Fréttablaðið - 19.02.2013, Qupperneq 16

19. febrúar 2013 ÞRIÐJUDAGUR| SKOÐUN | 16
Stofnfundur Markaðsstofu Kópavogs ses. fer fram
fimmtudaginn 21. febrúar kl. 12:00
í bæjarstjórnarsalnum, Fannborg 2.
Markaðs stofa er nýr samstarfs vettvangur bæjarins og atvinnu-
lífsins um ferða- og markaðs mál. Mark miðið er að sameina
krafta allra þeirra sem vilja efla atvinnulífið í bænum.
Á fundinum verða kosnir þrír fulltrúar atvinnulífsins í stjórn
Markaðsstofu Kópavogs til tveggja ára. Allir fundarmenn hafa
kjörgengi og kosningarétt.
Fulltrúar fyrirtækja og annarra þeirra sem hagsmuna eiga að
gæta eru hvattir til að mæta.
VERTU MEÐ
Í NÝJU
MARKAÐSAFLI
kopavogur.is
Meirihluti stjórnskip-
unar- og eftirlitsnefndar
Alþingis hefur lagt fram
tillögur til breytinga á
stjórnarskrárfrumvarp-
inu. Einna mikilvægasta
nýjungin er breytt fyrir-
komulag þingkosninga.
Þetta ætti að þoka öllu
stjórnarskrármálinu
áfram til samkomulags
með góðum vilja þing-
manna.
Nýtt kosningakerfi
Meginþættir hinna nýju ákvæða
eru þessir:
• Jafnt vægi atkvæða, eins og í
upphaflega frumvarpinu. Kjós-
endur njóta þá allir sömu mann-
réttinda við kjörborðið öndvert
við það sem nú er.
• Eitt eða fleiri kjördæmi. Hér
er ekki lengur sett hámark við
töluna átta. Kjördæmaskipan er
alfarið hlutverk löggjafans með
setningu kosningalaga.
• Eingöngu kjördæmalistar.
Þar með er horfið frá því að
bjóða upp á landslista eins og
er í tillögum stjórnlagaráðs. Á
móti kemur að sömu nöfn mega
vera í boði á fleiri en einum
kjördæmis lista sama flokks.
• Persónukjör valkvætt. Það
er ekki skylda að hafa alla
lista óraðaða eins og er í reynd
í frumvarpinu. Hver flokkur
fyrir sig ákveður sjálfur hvort
listar hans eru raðaðir eða
óraðaðir.
• Þingsætum skal úthluta til
flokka, lista og frambjóðenda og
það í þessari röð. Ekki er lengur
hætta á því að kjördæmi verði
hlunnfarin um þingsæti.
Ávinningur
Breytingartillagan
tekur á velflestri þeirri
gagnrýni sem fram
hefur komið á kosninga-
ákvæðin í stjórnarskrár-
frumvarpinu:
• Ákvæðin eru verulega
einfölduð og um leið færð
mun nær því kerfi sem
tíðkast hefur. Framboð
geta verið alfarið með
sama hætti og nú og kjör-
seðlar verða áfram kunn-
uglegir.
• Aukið svigrúm við setningu
kosningalaga. Með breytingunni
fær löggjafinn aukið svigrúm
við setningu kosningalaga en
samkvæmt stjórnarskrárfrum-
varpinu. Hlutverk löggjafans
verður viðamikið en hann fær
líka góðan tíma, tvö ár, til að
breyta kosningalögum.
• Staða kjördæmanna treyst.
Með brottfalli landslista og
skarpari ákvæðum um úthlutun
þingsæta er brugðist við þeirri
gagnrýni á upphaflega frum-
varpið að þingsæti gætu hópast
úr landsbyggðakjördæmum til
höfuðborgarsvæðisins.
Þá sem óttast breytingar er
hægt að róa. Flokkar geta boðið
fram með nákvæmlega sama
hætti og nú. Þeir halda sig þá við
aðskilda kjördæmislista og bjóða
fram raðaða lista, sem kjósendur
mega að vísu breyta en hin gefna
röðun mun væntanlega ráða
mestu.
Hinir sem vilja horfa á landið
sem heild og vilja gefa kjós-
endum valfrelsi, t.d. nýir flokkar
eða grasrótarhreyfingar, hafa
líka tækifæri. Þeir geta boðið
fram sama fólkið í öllum kjör-
dæmum og það á óröðuðum
listum.
Feneyjanefndin
Eins og alkunna er hefur svo-
kölluð Feneyjanefnd nú gert
athugasemdir við stjórnarskrár-
frumvarpið. Í umsögn um ákvæð-
in um kosningar til Alþingis segir
nefndin einkum þetta; hér ásamt
athugasemdum greinarhöfundar:
• Nefndin fagnar jöfnu vægi
atkvæða, grundvallarforsendu
lýðræðis (málsgr. 69).
