Fréttablaðið - 05.04.2014, Blaðsíða 24

Fréttablaðið - 05.04.2014, Blaðsíða 24
5. apríl 2014 LAUGARDAGUR| HELGIN | 24 KONUR Rjúfum þögnina Ég hvet þá sem eiga við ófrjósemi að rjúfa þögnina. Þetta er allt of mikil byrði að ganga með einn eða ein. Ásta Sól Kristjánsdóttir Grét sig í svefn Ég held ég hafi grátið mig í svefn þriðju hverju nótt alla meðgönguna og bað allan tímann: ?Leyfðu mér að eiga hana.? Jessica Leigh Andrésdóttir Ellefu meðferðir og níu milljónir Ég hef farið í ellefu meðferðir og mitt ferli hefur kostað mig níu millj- ónir. Ég fór að lokum í rannsókn í Bretlandi og fór að taka lyf sem bæla niður ónæmiskerfið, í kjölfarið varð ég ólétt. Meðferðin er ekki viðurkennd á Íslandi en vonandi mun hún verða aðgengilegri fyrir þá sem á eftir mér koma. Berglind Ósk Birgisdóttir Par sem á ekki barn saman Hver meðferð Önnur til fjórða meðferð Fimmta meðferð eða meira Glasafrjóvgun Smásjárfrjóvgun 376.055 kr. 449.660 kr. 171.721 kr. 204.811 kr. 376.055 kr. 449.660 kr. Par sem á barn saman Hver meðferð 376.055 kr. 449.660 kr. KARLAR Um 30% árangur er af frjósemismeð- ferðum. Að meðaltali þurfa pör að fara í 3-4 meðferðir áður en árangur næst. Sumum tekst að verða barnshafandi í fyrstu tilraun og öðrum tekst það aldrei þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir. BARNLEYSI HÁIR UM 15% PARA OG ER ÓFRJÓSEMI SKILGREINT SEM SJÚKDÓMUR Helstu ástæður ófrjósemi Dæmi um kostnað Hvað kostar glasafrjóvgun? E ftir margra ára baráttu eru þær allar loksins búnar að eignast barn og því bíða þeirra allra hvít- voðungar á meðan á við- talinu stendur. Tveir bíða heima en dóttir Jessicu er enn á vökudeild því hún fæddist eftir ein- göngu 25 vikna meðgöngu. Fyrsta merki þess að þær eru nýbakaðar mæður er að þær sleppa varla sím- unum úr hendi sér og kíkja reglu- lega á þá. Eitthvað sem flestar mæður kannast við og þær hafa látið sig dreyma um í fjöldamörg ár. Ásamt andvökunóttum, bleyju- skiptingum, að deila reynslusögum af brjóstagjöf og meðgöngu. Skilgreining á ófrjósemi er þegar par hefur reynt að eignast barn í eitt ár án árangurs. Ásta Sól hefur verið í ferlinu í níu ár en meðferð hefur aldrei gengið upp hjá henni ? synir hennar tveir komu báðir undir heima. Jessica og Berglind fóru í meðferð eftir meðferð í sex ár áður en þær eignuðust sitt fyrsta barn. Þær hafa allar misst fóstur á þessum tíma og fengið ítrekað hið ömurlega ?nei? eftir misheppnaðar meðferðir. Konur virkari í baráttunni Þær sitja saman í stjórn Tilveru sem stendur fyrir vitundarvakn- ingu um ófrjósemi í næstu viku. Henni er ætlað að vekja athygli á hversu mikið andlegt og líkamlegt álag fylgir því að eiga í erfiðleikum með að eignast barn auk fjárhags- áhyggja. Það eru fjórar aðrar konur með þeim í stjórninni og því vakn- ar strax upp spurningin hvort ófrjó- semi sé kvennavandi? Berglind: Jafnvel þótt líkamlegi vandinn liggi hjá karlmanninum þá virðast konur taka virkari þátt í baráttunni. Þær virðast líka eiga auðveldara með að tjá sig um vand- ann. Rannsóknir sýna að karlmenn mælist tveimur árum á eftir konum á kvíða- og þunglyndisskala vegna ófrjósemi. Þeir finna sem sagt sömu tilfinningar en bara seinna. Jessica: Það er líka lítið sem karlmaðurinn getur gert. Konan þarf að fara í meðferðirnar, fara í mikla hormónagjöf og það er ekkert gaman að búa með manni á meðan á því stendur. Mennirnir finna mögu- lega til hjálparleysis því þeir geta lítið gert annað en að vera stuðn- ingur við konuna. Ég held að þetta annað hvort styrki sambandið