Stjórnartíðindi fyrir Ísland: C-deild - 01.12.1891, Side 120

118
Eins og þegar hefur verið drepið á eru þessir tekju- og útgjaldaliðir orðnir hreint
og beint hneyxli í reikningum sumra hreppa.
Fyrir utan það, sem talið er í C-deild Stjórnartíðindanna 1888 bls. 26 og 30 að
tilfært sje undir þessum liðum, eru sumir hreppar farnir að taka nokkuð af þeim tekju-
og útgjaldaliðum, sem tilfærðir eru sjerstakir í reikningunum, og setja það hjer undir.
Einkum mun þetta eiga sjer stað með það, sem lagt hefur verið til fátækraframfæris og
til menntamála líklega líka. Enn fremur eru þar líka ýmsar upphæðir, sem settar eru
bæði með rjettu og röngu til þess að tekjur og útgjöld standist á. "Tíjn það sem mest
hleypir þessum liðum fram eru sjálfsagt bæði gamlar og nýjar skuldir, sem sumir hrepp-
ar tilfæra í óvissum tekjum og óvissum gjöldum ár eptir ár. Sumar af þessum skuldum
eru sjálfsagt orðnar einskisvirði, svo sem gamalt lán til annara hreppa, setn aldrei hefir
verið krafizt, gamall sveitarstyrkur til manna, sem eru dánir öreiga eða búið er að
skipta eptir, ógoldin útsvör hjá mönnum, sem nú eru orðnir þurfamenn o. s. frv. Sumt
af þessu ætti að stryka út sem ófáanlegt, sumt að teljast í eptirstoðvum og sumt ætti
að geta um í yfirliti yfir efnahag hreppsins við lok reikningsárBÍns, sem hver hreppsnefnd
ætti að láta fylgja ársreikningnum. það hefur ugglaust verið tilgangur sveitarstjórnar-
laganna (§ 20) að fyrirskipa slíkt yfirlit, þótt það sje eigi vel orðað.
Með því að eigi er ólíklegt að mörgum þyki fróðlegt að vita hvað allir skattar á
landsmönnum nú síðustu árin nema miklu, er hjer bætt við skýrslu um það.
1886 1887 1888 1889
kr. kr. kr. kr.
Skattur í sveitum 238163 257369 268742 280565
J af naðarsjóðsgj ald 6186 5300 3921 4980
Búnaðarskólagjald 2704 2704 2704 2692
Skattar til landssjóðs 183696 174780 193114 208292
Saintals 430749 440151 468481 496129
Af tekjum sveitarsjóðanna er talið með sköttum, fátækratíund, aukaútsvör, gjald
til sýslusjóðs- og sýsluvega og refatollur. Hreppavegagjaldið hefur eigi verið talið með,
af því að það er ómögulegt að vita hvað mikið það hafur verið, en ef það hefur verið
innt af hendi eins og vera ber, mundi mega telja það rúmar 20000 kr.
Af landssjóðstekjum er talið með sköttum, ábúðar- og lausafjárskattur,'húsaskattur
tekjuskattur, aukatekjur, erfðafjárskattur, fasteignarsölugjald og allir tollar, þannig að hjer
er bætt við þeim 2“/», sem dregnir eru frá í landsreikningnum.
Sje nú gætt að hve miklu allir þessir skattar nema að meðaltali á mann, þá hefur
það verið:
Arið 1886 6.1 kr. Árið 1888 6.7 kr.
— 1887 6.3 — — 1889 7.1 —
Ef hreppavegagjaldið væri talið hjer með eins og það hefði átt að vera samkvæmt
lögum, þá bættust við hjer um bil 30 aurar á mann. Væru gjöld til prests og kirkju
talin með mundi það hleypa þessum tölum mikið upp, en allt fyrir það má segja að
skattar hjer á landi sjeu lágir, og þeir eru þrisvar, fjórum og enda fimm sinnum lægri
en víða annarsstaðar, ef miðað er við hvað hver maður þarf að greiða að meðaltali. Sje
aptur á móti miðað við eignir eða tekjur manna, þá kynni annað að verða ofan á.