Fréttablaðið - 19.02.2013, Qupperneq 13

ÞRIÐJUDAGUR 19. febrúar 2013 | SKOÐUN | 13
Um þessar mundir hefur verið
talsverð umræða um fíkniefna-
prófanir á vinnustöðum og sitt
sýnist hverjum um það mál-
efni. Þegar fregnir bárust af því
að ekkert umburðarlyndi væri
sýnt og að viðkomandi aðilar
sem greindust jákvæðir misstu
vinnu sína tók fólk sérstaklega
vel eftir. Það er reyndar ekk-
ert nýtt að slíkar prófanir fari
fram og hefur tíðkast um ára-
bil hérlendis í vissum atvinnu-
greinum, sérstaklega í iðnaði
þar sem jafnan er talin mikil
hætta í umhverfi og á vinnustað
og þetta því gert í öryggisskyni
fyrst og fremst.
Þessar prófanir hafa auðvitað
sín takmörk og ber að umgang-
ast þær þannig, en væntanlega
eru allir sammála því að vilja
ekki hafa á vinnustað sínum
aðila sem er undir áhrifum eða
í reglubundinni neyslu hvort
heldur sem er áfengis eða vímu-
efna. Undirritaður hefur margra
ára reynslu að því að nota slík
próf við heilsufarsskoðanir og af
innleiðingu þeirra á vinnustað
og er almennt hlynntur notkun
þeirra sem hluta af heildarsýn
í öryggis- og heilbrigðismálum
fyrirtækja.
Þegar við horfum til þess
hversu stórum hluta ævi okkar
við verjum á vinnustað og
hversu miklar hættur geta
leynst víða í jafnvel hinu sak-
lausasta umhverfi skiljum við
hversu mikilvægt er að taka á
öryggismálum af festu og skyn-
semi og með langtímamark-
mið í huga. Þetta eru engin
átaksverkefni í þeim skilningi
heldur stefnumótun sem þarf að
hríslast um allt fyrirtækið og
ná til allra starfsmanna, helst
með þeim hætti að hafa áhrif á
vanahegðun. Slíkt er á ábyrgð
stjórnenda og yfirmanna, sem
þurfa að vera fyrirmyndir í einu
og öllu við útfærslu og skipulag
slíkrar nálgunar.
Röng nálgun
Stjórnendur horfa mikið til
kostnaðar og umfangs við inn-
leiðingu öryggis-, heilsu- og
umhverfisstefnu og má með
sanni segja að til hneigingin
til að gefa einhvern afslátt af
öryggi er nær ávallt drifin
áfram í sparnaðarskyni. Slíkt er
vel skiljanlegt í rekstri almennt
að horfa á alla möguleika sem
eru til staðar til hagræðingar.
Sú nálgun er þó í öllum tilvikum
röng að mínu mati þegar horft
er til lengri tíma, sem verður
að vera sjónarmiðið þegar við
nálgumst þennan málaflokk
almennt.
Það tók langan tíma að sann-
færa fólk um að nota bílbelti á
sínum tíma og þurfti meira að
segja að sekta þá aðila til hlýðni
og fá þá til að breyta vana
sínum til hins betra. Í dag efast
enginn um gildi bílbeltanna og
megum við þakka þeim ófá lífin
sem þau hafa bjargað. Hið sama
gildir um æfingar sjómanna
og slysavarnir, sem eru orðinn
snar þáttur í menntun þeirra
og enginn afsláttur er gefinn af
slíku í dag. Þá var gert góðlát-
legt grín að því á sínum tíma að
samhæfa vinnubrögð flugmanna
við stjórnun flugvéla en í dag
hvarflar ekki að neinum heil-
vita manni að gagnrýna slíkt.
Flugsamgöngur eru enda þær
öruggustu í heimi vegna þeirra
öryggis atriða og stefnumörk-
unar sem hefur gilt um árabil
og er í stöðugri endurskoðun
með það að markmiði að gera
enn betur. Við þurfum að temja
okkur svipaða nálgun almennt
á vinnu okkar og umhverfi með
öryggis- og heilbrigðissjónar-
mið í huga og hugsanlega þarf
að breyta löggjöf eða reglum til
að ýta undir slíka hegðun, sbr.
bílbeltanotkunina forðum.