• Hún hefur vissar áhyggjur
af því að með persónukjöri sé
dregið úr því hlutverki flokkanna
að velja fólk til forystu (73).
• Persónukjör er virkt í
öðrum norrænum ríkjum nema
Noregi. Er einhver foringja-
kreppa í þessum löndum?
• Með fyrrgreindri breytingu
á frumvarpinu er hverjum flokki
í sjálfsvald sett hvaða valdi hann
vill halda og hvað framselja til
kjósenda. Áhyggjurnar ættu því
að vera úr sögunni.
• Nefndin virðist ekki skilja
ákvæði í frumvarpinu um að
tryggja megi kjördæmum lág-
markstölu sæta þrátt fyrir tilvist
landslista (71).
• Með breytingartillögunum
er þetta vandamál úr sögunni.
• Nefndin telur sambland flokks-
listakjörs og persónukjörs flókið
viðfangsefni sem sé skilið eftir
fyrir kosningalög (74).
• Aftur má minna á að
nákvæmlega sama er uppi á
teningnum í fyrrgreindum grann-
löndum og víðar.
• Vitaskuld væri einfaldara
að hafa annaðhvort hreint lista-
kjör eða hreint persónukjör en
almennur vilji virðist vera til að
fara hina blönduðu leið. Á þessu
er nánar tekið með breytingar-
tillögunni.
• Nefndin bendir á að þröskuldur
sé enginn og virðist hafa áhyggjur
af smáflokkakraðaki sem torveldi
myndun ríkisstjórna og auki bak-
tjaldamakk á þingi (75).
• Spyrja má hvort myndun
ríkisstjórna og baktjaldamakk
séu ekki þegar þekkt vandamál!
• En vissulega kemur til
greina að hafa þröskuld. Nú getur
listi náð manni á þing jafnvel út
á 1% af landsfylgi eða svo. Við-
fangsefnið er því þekkt og kynni
Feneyjanefndin efalaust að geta
velt vöngum yfir núverandi fyrir-
komulagi.
• Á hinn bóginn vekur Fen-
eyjanefndin líka athygli á því að
einstaklingar geti aðeins boðið
sig fram á listum (70). Þetta sýnir
að nefndin er eitthvað tvístígandi
í þessu þröskuldsmáli.
• Allt um það ætti Alþingi að
íhuga setningu lágmarksskilyrða
þannig að flokkur þurfi að hafa
fylgi sem nægi fyrir tveimur eða
þremur þingmönnum hið minnsta
til að eiga tilkall til þingsæta.
• Nefndin virðist hugsi yfir því
að löggjafinn fái mikið vald til
að setja kosningalög. Fyrsta þing
eftir gildistöku nýrrar stjórnar-
skrár setji þau lög sem síðan
verði aðeins breytt með 2/3
atkvæða á þingi. (Sjá mgr. 76 og
77.)
• Fyrst er því til að svara
að það er mjög á reiki hvað er í
stjórnarskrá og hvað í kosninga-
lögum í þessum efnum. Ákvæðin
í frumvarpinu eru í meðalhófi
hvað þetta varðar.
• Hitt er rétt að ákvæðin um
setningu kosningalaga orka tví-
mælis. Stjórnlagaráð tók þetta
orðrétt upp úr gildandi stjórnar-
skrá. Gagnrýni Feneyjanefnd-
arinnar á því jafnframt við um
hana.
• Alþingi ætti að íhuga að
fella þetta sérákvæði niður.
• Í lokin segir Feneyja nefndin
kosningaákvæðin vera mjög
flókin (78).
• Mat á slíku er alltaf hug-
lægt. Kosningakerfi eru hvergi
einföld. Viðfangsefnið er í eðli
sínu flókið. En á hinn bóginn má
fullyrða að með fyrirliggjandi
breytingartillögum sé búið að
einfalda hina upphaflegu gerð
frumvarpsins verulega.
Með breytingartillögum meiri-
hluta skipulags- og eftirlits-
nefndar Alþingis er tekið á flestu
í umsögn Feneyjanefndarinnar
um kosningaákvæðin. Eftir situr
hvort setja eigi lágmarks þröskuld
og hvort krefjast eigi aukins
meirihluta á Alþingi við fram-
tíðarbreytingu á kosningalögum.
Áfram veginn
Nú þarf að halda áfram í sam-
komulagsátt í stjórnarskrár-
málinu og freista þess að finna
sem stærstan samnefnara innan
þess ramma sem markaður var
með afgerandi úrslitum þjóðar-
atkvæðagreiðslunnar 20. október
síðastliðinn.
Fyrirliggjandi hugmyndir um
kosningaákvæði stjórnarskrár-
innar ættu að geta verið stór hluti
slíkrar málamiðlunar.
