Fréttablaðið - 23.02.2013, Síða 34

23. febrúar 2013 LAUGARDAGUR| HELGIN | 34
Guðsteinn
Bjarnason
gudsteinn@frettabladid.is
Strax í byrjun mars má búast við því að rúmlega hundrað kardínálar verði kallaðir saman til að kjósa nýjan páfa. Fyrir valinu verður einn úr þeirra hópi. Nokkrir hafa verið nefndir til
sögunnar sem líklegri en aðrir. Þar á meðal
tveir frá Afríkuríkjum og nokkrir aðrir frá
fleiri ríkjum þriðja heimsins svonefnda.
Ellin
Undanfarið hefur reyndar ekki farið á milli
mála að aldurinn er farinn að hafa áhrif á
Benedikt páfa. Hann fylgdist náið með því
þegar heilsu forvera hans, Jóhannesar Páls
II., hrakaði jafnt og þétt undir lokin. Haft
hefur verið eftir samstarfsmönnum Bene-
dikts að honum hafi fundist erfitt að horfa
upp á það.
Ákvörðun Benedikts kom engu að síður
flestum á óvart og margir hafa reyndar lýst
efasemdum um að ellihrumleiki sé hin raun-
verulega ástæða afsagnarinnar. Nokkrar
aðrar skýringar hafa verið nefndar, og þá
helst sú að hann hafi séð fram á að barnaníðs-
málin myndu verða honum þung í skauti. Og
þar með kirkjunni allri.
Nú í vikunni sagði til dæmis einn af
kardínálum kirkjunnar, Brasilíu maðurinn
Geraldo Majella Agnelo, að mikilvægasta
verkefni næsta páfa yrði að takast á við
barnaníðsmálin.
Erfið verkefni
Nærri sex hundruð ár eru liðin frá því páfi tók
síðast ákvörðun um að hætta að gegna þessu
höfuðembætti kaþólsku kirkjunnar. Aðrir
páfar hafa látið sig hafa það að sitja í embætt-
inu alveg fram á grafarbakkann, jafnvel þótt
þeir væru orðnir afar hrumir og í raun ófærir
um að sinna skyldum sínum undir lokin.
Ákvörðun Benedikts er að mörgu leyti
skynsamleg, bæði fyrir hann sjálfan og líka
fyrir kaþólsku kirkjuna. Allir hafa gott af
því að verja síðustu æviárunum í kyrrð og
ró án íþyngjandi erils valdamikils embættis.
Kaþólska kirkjan þarf einnig á því að halda
að æðsti leiðtogi hennar sé bæði líkamlega og
andlega fær um að takast á við sum þau erfiðu
verkefni, sem hrannast hafa upp síðustu árin.
Þar munar líklega mest um barnaníðs-
málin, sem óneitanlega hafa grafið undan trú-
verðugleika stofnunarinnar svo mjög að víða
getur varla gróið um heilt aftur.
Yfirmaður trúarráðsins
Um nærri aldarfjórðungs skeið, frá 1981 til
2005, var Joseph Ratzinger kardínáli, eins
og Benedikt páfi hét þá, yfirmaður trúar-
ráðs kaþólsku kirkjunnar, sömu stofnunar
og áður kallaðist rannsóknarréttur kaþólsku
kirkjunnar, og var illræmd. Trúarráðið fer
meðal annars með rannsókn á agabrotum
innan kirkjunnar, þannig að Ratzinger bar á
þessum tíma ábyrgð á rannsóknum kaþólsku
kirkjunnar á kynferðisbrotum kaþólskra
presta og annars starfsfólks kirkjunnar.
Þegar barnaníðsmálin komust fyrst í hámæli
í Bandaríkjunum árið 2001 og Jóhannes Páll
II. páfi fól ráðinu rannsókn málsins, þá féll
það í hlut Ratzingers að hafa yfirumsjón með
og bera endanlega ábyrgð á rannsókninni.
Sneri við blaðinu
Benedikt hefur verið sakaður um að hafa í
þessu valdamikla embætti brugðist þeim
börnum sem urðu fyrir kynferðisbrotum
starfsmanna kaþólsku kirkjunnar. Hann hafi
litið svo á að æðsta yfirstjórn kirkjunnar ætti
ekki að vasast í málum sem biskupsdæmin
ættu að leysa úr, hvert fyrir sig. Og jafnvel
eftir að ekki varð undan því vikist lengur að
taka níðingsmálin alvarlega, þá hafi hann í
fyrstu gert lítið úr vandanum.
Síðar tók hann þó af skarið, baðst afsök-
unar og lét fara fram ítarlegar rann sóknir
á vandanum, bæði á Írlandi og í Banda-
ríkjunum. Hann hét því jafnframt að sjá
til þess að aldrei aftur myndi kirkjan líða
þjónum sínum slíkt framferði.
Einangrun
Starfsfólk í Páfagarði hefur engu að síður
lýst áhyggjum yfir því að eftir að Benedikt
hættir gæti einhver tekið upp á því að draga
hann fyrir dóm vegna barnaníðsmálanna,
rétt eins og nokkrir fyrrverandi þjóðarleið-
togar hafa mátt þola vegna mannréttinda-
brota.
