Fréttablaðið - 04.07.2014, Side 17

FÖSTUDAGUR 4. júlí 2014 | SKOÐUN | 17
Í DAG
Pawel Bartoszek
stærðfræðingur
Það er alltaf eins og köld vatns-
gusa í andlitið þegar maður geng-
ur út á strætóstoppistöð í upphafi
sumars og upp götvar að ferða-
tíðnin er orðin eins og nætur tíðni í
mörgum evrópskum höfuðborgum.
Þótt einstaka stofnleiðir á höfuð-
borgarsvæðinu keyri enn á korters
fresti er langalgengast að leiðir
detti sjálfkrafa í 30 mínútna tíðni í
byrjun júní.
Til að gæta sanngirni þá er það
auðvitað ekki einsdæmi að þjón-
ustutímar, jafnvel fyrirtækja í
einkaeigu, séu misjafnir eftir árs-
tíma. Vel má því vera að skynsam-
legasta nýting þeirra peninga sem
Strætó hefur til umráða feli ein-
faldlega í sér lægri ferðatíðni á
sumrin. En auðvitað er þetta samt
fúlt.
Ekki væl
Fólk sem notar eitthvað sem hið
opinbera styrkir mun auðvitað
sjaldnast væla yfir því að styrk-
irnir séu of lágir. En meiri niður-
greiðsla er ekki krafa hér. Eðlilegt
er að stjórnmálamenn leyfi not-
endum að borga almennilegt verð
fyrir þjónustuna. En því miður:
Menn fresta alltaf hækkunum
og skera frekar niður þjónustuna
vegna þess að þeir líta enn á strætó
sem aðstoð við aumingja.
Gjaldskrárhækkunum Strætó
sem taka áttu gildi 1. desember
síðastliðinn var frestað. Þannig
gátu menn farið í kosningabar-
áttu án þess að fá gagnrýni út á
hækkun gjalda. Ég óttast að menn
þurfi að borga þetta með „hagræð-
ingu“ næsta haust. Þannig var það
á seinasta kjörtímabili. Það er ekki
gott að þjónustustig almennings-
samgangna skuli vera háð því hve
langt sé í næstu kosningar.
Þeir sem búa á suðvesturhorn-
inu geta þó prísað sig sæla með
sína hálftímatíðni á helstu leiðum.
Á Akureyri hafa menn nánast
gefist upp, þjónustan léleg en höfð
ókeypis. En vegna þess að hún er
ókeypis þá er ekki peningur til að
hafa hana viðunandi. Nýlega var
tilkynnt að ein af fjórum leiðum
bæjarins, leið 2, sú leið sem keyrði
þó með einhverri tíðni, myndi falla
niður í sumar vegna þess að ekki
tókst að manna sumarafleysingar.
Þessi punktur heyrist af og til:
Að erfitt sé að manna strætó á
sumrin vegna þess að þeir sem
kunna að stýra stórum vögnum séu
uppteknir við að keyra túrista upp
í einhvern foss. En í grunninn er
þetta bara spurning um peninga
eins og allt annað. Þar sem jafn-
margir kunna að keyra rútur í
desember og júlí en meiri þörf er á
vinnu þeirra á sumrin hækkar verð
fyrir vinnu þessa fólks. Síðan má
alveg benda fólki á að Ísland, Akur-
eyri þar á meðal, er hluti af 500
milljóna manna atvinnumarkaði
sem heitir „EES“. Einhverjir íbúar
þar hljóta að kunna að keyra stóra
bíla og þótt ég efist ekki um kosti
þess að strætóbílstjórar kunni að
ræða við farþega um landsins gagn
og nauðsynjar á hinu ylhýra, þá kýs
ég samt bílstjóra sem notast stund-
um við handabendingar og ensku
fram yfir engan bílstjóra.
Skömmtunarstefna
Í fæstum borgum eru almennings-
samgöngur reknar með blússandi
gróða. En samt væri gott að hugsa
strætó eins og fyrirtæki, fyrirtæki
sem vill stækka markaðshlutdeild
sína, en ekki eins og sjálfboðaliða
sem skammtar brauð í hungurs-
neyð. Dæmi: Þegar fólk vill taka
hjól í strætó ætti að hugsa: „Frá-
bært, hvernig græðum við á því?“
En ekki: „Agalegt, hvernig stopp-
um við þetta?“ eins og gert var á
Akureyri.
Smá hliðarspor: Þegar ég bjó í
smábænum Berlín í Þýskalandi
var fólki leyft að taka hjól í strætó,
það var einfaldlega skýrt út með
stórum og hnitmiðuðum plakötum
að barnavagnar og hjólastólar
hefðu algeran forgang og hjólreiða-
menn yrðu að yfirgefa vagninn ef
einhverjir farþegar sem notuðust
við slík farartæki þyrftu á rýminu
að halda. Pæling?