Góð málamiðlun um kosningakerfi
Ögmundur Jónasson innan-
ríkisráðherra skipaði nýlega
nefnd til að kanna, meðal
annars, hvernig hægt væri
að takast á við dreifingu
ólögmæts efnis um inter-
netið. Að sögn nefndar-
innar kemur til greina að
hreinsun verði framkvæmd
með svokölluðum netsíum,
en það er búnaður sem
getur hlerað netið og gripið
inn í þegar reynt er að nálg-
ast efni sem stjórnvöld hafa sett á
bannlista.
Þessar hugmyndir njóta stuðn-
ings úr ýmsum áttum, enda geta
undirheimar netsins verið ansi
ógeðfelldir. Það er eðlilegt og sjálf-
sagt að ríkið stígi fram og kanni
hvað sé hægt að gera til að stemma
stigu við því ofbeldi sem þar þrífst.
Hins vegar er það samdóma álit
tæknimanna og netverja, hér lendis
og erlendis, að netsíur séu hvorki
hentug né boðleg lausn við þessum
vanda. Ég leyfi mér að fullyrða að
nánast einu tæknimennirnir sem
mæla netsíum bót séu þeir sem
smíða eða selja slíkan búnað.
Hörð andstaða tæknigeirans
stafar af ýmsu. Netsíutæknin felur í
sér aukinn kostnað og rýrir áreiðan-
leika internetsins. Tæknin er óná-
kvæm og síur hindra alltaf eðlileg
samskipti fólks. Bannlistarnir sem
síurnar vinna eftir eru vandsmíð-
aðir og vandmeðfarnir og úr eldast
fljótt. Loks verður ekki horft fram
hjá því að netsíur eru í raun mjög
gerræðisleg eftirlitstæki: Þetta er
sama tækni og harðstjórar um allan
heim nota til að hlera, ritskoða og
kúga þegna sína.
Til góðs eða ills
Þar liggur hundurinn grafinn. Rit-
skoðun netsins helst gjarnan í hend-
ur við önnur mannréttindabrot og
því hafa margir færustu tölvunar-
fræðingar heims gert það að ævi-
starfi sínu að berjast gegn netsíum.
Þeir vilja tryggja samskipti fólksins
sem berst fyrir bættum
mannréttindum í Kína,
Íran og öðrum löndum þar
sem afskipti ríkisins af net-
inu eru óeðlilega mikil, en
eins konar vopnakapphlaup skap-
aðist í þessum geira og hefur nú
staðið yfir í mörg ár. Afrakstur-
inn er mikið úrval af frjálsum hug-
búnaði sem allir geta notað, forrit
sem renna í gegnum netsíur eins og
hnífar gegnum smjör. Eins og önnur
verkfæri má nota þann hugbúnað
hvort sem er til góðs eða ills.
Í þætti sínum Málinu, þar sem
fjallað var um barnaníð, minntist
Sölvi Tryggvason á eitt slíkt forrit,
„Tor-vafrann“. Rannsóknir Sölva
leiddu í ljós að níðingarnir á Netinu
nota þennan vafra og hafa þar með
fært sig inn á þau svæði Netsins sem
netsíurnar ná ekki til. Þeir sem ætla
að sækja sér efni finna nefnilega
alltaf leið til þess. Ef sett verður sía
á annað klám færist klámið og neyt-
endur þess með. Ef reynt verður að
hindra niðurhal afþreyingarefnis,
eins og kom til tals á síðasta mál-
þingi SAFT, færa sig líklega allir
Íslendingar undir þrítugu.
Netverjar vita af fenginni reynslu
að netsían er dæmd til að mis takast.
Hún leysir engan vanda en er kostn-
aðarsöm aðferð til þess eins að sópa
soranum undir teppið.
Meðan svo er sjá tæknimenn,
Píratar, Félag um stafrænt frelsi
og í raun allir sem er annt um netið
enga réttlætingu fyrir að taka á
okkur aukinn kostnað, þjónustu-
skerðingu og gróft inngrip inn í frið-
helgi einkalífs okkar og samskipta.
Ég skora því á Ögmund og nefndina
að skemma ekki internetið, heldur
leita annarra leiða.
Netsíur leysa engan
vanda
NÝ
STJÓRNARSKRÁ
Þorkell
Helgason
fv. fulltrúi í stjórn-
lagaráði
➜ Nú þarf að halda áfram í
samkomulagsátt í stjórnar-
skrármálinu og freista þess
að fi nna sem stærstan …
INTERNETIÐ
Bjarni Rúnar
Einarsson
tölvunarfræðingur
➜ Netverjar vita af
fenginni reynslu að
netsían er dæmd til
að mistakast. Hún
leysir engan vanda …