Fréttablaðið - 07.06.2014, Qupperneq 12

7. júní 2014 LAUGARDAGURSKOÐUN
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík Sími: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRI: Andri Ólafsson andri@frettabladid.is RITSTJÓRNARFULLTRÚI: Álfrún Pálsdóttir alfrun@frettabladid.is VIÐSKIPTI: Fanney Birna Jónsdóttir fanney@frettabladid.is MENNING: Friðrika Benónýsdóttir fridrikab@frettabladid.is
DÆGURMÁL: Lilja Katrín Gunnarsdóttir liljakatrin@frettabladid.is VÍSIR: Kolbeinn Tumi Daðason, kolbeinntumi@365.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is ÚTLITSHÖNNUN: Silja Ástþórsdóttir siljaa@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRAR: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is, Mikael Torfason mikael@frettabladid.is Fréttablaðið kemur út í 90.000
eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á
landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
ISSN 1670-3871
U
mræðan um múslima, sem spratt upp í kjölfar mosku-
og nauðungarhjónabandaútspils oddvita Framsóknar-
flokksins í borgarstjórn Reykjavíkur, hefur á köflum
farið algjörlega úr böndunum og getur ekki kallazt
neitt annað en hatursorðræða.
Vísir birti fyrr í vikunni frétt þar sem haft var eftir formanni
Félags múslima að fljótlega væri hægt að hefja framkvæmdir við
byggingu moskunnar í Sogamýri. Í athugasemdakerfi vefjarins
spratt fram svo mikið af ógeðslegu hatri, þar á meðal hreinum og
klárum morðhótunum í garð for-
svarsmanna trúfélagsins, að við
hljótum að staldra við.
Ef við prófuðum að setja inn
í þennan almennt illa orðaða
og rangt stafsetta texta orðin
„sýnagóga“ og „gyðingar“ í stað
„moska“ og „múslimar“, verða hugrenningatengslin við stærstu
hatursglæpi sögunnar býsna óþægileg. Margir þeir sem amast við
veru og sýnileika múslima á Íslandi vitna í Kóraninn máli sínu til
stuðnings, til dæmis um alls konar mannhatur og ómannúðlegar
refsingar. Hafa þeir prófað að lesa Biblíuna með sömu gleraugum?
Morðhótanirnar hafa verið kærðar til lögreglunnar og senni-
lega væri hægt að kæra fleiri ummæli sem hafa fallið um mús-
lima á Íslandi síðustu daga með vísan til ákvæða hegningarlaga
um að menn skuli ekki þurfa að sæta háði, rógi, smánun eða
ógnun vegna trúar sinnar.
Á sama tíma kemur í ljós að hreinræktaður og augljós haturs-
glæpur gegn múslimum á Íslandi, þegar trúarrit þeirra var atað
svínsblóði og svínshausum dreift á moskulóðina, hefur verið rann-
sakað með hangandi hendi hjá lögreglunni í Reykjavík og engin
niðurstaða fengizt. Yfirmenn lögreglunnar virðast áhugalausir
um málið og lítið inni í því.
Kærum við okkur um þetta andrúm haturs og mismununar
gagnvart fámennum trúarhópi? Við getum að minnsta kosti ekki
sætt okkur við að það gangi yfir ákveðin mörk.
Karl Popper, austurrískur heimspekingur sem horfði á heima-
land sitt verða gyðingahatri og nazisma að bráð, skrifaði í bók
sinni, Opið samfélag og óvinir þess, að í opnu lýðræðissamfélagi
yrðu menn að umbera jafnvel þá óumburðarlyndu. En ef óum-
burðarlyndið væri endalaust umborið, endaði það á því að ganga
af umburðarlyndi hins opna samfélags dauðu.
Popper var á því að það ætti ekki að berja óumburðarlyndið
niður, svo lengi sem svara mætti því með rökum og almenn-
ingsálitið héldi því í skefjum. En um leið ætti hið opna samfélag
að áskilja sér rétt til að segja: Hingað og ekki lengra. Bannið við
hatursorðræðu og hatursglæpum eru slík varnarviðbrögð samfé-
lags sem er opið og umburðarlynt og vill vera það áfram.
