Fréttablaðið - 18.04.2013, Side 10

Söngvarinn góðkunni Vilhjálmur
Vilhjálmsson varar litla drenginn,
í samnefndu lagi, við því að færast
ekki í fang svo mikið að festu hans
brotni tré. Segja má að Samfylking
og Vinstrihreyfingin – grænt fram-
boð hefðu mátt hafa þau varnaðar-
orð í huga þegar flokkarnir settust
í ríkisstjórn árið 2009. Metnaðar-
fullar hugmyndir voru uppi um að
gjörbreyta samfélaginu og hreinn
meirihluti vinstriflokkanna var
talinn marka vatnaskil í íslenskum
stjórn málum. Þeirra sér ekki stað
nú.
Tímamót boðuð
„Tímamótin sem Ísland er að fara
í gegnum eru margvísleg: pólitísk,
söguleg, efnahagsleg og auðvitað
ekki síst, hugmyndafræðileg.“ Þetta
sagði Steingrímur J. Sigfússon á
landsfundi Vinstri grænna í mars
2009. Flokkurinn sat þá í minni-
hlutastjórn með Samfylking unni og
stuðningi Framsóknar flokksins og
skoðanakannanir sýndu að ástæða
var til bjartsýni fyrir flokkinn.
Jóhanna Sigurðardóttir var kjör-
in formaður Samfylkingarinnar í
mars 2009 og sagði við það tæki-
færi að upp væru að renna nýir
tímar, nýrra tækifæra, jafnaðar og
réttlætis.
Það var heldur ekki tjaldað
til einnar nætur í samstarfs-
yfirlýsingu nýrrar ríkis stjórnar.
Þar segir að meirihluti kjósenda
hafi veitt jafnaðarmönnum og
félagshyggjufólki skýrt umboð til
að leiða til öndvegis „ný gildi jafn-
aðar, félagslegs réttlætis, sam-
hjálpar, sjálfbærrar þróunar, kven-
frelsis, siðbótar og lýðræðis.“
Rúmlega fangfylli
Kosningabaráttan 2009 bar það
reyndar með sér að flokkarnir
lögðu fyrst og fremst áherslu á
efnahagsmál og hvernig ætti að
vinna á gríðarlegum halla ríkis-
sjóðs sem hrunið hafði skapað.
Stefnuyfirlýsingin bar það hins
vegar með sér að sem flestum
steinum ætti að velta við. Taka
átti á efnahagsvandanum, í bráð
og lengd, skuldavanda heimila og
fyrirtækja, skapa atvinnu, tryggja
velferð til framtíðar, auka menntun,
sækja fram í öllum lands hlutum,
gjörbreyta fiskveiðistjórnunar-
kerfinu, efla náttúruvernd, auka
lýðræði og mannréttindi, breyta
stjórn kerfinu og sækja um aðild að
Evrópu sambandinu.
Gagnrýnendum fannst ríkis-
stjórnin færast of mikið í fang,
talað var um að hún festi sig í
smærri málum en gleymdi þeim
stóru. Hvað sem í því er hæft er það
í það minnsta skilningur margra
stuðningsmanna stjórnarflokkanna,
bæði fyrrverandi og núverandi.
Samanlagt fylgi stjórnarflokk-
anna, sem var yfir fimmtíu prósent-
um í síðustu könnunum, er nú komið
niður fyrir tuttugu prósent.
Kvarnast í sundur
Gunnar Helgi Kristinsson stjórn-
málafræðingur segir ljóst að
gríðar leg vinstrisveifla hafi orðið í
kjölfar hrunsins. Flokkarnir tveir,
sem hafi frekar haft væntingar
um samanlagt fylgi upp á 35 til
40 prósent, hafi fengið meirihluta
atkvæða og þingsæta.
„Þessi sveifla er að verulegu
leyti gengin til baka, en þó með
nokkuð sérkennilegum hætti.
Vissulega hefur verið straumur frá
Vinstri grænum og Samfylkingu
til Framsóknarflokksins. Eigin-
lega eru stjórnarflokkarnir frekar
að kvarnast í sundur. Þeir eru að
missa fylgi til Pírata og Bjartrar
framtíðar og almennt séð til litlu
flokkanna. Þótt það sé ekki mikið
til hvers og eins skiptir það máli.“
Gunnar Helgi segir þetta ekki
eiga við um Sjálfstæðis- og Fram-
sóknarflokk. Það sé ekki síður liður
í gæfuleysi stjórnarflokkanna að
það sé upplausn í þeirra liði.
„Þá má segja að stjórnin hefði átt
að fókusa betur og færast minna í
fang. Það er ekki endilega tíminn
til að gjörbreyta samfélaginu þegar
þú þarft að vera að skera verulega
mikið niður.“
Evrópsk þróun
Silja Bára Ómarsdóttir stjórn-
málafræðingur segir vandamál
stjórnar flokkanna að hluta til
ímyndartengd, illa takist að auglýsa
verkin. Hins vegar hafi það gerst
víða í Evrópu í kjölfar efnahags-
kreppunnar að stjórnarandstaðan
hafi fengið völdin í kjölfar kosn-
inga.