Ef við horfum til kostnaðar
við að breyta vana okkar til hins
betra og að verða meðvitaðri um
öryggi okkar sjálfra og þeirra
sem eru í kringum okkur, hvort
heldur sem er í vinnu eða í leik,
er ekki nokkur vafi í mínum
huga að þeim peningum er
vel varið. Áætlaður kostnaður
vegna vinnuslysa hér lendis
hleypur á tugum milljarða
króna ár hvert en rannsóknir
hafa sýnt það að 3-4% af vergri
landsframleiðslu vestrænna
ríkja glatast vegna heilsutjóns
og slysa við vinnu. Þetta er því
ekkert smáatriði og ætti öllum
að vera ljóst hvort sem þeir reka
fyrirtæki eða ekki.
Hagsmunir okkar allra
Öryggis-, heilsu- og umhverfis-
mál eiga að vera aðalatriði í
öllum rekstri, hvort sem hann
er einkarekinn eða á vegum
ríkisins, við eigum að gera
kröfur um gæði og það á að
umbuna þeim sem standa sig
vel í útfærslu slíkrar stefnu
og ná árangri. Stórfyrirtæki í
dag gera kröfur á undirverk-
taka sína; ríkið á að gera slíkt
hið sama og engum á að líðast
að gefa neina afslætti þegar við
horfum til öryggissjónarmiða.
Nú þegar tíðkast til dæmis að
gefa afslátt við tjónleysi í öku-
tækjatryggingum, en slíkt er
einnig að ryðja sér rúms í fyrir-
tækjatryggingum. Það mætti
einnig hugsa sér frekari hvata
af hálfu ríkisins í formi ein-
hvers konar ívilnana. Það er vel
þekkt að samkeppnishæfi fyrir-
tækja sem leggja mikla áherslu
á þessi málefni og kosta til þess
fjármunum getur verið bæði
betra en einnig lakara og það er
afleitt ef svo er, við þurfum að
sjá til þess að það sé hagur í því
að hugsa um fólkið okkar!
Ég kýs að líta svo á að þetta
séu hagsmunir okkar allra og
vil því hvetja einstaklinga til að
velta þessum málum fyrir sér og
koma á úrbótum sé þeirra þörf.
Stjórnendur bera ábyrgð á að
hlutirnir séu í lagi og þeir munu
ekki skorast undan henni, þvert
á móti ber að fagna því hversu
vel hefur tekist til á undan-
förnum árum og ára tugum.
Betur má þó ef duga skal.
Öryggis-, heilsu- og
umhverfismál eiga
að vera aðalatriði í öllum
rekstri, hvort sem hann er
einkarekinn eða á vegum
ríkisins, við eigum að gera
kröfur um gæði og það á að
umbuna þeim sem standa
sig vel í útfærslu slíkrar
stefnu og ná árangri. Stór-
fyrirtæki í dag gera kröfur
á undirverktaka sína; ríkið
á að gera slíkt hið sama
og engum á að líðast að
gefa neina afslætti þegar
við horfum til öryggis-
sjónarmiða.
Öryggismál fyrir-
tækja – ábyrgð
stjórnenda
HEILSA
Teitur
Guðmundsson
læknir
KYNNING Á PAXTON
AÐGANGSKERFUM
Í HÚSNÆÐI VÉLA & VERKFÆRA
Þriðjudaginn 26. febrúar kl. 9.00–14.30.
Vinsamlega tilkynnið þátttöku fyrir 22. febrúar til vv@vv.is
eða í síma 550 8500. Boðið verður upp á hádegisverð.
Paxton er leiðandi framleiðandi aðgangskerfa fyrir allar stærðir fasteigna með
áherslu á einfaldleika í uppsetningu og notkun. Fyrirtækið var stofnað árið 1985
og hefur náð miklum árangri í sölu víða um heim. Fyrirtækið er með höfuðstöðvar
í Bretlandi.
Með Net2 tölvutengda aðgangskerfinu frá Paxton er hægt að stjórna hundruðum
eða þúsundum hurða fyrir allt að 50.000 notendur. Hægt er að stjórna hurðum
með fyrirliggjandi nettengingum TCP/IP og þar af leiðandi fjölda bygginga á
mismunandi stöðum. Net2 er byggt fyrir framtíðina þar sem auðvelt er að bæta
við hurðum á hagkvæman hátt (sérstaklega með þráðlausum lesurum (on-line)
sbr. Paxton PaxLock og Assa Abloy aperio). Uppfærslur á hugbúnaði eru fríar.