Eftir að Benedikt hættir sem páfi missir
hann jafnframt alþjóðlega friðhelgi sína sem
þjóðarleiðtogi, en heldur áfram ríkisborgara-
rétti sínum í þessu litla borgríki kaþólsku
kirkjunnar í miðri Rómarborg.
Gæti hann þess að stíga aldrei út fyrir
landamörk Páfagarðs, þá ætti hann ekki að
þurfa að hafa áhyggjur af málaferlum, og
kannski hyggst hann einmitt verja síðustu
ævidögunum þar í skjóli kirkjunnar.
Óvænt endalok
Benedikts páfa
Afsögn Benedikts XVI. páfa kom flestum á óvart og margir
hafa lýst efasemdum um að ellihrumleiki sé hin raun-
verulega ástæða afsagnarinnar. Nokkrar aðrar skýringar
hafa verið nefndar, einkum þó frekari vandræði kaþólsku
kirkjunnar vegna barnaníðsmála sem takast þarf á við. Guð-
steinn Bjarnason reynir að lesa í stöðuna.
BENEDIKT XVI Páfi hættir um mánaðamótin og tekur þá aftur upp sitt gamla nafn, Joseph Ratzinger.
NORDICPHOTOS/AFP
Nokkrir kardínálar hafa verið nefndir oftar en aðrir sem líklegir arftakar Benedikts XVI. páfa. Slíkt eru þó einungis
vangaveltur og oft hefur á endanum orðið fyrir valinu kardínáli sem fáum þótti fyrir fram líklegur til að hreppa
hnossið.
Töluverð tíðindi yrðu ef næsti páfi kæmi frá þriðja heiminum svonefnda, en nokkrir kardínálar frá ríkjum Afríku og
Suður-Ameríku þykja eiga góða möguleika á kjöri. Úr þeim hópi hefur Peter Turkson frá Gana einna oftast verið nefndur,
en einnig Francis Arinze frá Nígeríu, Lonardo Sandri frá Argentínu og Oscar Rodrigues Maradiaga frá Hondúras.
Kardínálastaða er æðsta heiðursembætti kaþólsku kirkjunnar. Það er páfi sjálfur sem velur í hóp kardínálanna og
eru þeir nú rúmlega 200 talsins. Einungis kardínálar geta orðið páfar, en þeir mega ekki vera orðnir áttræðir. Nú eru
117 kardínálar innan við áttrætt, og það er sá hópur sem er kjörgengur til páfa.
Alls eru 63 þeirra eru frá Evrópuríkjum, 33 frá Norður-, Mið- og Suður-Ameríku, ellefu frá Afríku, ellefu frá Asíu og
einn frá Ástralíu.
Nokkrir líklegir arftakar
Mark Quellet
frá Kanada
Peter Turkson
frá Gana
Angelo Scola
frá Ítalíu
Tarcisio Bertone
frá Ítalíu
Peter Erdö
frá Ungverjalandi
Christoph Schönborn
frá Austurríki
Oscar Andres
Rodrigues Maradiaga
frá Hondúras
Timothy Michael Dolan frá
Bandaríkjunum
© GRAPHIC NEWS
PÁFAKJÖR Í FÖSTUM SKORÐUM
Nýr páfi er kosinn á kardínálafundi samkvæmt reglum Páfagarðs. Einungis
þeir kardínálar sem ekki eru orðnir áttræðir taka þátt í kjörinu.
28. febrúar: Þá lýkur páfatíð Benedikts XVI.
1 Páfakjörsfundur, fyrsti dagurinn:
Kardínálarnir 117, sem enn eru innan við
áttrætt, koma saman í Sixtínsku kapell-
unni að lokinni messu.
Fyrsta atkvæðagreiðslan fer fram
2 Hver kardínáli á páfakjörsfundinum
skrifar nafn þess kardínála, sem hann kýs
að verði næsti páfi , á kjörseðil undir yfi r-
skrift inni: „Ég kýs til æðsta prests.“
3 Camerlengo, sem er fj ármálastjóri Páfagarðs, les
upp nöfnin. Kjörseðlarnir eru festir saman með nál
og tvinna. Nýr páfi telst kosinn ef einn kardínáli hefur
fengið meira en tvo þriðju hluta atkvæða.
4 Kjörseðlar brenndir í ofni. Hvítur reykur stígur upp af
ofninum og táknar að nýr páfi hafi verið kosinn. Ef enginn
hefur hlotið tilskilinn meirihluta, þá er ákveðið efni sett í
ofninn sem á að tryggja að reykurinn verði svartur.
5 Kardínálarnir hafa ekkert samband við umheiminn utan samkomusalarins
meðan atkvæðagreiðsla fer fram.
6 Eft ir fyrsta daginn: Kosið
er tvisvar á dag, að morgni og
síðdegis, þangað til niðurstaða
er komin.
7 Leiði 34 atkvæðagreiðslur ekki til
kjörs páfa, þá er kosið á milli þeirra
tveggja kardínála, sem fl est at-
kvæði fengu í síðustu atkvæða-
greiðslunni. Páfi er
þá kosinn með ein-
földum meirihluta.
Vistarverur
kardínála
Péturskirkjan
Péturstorgið
Sixtínska kapellan
Reykmerki gefur
til kynna niður-
stöðu kjörs.
Habemus papam: Tilkynning á latínu:
„Við höfum páfa“. Nýkjörinn páfi kemur
fram á svalir og blessar mannfj öldann.