eða það brotnar. Ásta Sól: Við hjónin höfum bæði verið mjög samtaka og ósamtaka í þessu ferli sem getur valdið tog- streitu í hjónabandinu. Eftir mis- heppnaða meðferð vildi hann kannski hætta en ég vildi ólm vaða áfram í næstu meðferð. Óviðeigandi athugasemdir Fyrir utan álagið sem fylgir með- ferðunum, hvað er erfiðast við að eiga erfitt með að eignast barn? Berglind: Skilningsleysið sem maður mætir í samfélaginu. Það er ekki tekið tillit til að maður sé að Óttuðust að verða aldrei mæður Þær eiga þrennt sameiginlegt: þær börðust í mörg sársaukafull ár við að verða óléttar, eru nýbúnar að eignast barn og sitja sam- an í stjórn Tilveru, samtaka um ófrjósemi. Ásta Sól Kristjánsdóttir, Jessica Leigh Andrésdóttir og Berglind Ósk Birgisdóttir tala um ófrjósemi og allar þær tilfinningar sem fylgja því að þurfa að berjast fyrir því sem öðrum þykir sjálfsagt ? að eignast barn. MEÐ BÖRNUNUM Ásta Sól með tveggja mánaða syninum, Nóa Hrafni, Jessica er í miðjunni en dóttir henn ar, Elísabet Anna, er enn á vökudeild og gat því ekki verið með í myndatöku og Berglind með mánaðar- gamla dótt- urina Köru. FRÉTTABLAÐIÐ/ DANÍEL syrgja og líði illa. Fáir spyrja beint út hvernig manni líði og hvern- ig ferlið gangi, sem er betra en að maður þurfi sífellt að setja upp grímu. Jessica: Svo koma óviðeigandi ráð og athugasemdir frá sjálfskipuðu sérfræðingunum. Ásta Sól: Já, góðu ráðin. Maður er nýbyrjaður í meðferð og er spurð- ur hvort maður hafi íhugað ætt- leiðingu. Það er ekki eitthvað sem maður vill heyra þegar maður er í miðri baráttu. Svo á maður að slaka á því þá kemur þetta frekar en ég held ég hafi aldrei verið jafn illa haldin af streitu þegar eldri sonur- inn kom loks undir. Berglind: Já, eða fá sér hund. Það er eitt ráðið, örugglega eina ráðið sem ég hef ekki prófað. Jessica: Mér fannst líka erfitt að sitja undir barnatalinu þar til ég leitaði mér hjálpar hjá sálfræðingi. Eftir það breyttist allt því það var svo gott að fá viðurkenningu á að allar tilfinningar sem ég upplifði væru eðlilegar og ég væri svo sann- arlega ekki sú eina. Ásta: Stundum gat líka verið drullusárt að heyra af pari sem átti algjörlega óvænt von á barni og maður sjálfur búinn að reyna mjög lengi. Ég samgladdist alveg en maður spurði sjálfan sig ?hve- nær kemur að mér??. Það er hræði- leg tilfinning að óttast að verða aldrei móðir. Maður byrjar í ferlinu fullur af von og trú. Síðan þegar ekkert gengur, meðferð eftir með- ferð, verður þetta sífellt erfiðara. Ég held þó að það erfiðasta sem ég upplifði í þessu ferli hafi verið þegar mér var ráðlagt að fara að huga að gjafaeggi ? og þurfa mögulega að gefa upp vonina um að eignast mín eigin börn. Barnleysið verður að hugsýki Þær eru sammála um að lífið snú- ist eingöngu um að eignast barn á meðan á ferlinu stendur. Berglind: Ég tók ekki frí frá vinnu í fimm ár nema það væri í tengslum við glasameðferðir. Svo hefur mastersnámið setið á hakan- um. Þetta er sett í algjöran forgang. Jessica: Ég hef ekki farið í það nám sem ég hefði viljað því ég ein- beitti mér bara að því að eignast barn. Það eru fimm ár sem ég gerði bara ekki neitt annað en að hugsa um þetta. Ásta Sól: Mér var boðið til Kúbu en ég hafnaði tilboðinu því ég var mögulega með egglos á sama tíma. Hvað ef þetta er eggið? Ég gat ekki tekið sjénsinn. Berglind: Sama á við um með- gönguna. Maður var alveg hugsjúk- ur og ég þorði ekki að leyfa mér að vona að þetta myndi ganga upp fyrr en í lokin. Ég var með hlustunar- tæki að hlusta á hjartsláttinn