Það er engin leið að kenna Framsóknarflokknum í Reykjavík
um hatursorðræðuna í garð múslima. Hún var þarna fyrir. En
þeir sem hata múslima túlka margir hverjir moskuútspilið sem
stuðning við hugmyndir sínar frá flokki, sem hingað til hefur
verið talinn standa vörð um hið opna samfélag.
Það kaldhæðnislega er að í stað þess að stíga myndarlega fram
gegn hatrinu og í þágu umburðarlyndisins halda sumir talsmenn
flokksins því fram að þeir séu sjálfir fórnarlömb hatursorðræðu.
Þeir eiga að vera stærri en svo. Þeir eiga eins og allir aðrir máls-
metandi menn að segja skorinort: Hatur og mismunun gagnvart
einum trúarhópi fær ekki að viðgangast. Við erum opið samfélag.
SPOTTIÐ
AF KÖGUNARHÓLI ÞORSTEINS PÁLSSONAR
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
Lesa má í úrslit sveitarstjórn-arkosninganna með ýmsu móti. Þannig gefur sam-anburður við fjögurra ára
gamlar tölur í síðustu sveitarstjórn-
arkosningum aðra mynd en miðað
við ársgamlar tölur frá alþingis-
kosningunum í fyrra. Ætli menn að
spá í hvort kjósendur voru að senda
stjórnarflokkunum skilaboð þarf að
bera úrslitin saman við þær kosn-
ingar sem komu þeim til valda.
Þegar litið er á úrslitin í kosning-
unum um síðustu helgi frá þessu
sjónarhorni er nokkuð augljóst að
kjósendur voru að senda stjórnar-
flokkunum mismunandi skilaboð.
Ef báðir flokkarnir ætla að greina
þau og taka tillit til þeirra kann það
þar af leiðandi
að auka á sam-
búðarvandann.
Kjósi menn aftur
á móti að leiða
skilaboðin hjá
sér núna getur
reynst snúnara
að bregðast
við þegar nær
dregur kosningum.
Miðað við síðustu sveitarstjórn-
arkosningar vann Framsókn mik-
inn sigur í Reykjavík með því að fá
tvo menn kjörna út á tæplega ell-
efu prósent atkvæða. Þessi sigur
fékkst með leikfléttu á síðustu
stundu sem gagnast hefur þeim
flokkum vel í Evrópu upp á síð-
kastið sem sækja jaðaratkvæði
með því að sá tortryggni í garð
útlendinga.
Þegar þessi úrslit eru hins vegar
borin saman við þingkosningarn-
ar fyrir ári kemur í ljós að Fram-
sókn hefur tapað meir en þriðj-
ungi atkvæðanna í Reykjavík þrátt
fyrir þessa leikfléttu. Þetta þýðir
að atkvæðin sem færðu flokknum
ríkisstjórnarforystuna eru farin.
Það eru sterk og afgerandi skila-
boð frá kjósendum.
Lærdómurinn fyrir Framsókn
er þó sá að það gangi að höfða til
jaðaratkvæða með popúlistískum
málflutningi ýmist yst til vinstri
eins og í fyrra eða yst til hægri
eins og nú.
Breytt forysta og kerfi sbreytingar
Þessi samanburður horfir með allt öðrum hætti við þegar litið er á árangur
Sjálfstæðis flokksins. Tap hans
í Reykjavík var afar stórt þegar
litið er á kosningarnar fyrir fjór-
um árum. Hann heldur aftur á
móti þeim hlut sem hann fékk í
alþingiskosningunum fyrir ári.
Úrslitin í Reykjavík eru að þessu
leyti hlutlaus gagnvart ríkis-
stjórnarsetunni. Það er skárri nið-
urstaða en síðustu skoðanakann-
anir bentu til.
