á. Lánastofnanir eiga að leysa vanda en
ekki skapa vanda“
Menn eru ekki sammála um hvort hér ríki
samdráttur eða niðursveifla og Vilhjálmur
svarar því til að niðursveifla verði kreppa
þegar samdráttur verður í landframleiðslu í
tvo ársfjórðunga. „Atvinnuleysi leysist að
einhverju leyti með því að erlent vinnuafl fer.
Ég er ekki frá því að þjóðin vilji samdrátt og
erfiðleika. Ég get nefnt atvinnuuppbyggingu
á landbyggðinni sem dæmi. I Vestur-Skafta-
fellssýslu hafa menn haft áform um að virkja
á, sem enginn eða allavega mjög fáir hafa
heyrt um. Þá rjúka einhverjir upp og fara að
tala um fallega náttúru. Þetta er virkjun, sem
svipar til einnar virkjunar í Soginu. Það er
alveg öruggt að landið hefur þörf fyrir raf-
orkuframleiðslu og ef við ætlum að hverfa frá
henni þá verðum við að fara að prjóna lopa-
peysur eða endurvekja sauðfjárrækt á
Melrakkasléttu. Það er spurning hver á að
njóta afurðanna ef þéttbýlið á að vera
fátækt."
Hrifnari af hvalveiðum en
hvalaskoðun
„Ég vil hafa blómlega landsbyggð," segir
Vilhjálmur þegar hann er spurður frekar út í
atvinnuuppbyggingu á landsbyggðinni. „Við
erum í þeirri stöðu að ef höfuðborgin er í
ólagi þá eru litlu tunglin í ólagi líka. Nú
þegar illar horfir í höfuðborginni þá kemur
það niður á landsbyggðinni líka.
Sjávarútvegurinn hefur verið meginstoðin í
atvinnulífinu úti á landi og afkoman ræðst af
því hvernig hann stendur. Vandinn er að
sjávarútvegur hefur gengið í miklar breyt-
ingar t.d. voru 16 togarar á Vestfjörðum á
árunum 1980 til 1990 og þeir eru fimm í dag.
Það getur vel verið að staðir á landsbyggð-
inni séu búnir að taka út sitt samdráttaskeið
en skuldir sjávarútvegsfyrirtækja í erlendri
mynt hafa hækkað gríðarlega með gengisfalli
krónunnar. Á móti kemur hærra afurðaverð.
Ferðaþjónusta verður aldrei annað en auka-
búgrein, ég hef skoðað ferðaþjónustu vel og
haldið fyrirlestra um efnið. Það eru yfirleitt
starfsmenn fyrirtækja og stofnana sem halda
uppi flugi á áfangastaði á landsbyggðinni.
Ég er þar af leiðandi miklu hrifnari af hval-
veiðum en hvalaskoðun. Aukin ferðaþjónusta
bjargar engu og það sem bjargar ferðaþjón-
ustunni er öflugt atvinnulíf. Ferðamenn eru
hér í nokkra mánuði á ári og það þýðir
tímabundna atvinnu í ferðaþjónustu. Höfn í
Bakkafjöru breytir engu þar um.
Menn hafa talað um eflingu samfélagsins í
Vestmannaeyjum með uppbyggingu
Þekkingarseturs, Surtseyjarstofu o.s.frv. enda
hafa verið byggð upp háskólasetur á lands-
byggðinni. „Það er engin stóriðja og ekkert
sem skiptir sköpum. Aðalbreytingin er að nú
eru rekin tvö frystihús í Vestmannaeyjum í
stað fjögurra. Fólksfækkun í bænum hefur
orðið 25%, m.a. fyrir hagræðingu í
fiskvinnslu sem hefur að hluta til færst út á
sjó. Það sem getur bjargað okkur er frekari
úrvinnsla á sjávarafurðum. Það hefur hins
vegar verið erfitt þar sem kaupendur vilja fer-
skan fisk. “
Fólk mætti líka viðhafa meiri
náungakærleik
Talið hefur borist aftur að Eyjum og því er
ekki úr vegi að spyrja Vilhjálm hvað megi
fara betur hjá okkur í Eyjum og það stendur
ekki á svari.
„Vestmannaeyingar þurfa aðeins að lyfta
upp miðbænum. Ég held það muni bæta
andann ef hús og þök eru máluð og rífa þau
sem ekki er hægt að lagfæra. Það breytir
ásýndinni en bærinn var þekktur fyrir hvað
hann var snyrtilegur um áratuga skeið.