Að lokum
„Ég myndi taka strætó en það
er of dýrt. Þjónustan mætti vera
verri mín vegna.“ Hafa margir
sagt það? Nei, fólk kvartar undan
þjónustunni, ekki verðinu. Stjórn-
málamenn þurfa að skilja það. Og
sé ráðamönnum, á Akureyri sem
annars staðar, alvara með að efla
þennan samgöngukost þá þarf að
hætta að líta hann sem fríkeypis
lágmarksþjónustu fyrir fólk sem
sökum aldurs, fátæktar eða heilsu-
leysis getur ekki keyrt bíl.
Dýrari strætó, takk
Menn fresta alltaf
hækkunum og skera
frekar niður þjónustuna
vegna þess að þeir líta enn
á strætó sem aðstoð við
aumingja.
Vegna greinar Ólafs Arn-
alds, prófessors við Land-
búnaðarháskólann, í Frétta-
blaðinu 3. júlí þar sem hann
leggur út frá grein þar sem
vitnað var í undirritaðan er
rétt að eftir farandi komi
fram.
Bændasamtökin gerðu
fyrir nokkrum árum samn-
ing við ríkisvaldið um að
hluti af stuðningi við sauð-
fjárrækt væri færður úr
beingreiðslum yfir í svokallað
gæðastýringarálag. Markmiðið var
að stuðla að betri búskaparháttum
og betri ímynd sauðfjárræktar.
Fram hefur komið að um 93 pró-
sent framleiðslunnar uppfylla þær
kröfur sem gerðar eru og hefur því
tekist mjög vel til að sveigja fram-
leiðsluna að þessum kröfum. Það er
Bændasamtakanna að svara fyrir
það hvort kröfur gæðastýringar
gangi nógu langt í atriðum sem lúta
að landvernd eða öðru. Engin beiðni
hefur komið fram frá Landssamtök-
um sauðfjárbænda eða Markaðsráði
kindakjöts til Landssamtaka slátur-
leyfishafa um sérmerkingar vegna
gæðastýringar og slíkri beiðni því
ekki verið hafnað.
Einstaklingsmerkt
Undirritaður var spurður um það
hvort þetta kjöt væri aðgreint frá
öðru kjöti í sláturhúsum landsins.
Það hefur ekki verið gert í neinu
sláturhúsi svo kunnugt sé. Allt kjöt
er einstaklingsmerkt framleiðanda
í sláturhúsum svo það er vel fram-
kvæmanlegt að aðskilja þessi 7 pró-
sent sem ekki eru undir gæðastýr-
ingu frá öðru kjöti. Það væri þá gert
á grundvelli búskapar hátta en ekki
þess að vara utan gæðastýringa sé
verri í kjöteigin leikum. Kjötmat og
eftirlit dýralækna tryggja þau gæði
varanna.
Það er fráleitt hjá prófessornum
og útúrsnúningur að sá tortryggni
um gæði hluta lambakjötsfram-
leiðslunnar og gefa í skyn að verið
sé að „troða“ lakari vöru í neyt-
endur. Hann á að vita betur.
Það er einnig útúrsnúningur að
leggja út frá hugsanlegum merking-
um. Að sjálfsögðu yrði engin vara
merkt „Ekki gæðastýrð“ heldur 93
prósent vörunnar merkt „Gæða-
stýrð“.
Aukinn áhugi almennings á því
hvernig vörur verða til er mjög
af hinu góða og ber að fagna. Ís-
lenskur landbúnaður byggir á fjöl-
skyldubúum sem eru í góðri sátt við
umhverfið og styrkleiki okkar land-
búnaðar í samanburði við verksmið-
jubúskap víða erlendis.
Það er svo í besta falli afar
ósmekklegt að prófessorinn í lok
greinar sinnar leggi út frá eigin
útúrsnúningi og dylgi um slæm við-
horf annarra.
Prófessor í
útúr snúningi
➜ Það er fráleitt hjá
prófessornum og
útúrsnúningur að sá
tortryggni um gæði
hluta lambakjötsfram-
leiðslunnar og gefa
í skyn að verið sé að
„troða“ lakari vöru í
neytendur. Hann á að
vita betur.
LANDBÚNAÐUR
Steinþór Skúlason
forstjóri Sláturfélags
Suðurlands
E
N
N
E
M
M
E
N
N
E
M
M
E
N
N
E
M
M
N
N
E
M
M
/
S
ÍA
/
S
ÍA
S
Í
/
S
Í
/
N
M
6
/
N
M
6
/
N
M
66
66
3
2
7
6
3
2
7
6
3
2
7
6
3
2
7
6