Í kraganum umhverfis höfuð-
borgina og í ýmsum sveitarfé-
lögum úti á landi þar sem Sjálf-
stæðisflokkurinn hefur verið í
meirihluta eða meirihlutasam-
starfi heldur hann hlut sínum frá
síðustu sveitarstjórnarkosningum
og styrkir stöðuna í sumum tilvik-
um. Þó að samanburður við alþing-
iskosningar í þessum bæjarfélög-
um sé erfiðari en í Reykjavík eru
úrslitin augljóslega betri en í þeim.
Það er sammerkt með þessum
sveitarfélögum að þar hafa kjós-
endur bæði lengri og skemmri
reynslu af góðu jafnvægi milli
ábyrgrar fjármálastjórnar og
traustrar velferðarþjónustu. Þó
að vörumerki Sjálfstæðisflokks-
ins hafi fallið í hruninu hafa þessi
sveitarfélög haldið því uppréttu.
Augljóst er að kjósendur hafa
ekki viljað raska þeirri stöðu sem
ábyrg fjármálastjórn hefur skap-
að í þessum heimabæjum þeirra
algjörlega óháð afstöðu til ríkis-
stjórnarinnar.
Hæpið er því að staðhæfa að góð
úrslit í þessum bæjarfélögum lýsi
trausti á ríkisstjórnina. En lær-
dómurinn sem Sjálfstæðisflokkur-
inn getur dregið af þessum kosn-
ingaúrslitum er að leggja áfram
áherslu á ábyrga fjármálastjórn
eins og hann hefur reynt í stjórn-
arsamstarfinu. Hann á mikið verk
fyrir höndum þar til hann hefur
endurnýjað traust á því sviði við
landsstjórnina. En skilaboðin frá
kjósendum eru skýr um þetta efni.
Ábyrgð og velferð
Niðurstaðan er sem sagt þessi: Framsóknarflokk-urinn fær skilaboð um að
hann geti haldið sér á floti með
málflutningi sem skapar stund-
arvinsældir á pólitískum jöðrum.
Sjálfstæðisflokkurinn fær aftur
á móti þau skilaboð að langtíma-
sjónarmið um ábyrgð í fjármál-
um séu líklegust til árangurs.
Slík pólitík er jafnan erfið í byrj-
un en skilar sér síðar.
Verkurinn er sá að það er eins
og að blanda olíu við vatn þegar
fella á saman þessi misvís-
andi skilaboð til stjórnarflokk-
anna. Það eykur svo á vandann
að Framsóknarflokkurinn hefur
misst þann stuðning sem notað-
ur var til að réttlæta stjórnarfor-
ystu hans þrátt fyrir meira fylgi
Sjálfstæðisflokksins.
Það var misráðið af Alþýðu-
sambandinu rétt fyrir kosning-
ar að lýsa því yfir að tilraunin
til ábyrgra stöðugleikasamninga
hefði mistekist. En hitt má vera
rétt að nýjar pólitískar forsend-
ur þurfi svo halda megi áfram
á þeirri braut. Kosningaúrslit-
in gefa tilefni til að lagðar verði
skýrar línur í þeim tilgangi.
Að þessu virtu væri það í góðu
samræmi við kosningaúrslitin og
eins til að undirstrika að ábyrgð-
in hefði leyst skyndivinsælda-
aðgerðir af hólmi að Sjálfstæð-
isflokkurinn tæki við forystu í
ríkisstjórninni. Jafnframt þyrfti
að sýna róttækar kerfisbreyting-
ar, meðal annars með áætlun um
frjálsa búvöruverslun.
Olía og vatn blandast illa
Listrænn stjórnandi
Víkingur Heiðar Ólafsson
4 DAGAR. 9 TÓNLEIKAR. 13.–16. JÚNÍ.
Kynnið ykkur magnaða dagskrá á www.reykjavikmidsummermusic.com
Er Framsókn fórnarlamb hatursorðræðu?
Enga sýnagógu