Fólk má lfka viðhafa meiri náungakærleik í
umsögnum um fólk. Samfélagið er stundum
dálítið hart og ég get nefnt nýútkomna bók
um viðumefni sem dæmi um hreint einelti.
Ég varð var við þessa hörku þegar ég bjó í
Eyjum.“
Hver er ástceðan fyrir þessari hörku, getur
verið að menn séu að passa sitt?
„Nei, þetta er ofstopi og aulafyndni."
Beindist hún að þér?
„Stundum. Ég var aðkomumaður og þeir eru
í Vestur- Skaftafells-
sýslu hafa menn haft
áform um að virkja á,
sem enginn eða
allavega mjög fáir
hafa heyrt um. Þá
rjúka einhverjir upp
og fara að tala um
fallega náttúru. Þetta
er virkjun, sem svipar
til einnar virkjunar í
Soginu. Það er alveg
öruggt að landið hefur
þörf fyrir raf-
orkuframleiðslu og ef
við ætlum að hverfa
frá henni þá verðum
við að fara að prjóna
lopapeysur eða
endurvekja sauðfjár-
rækt á Melrakkasléttu.
gjaman, hinn vondi. Aðkomumaður kemur
oft með ný sjónarmið og það er ekki alltaf
vel séð þó svo að aðkomumaðurinn vilji vel
og geri eins og samviskan býður honum. Á
móti kemur mikil samstaða þegar slys verða
eins og ég hef bent á.“
„Svo hleypur hann líka“
Vilhjálmur er í fínu formi og lét sig ekki
muna um að hlaupa hálft maraþon í ágúst sl.
en hann hefur tekið þátt í Reykjavíkurmara-
þoni í yfir tuttugu ár. Það er ekki hægt annað
en forvitnast um hvenær og hvers vegna hann
fór að stunda hlaup.
„Ég byrjaði að hlaupa fyrir 30 ámm þegar
ég kom til Eyja og hljóp þá frá Iþróttahúsinu
inn í Dal og suður fyrir Steinsstaði „Svo
hleypur hann líka“ var sagt um mig og það
var auðvitað til viðbótar við aðra bilun. Þetta
þróaðist þannig að til varð hópur sem hljóp
saman um helgar. Þetta vom Páll Zóphó-
nfasson, Guðjón Ólafsson, Sigurður heitinn
Einarsson, Hörður Óskarsson, Bjami
Jónasson og Kjartan klerkur. Við vomm
kallaðir Skuldahalinn eða Vomm skuldunau-
tum.
Þegar ég kom til Reykjavíkur hljóp ég hálft
maraþon og er búinn að hlaupa í 21 ár. Nú er
ég eiginlega skyldugur til að mæta næstu
fjögur ár og kannski næstu níu ár. Mér finnst
gott að hlaupa og það á við um líkama og sál.
Ég er illa ættaður og mikið af hjartasjúk-
dómum í minni fjölskyldu. Ég þarf að stunda
hreyfingu og er miklu frískari, bæði líkam-
lega og andlega. Hver sá sem hefur fundið
skítalyktina af hlaupagallanum veit að það er
gott að vera búinn að losa þau efni úr líkam-
anum. í kringum hlaupin er líka heilmikill og
góður félagsskapur."
Hvað með undirbúninginn fyrir 21 kílómetra
hlaup?
„Minn undirbúningur felst í því að ég hleyp
10 km þrisvar til fjómm sinnum í viku. Ég
hleyp seinni part dags nema á sunnudögum,
þá hleyp ég á morgnana. Það er frekar að ég
fari í golf kl. 06. á morgnana í góðu veðri. “
Þú hleypur ekki lengra réttfyrir hlaup?
„Sá sem kemst 10 kílómetra vatnslaus
kemst 21 kfiómetra með því að fá vatn, “
segir Vilhjálmur að lokum og það er kannski
dæmigert fyrir hann. Maður sem lætur aldrei
deigan síga og fór óhræddur á móti straumn-
um þegar honum fannst nóg komið á sviði
viðskipta og fjármála.
Við erum í þeirri stöðu að ef höfuðborgin er í ólagi þá eru litlu
tunglin í ólagi líka. Nú þegar illar horfir í höfuðborginni þá
kemur það niður á landsbyggðinni líka.