Hægt er að nota nándarlesara (hands free eða Mifare), kortalesara (segul),
takkalása og flestar gerðir af lesurum frá öðrum framleiðendum sbr. HID iClass,
Assa Abloy aperio iClass o.s.frv. Alhliða lausn á sanngjörnu verði.
Paxton
www.paxton.co.uk
F
ÍT
O
N
/
S
ÍA
Að vísitölutengja höfuð-
stól lána brýtur í bága við
neytendalöggjöf og MiFID-
reglur Evrópusambandsins,
segir hver sérfræðingurinn
á fætur öðrum. Elvira Men-
dez Pinedo, prófessor við
Háskóla Íslands og sér-
fræðingur í Evrópurétti,
hefur rannsakað verðtrygg-
inguna um nokkurt skeið
og hún segir ótækt að lán-
takandi viti ekki nákvæm-
lega hverjar fjárhagslegar
skuldbindingar hans séu en
það hljótist af því að vísitölutengja
höfuð stól láns. Hún sagði í Silfri
Egils á dögunum: „Sú hugmynd að
hafa höfuðstól lánsins óljósan eins
og X eða spurningarmerki er ský-
laust brot á löggjöf ESB.“
Elvira skrifaði eftirlitsnefnd
EFTA og framkvæmdastjórn ESB
bréf í kjölfar rannsóknar sinnar
og spurði hvort löggjafarvaldinu á
Íslandi væri heimilt að fara þessa
leið í lánamálum með tilliti til Evr-
ópuréttar. Ekki stóð á svarinu. Það
er álit framkvæmdastjórnar Evr-
ópusambandsins að sé heildar-
kostnaður við lántöku ekki til-
greindur geti það brotið í bága við
neytendalöggjöf sambandsins. Ef
sú er niðurstaðan hefur það víðtæk
áhrif á efnahagslífið og fjölskyld-
urnar í landinu. Telur Elvira að með
þessu svari framkvæmdastjórnar
ESB standi Íslendingar hugsan-
lega frammi fyrir sambærilegum
aðstæðum og í tveimur öðrum
málum sem fóru fyrir Evrópudóm-
stólinn. Kæmi það á daginn gæti
það haft í för með sér að fella bæri
niður allan kostnað af verðtryggðum
neyslulánum, þ.m.t. húsnæðislánum
sem uppfylltu ekki skilyrði laganna.
XG – Hægri grænir, flokkur
fólksins var fyrsti stjórnmála-
flokkurinn sem vakti
athygli á hugsanlegu
ólögmæti verðtryggðra
húsnæðislána og hér er
lausnin: Við setjum neyðar-
lög fyrir heimilin og gerum
kynslóðasátt. Með neyðar-
lögunum verður öllum
verðtryggðum húsnæðis-
lánum skuldbreytt og þau
lækkuð um allt að 45% (fer
eftir því hvenær þau eru
tekin). Gömlu verðtryggðu
húsnæðislánunum verður
breytt í ný óverðtryggð
húsnæðislán og greiðslutími þeirra
lengdur í allt að 75 ár (þú átt valið).
Þetta er auðveldlega hægt að gera
með því að búa til sérstakan sjóð
í Seðlabankanum með sértækri
aðgerð Seðlabankans. Í framhald-
inu yrði verðtrygging afnumin á
öllum neyslulánum, öllum nauð-
ungaruppboðum hjá sýslumönnum
frestað á meðan verið er að lagfæra
ástandið. Uppgreiðslugjöld banka
og lífeyrissjóða og stimpilgjald á
þessum eignatilfærslum yrðu felld
niður. Þetta er markaðsaðgerð sem
er kölluð magnbundin íhlutun og
hefur m.a. bjargað bandaríska hús-
næðislánakerfinu og kostar okkur
skattgreiðendur ekki krónu. Meira
á www.XG.is.
Ólögleg verðtrygging
FJÁRMÁL
Guðmundur
Franklín Jónsson
formaður Hægri
grænna, fl okks
fólksins