Jökull


Jökull - 01.12.1982, Síða 15

Jökull - 01.12.1982, Síða 15
Topographic Evolution of Eastern Iceland G.P.L. WALKER Department of Geology and Geophysics, University of Hawaii at Manoa, 2525 Correa Road, Honolulu, Hawaii 96822, U.S.A. ABSTRACT This article considers the erosional history of the deeply dissected Austfirðir and part of the inland plateau to the west, and includes an estimate of the erosion rate. The uplifted lava surface on which erosion began was constructed 12 m.y. ago in the extreme east to 2.5. m.y. ago in the west and the elevation of this surface, as reconstructed from the Zeolite zones, variesfrom 1500 m to 700 m above sea level. A steplike uplift of the Austfirðir produced three successive accordant summit levels, and after uplift of the third, head- ward erosion by east-flowing rivers caused river capture and a general westerly migration of the main watershed. The contrast between the Austfirðir and inlandplateau is attri- buted to a departure about 5 m.y. ago from steady state conditions, caused by a significant southward migration of the locus of volcanism. INTRODUCTION I he Austfirðir comprise 4500 km2ofmountainous country rising to 1200 m above sea level, in which many of the mountains have the jagged outlines oi peaks which rose as nunataks above the Quaternary ice sheets. Inland to the west is an extensive plat- eau, much of it near 650 m elevation, which was completely over-run by the ice sheets. It is traversed by two broad and deep glacial valleys, Jökuldalur and Fljótsdalur, which carry Vatnajökull meltwat- ers to the sea. The contrast between the Austfirðir and the inland plateau is very striking, and the topographic evolution of this region poses many geomorphological and volcanological problems. Some of these problems are considered in this art- icle which the author contributes in honour of Sig- urður Thorarinsson, a geomorphologist and geo- grapher as well as a volcanologist and geologist of intemational renown. CONSTRAINTS ON TOPOGRAPHIC EVOLUTION There are two major constraints on the origin of the topographic features in this area. One is set by zeolite zones within the lavas; these zones are be- lieved to parallel the original constructional lava surface, and they give the position of the level on which erosion was initiated. The other is set by the age of the rocks; the oldest known have a K-Ar age of 13.3 million years, and the entire landscape, in- cluding the creation of the volcanic pile and then its partial destruction by erosion, is the product of that time period. Consider the íirst constraint. Mapping has re- vealed that the zeolite zones are sub-horizontal and diachronous, and have been superimposed on the lava stratigraphy (IValker 1960, 1974). Knowingthe thickness of each zone and that of the capping zone of no zeolites, a contour map (Fig. 1) can be drawn giving the elevation of the original constructional surface, assuming that each zone is uniform in thickness. The contours reveal a gently undulating surface exceeding 1500 m above sea level in two areas: one in the vicinity of Reyðaríjörður vol- canic centre north of Reyðaríjörður, and the other including most of the country south of Beruljörður and also a northwards extension which embraces the Thingmúli central volcano. The surface falls in elevation to 700 m in the inland plateau area. Consider now the second constraint. At the east- ern side of the Austfirðir, the Gerpir section con- tains the oldest dated (13.3 m.y.) rocks, but it is known from the zeolite zones that several hundreds of metres of rocks have been stripped olf the top of the section, and extrapolation suggests that the top- most of these lavas would have been about 12 m.y. old. At the western side of the Austfirðir in the same latitude, rocks dated at 9 m.y. occur at the top ofthe JÖKULL32. ÁR 13
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134

x

Jökull

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Jökull
https://timarit.is/publication/1155

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.