henn- ar á hverjum degi og átti erfitt með að slaka á og njóta. Jessica: Ég held ég hafi grátið mig í svefn þriðju hverju nótt alla meðgönguna og bað allan tímann: ?Leyfðu mér að eiga hana.? Ásta Sól: Það er ekki á það bæt- andi að hafa misst fóstur áður. Þá er maður meðvitaðri um að maður geti misst aftur. Mér finnst að tala megi meira um fósturlát í samfélaginu vegna sársaukans og leyndarinnar sem fylgir þeim. Mér var til dæmis ekki boðið upp á neina ráðgjöf, ekki einu sinni þegar ég hringdi og spurði um það. Ferlið hefur kostað níu milljónir Á Íslandi er eingöngu ein læknastöð sem sérhæfir sig í ófrjósemismeð- ferðum. Þær eru sammála um að samkeppnin mætti vera meiri eða sérfræðingarnir opnari fyrir nýj- ungum í fræðunum. Jessica: Mig grunaði alltaf að ég væri með PCOS (fjölblöðrueggja- stokkaheilkenni). Það var ekki fyrr en ég leitað álits hjá þriðja kvensjúk- dómalækninum að það var hlustað almennilega á mig og mína verkja- sögu. Eftir það fékk ég viðeigandi meðferð og varð ólétt í kjölfarið. Í mörg ár var mér sagt að verkirnir stöfuðu af ofþyngd minni. Berglind: Ég endaði á að leita til lækna erlendis. Ég hef farið í ellefu meðferðir og mitt ferli hefur kostað mig níu milljónir. Ég er með legslí- muflakk og öll fjölskyldan lagðist í rannsóknir og greinar á netinu. Við fundum út að ég væri með mörg ein- kenni sjálfsofnæmis, sem veldur því að varnarkerfi líkamans heldur að fósturvísirinn sé krabbameinsfrum- ur og ræðst á hann. En enginn var tilbúinn að rannsaka mig með tilliti til þessa galla, mér var sagt að þetta væru bara kenningar og engar rann- sóknir styddu þær. Ég fór að lokum í rannsókn í Bretlandi og fór að taka lyf sem bæla niður ónæmiskerfið, í kjölfarið varð ég ólétt. Meðferðin er ekki viðurkennd á Íslandi en von- andi mun hún verða aðgengilegri fyrir þá sem á eftir mér koma. Út úr skápnum með ófrjósemi Baráttumál Tilveru eru meðal ann- ars endurskoðun á niðurgreiðslu ríkisins vegna ófrjósemismeð- ferða. Einnig að opna umræðuna til að ófrjósemi hætti að vera tabú í samfélaginu. Berglind: Ófrjósemin hefur líka áhrif á marga, og alla fjölskyldu þeirra sem eiga við vandann. Þetta er ekki bara spurning ?verð ég aldrei mamma? heldur líka ?verð ég aldrei amma?. Ásta Sól: Ég hvet þá sem eiga við ófrjósemi að stríða að rjúfa þögnina. Þetta er allt of mikil byrði að ganga með einn eða ein. Jessica lítur á símann sinn í miðri setningu Ástu Sólar og þýtur upp. ?Ég verð að fara,? segir hún enda kominn tími á brjóstagjöf á vöku- deildinni. Það vakna allir upp úr djúpum samræðum og hugurinn fer beinustu leið til litlu óskabarnanna sem leyfðu þessum þremur konum að upplifa stærsta draum sinn. Erla Björg Gunnarsdóttir erlabjorg@frettabladid.is Par þarf 3 tæknisæð- ingar, 3 glasa meðferðir og 1 upp- setningu á frystum fósturvísum. Kostnaður fyrir meðferðir og lyf er að lágmarki um 1.060.000 kr. Ef þau vilja eignast annað barn eru þær meðferðir ekkert niðurgreiddar. Ef þau þurfa tvær meðferðir er kostnaðurinn um 805.000 kr. Einn skammtur af gjafasæði kostar 37.500 kr. og gjafaeggjameðferð 250.000 kr. ? Æðagúlpur eða æðaflækja við eistu ? Lélegt eða van- skapað sæði ? Vanþroska sæði ? Ekkert sæði ? Legslímuflakk (e. endometriosis) ? Fjölblöðru eggjastokkaheilkenni ? Hormónaójafnvægi ? Snemmbúin tíðarhvörf ? Stíflur eða samgróningar í eggjaleiðurum ? Síendurtekin fósturlát ? Léleg eða engin egg
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112

x

Fréttablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.