„Þetta var ekki endilega uppgjör
við hugmyndafræði, frekar það að
sitjandi ríkisstjórnum var refsað
og andstöðunni fengin völdin.
Það var eðlilegt að fylgið
flyttist til vinstri í kjöl-
far hrunsins og verkefni
stjórnar flokkanna var að
halda því. Þeim hefur ekki
tekist að halda trúverðug-
leikanum og trausti fólks-
ins.“
Uppþornuð vatnaskil
Fyrsta hreina vinstristjórnin var álitin marka mikil tímamót í íslenskri stjórn-
málasögu. Forystumenn hennar ætluðu sér að gjörbreyta samfélaginu en færðust
kannski full mikið í fang. Efnahagsmálin urðu aðalatriðið í kjölfar hrunsins.
2013
Kolbeinn
Óttarsson Proppé
kolbeinn@frettabladid.is
%
Eigin-
lega eru
stjórnarflokk-
arnir frekar
að kvarnast í
sundur.
Gunnar Helgi
Kristinsson stjórnmálafræðingur
Þetta
var ekki
endilega
uppgjör við
hugmynda-
fræði, frekar
það að
sitjandi ríkisstjórnum var
refsað og andstöðunni
fengin völdin.
Silja Bára Ómarsdóttir
stjórnmálafræðingur
NISSAN QASHQAI+2 SE 7manna
Nýskr. 06/11, ekinn 34 þús. km.
bensín, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 4.590 þús.
Rnr.151561.
LAND ROVER FREELANDER 2S
Nýskr. 07/08, ekinn 88 þús. km.
dísil, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 3.980 þús.
Rnr.190738,
Frábært úrval af notuðum
bílum á frábæru verði
Kletthálsi 11 og Breiðhöfða -110 Reykjavík
Sími 525 8000 - bilaland@bilaland.is
www.bilaland.is
www.facebook.com/bilaland.is
BMW 525Xi (4wd-xDrive)
Nýskr. 03/08, ekinn 76 þús. km.
bensín, sjálfskiptur.
Rnr.270243
NISSAN PATROL LE
Nýskr. 07/08, ekinn 83 þús km.
dísil, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 5.290 þús.
Rnr.151683.
SUBARU FORESTER VISION
Nýskr. 04/11, ekinn 48 þús km.
bensín, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 4.290 þús.
Rnr.280506.
TOYOTA PRIUS HYBRID EXE
Nýskr. 05/08, ekinn 43 þús. km.
bensín, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 2.890 þús.
Rnr.270225.
VW POLO TRENDLINE
Nýskr. 02/13, ekinn 1 þús. km.
dísil, beinskiptur. Verð kr. 2.990
VERÐ kr. 2.690 þús.
Rnr.190853.
BMW glæsibifreið kr.
5.890 þús.
Gerðu frábær kauphjá Bílalandi BL
Gott úrval
af 4x4 bílum
Tökum notaðan uppí notaðan! Erum í samningsstuði!
| FRÉTTASKÝRING | 18. apríl 2013 FIMMTUDAGUR10
Kosningar
25. apríl
2009
35
30
25
20
15
10
5
0 2009 2010 2011 2012 2013
19,2%
7,3%
Samkvæmt könnunum
Fréttablaðsins og Stöðvar 2
33,0%
29,8%
21,7%
Gunnar Helgi segir að sé fylgi stjórnmálaflokka skoðað yfir langan tíma sjáist
miklar breytingar.
„Það eru nokkrir hlutir sem eru í gangi. Eitt er langtímaþróun fylgis. Bæði
Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur eru til lengri tíma að tapa fylgi. Ef
maður leggur saman fylgi þeirra, þá er tilhneigingin mjög sláandi, ef þú tekur
tímabilið frá 1931. Það er eitt ferlið sem er í gangi. Þetta á sér rætur í þjóð-
félagsbreytingum,“ segir Gunnar Helgi, og vísar þar meðal annars til breyttrar
stöðu kvenna og flutninga úr dreifbýli í þéttbýli.
Ekki er óvarlegt að ætla að bið verði á því að tveir vinstriflokkar nái aftur
hreinum meirihluta hér á landi, ef það verður nokkurn tíma. Fylgistölur Sam-
fylkingarinnar gefa flokksmönnum tilefni til að hafa áhyggjur af stöðu flokksins
sem annars af tveimur stóru flokkunum. Mikið þarf að breytast til að hún
haldist. Fylgi Vinstri grænna hefur sveiflast meira í gegnum tíðina og ólíklegt
er að sá flokkur fari aftur yfir 20 prósentin. Það getur hins vegar ekki verið
ásættanlegur árangur að þurfa að senda út herkvaðningu til stuðnings manna,
tæpum tveimur vikum fyrir kosningar, þar sem hætta sé á að flokkurinn þurrkist
af þingi.
Hvað sem langtímaþróun líður bíður nýju formannanna Árna Páls og Katrínar
ærið verkefni og þau bera sem formenn ábyrgð á úrslitum kosninganna.
Langtímabreytingar á fylginu
21,7%