Fréttablaðið - 02.11.2016, Side 27

og fjárfesta. Slíkar leiðir hafa í vax-
andi mæli verið notaðar á Norður-
löndunum. Skammstöfunin fyrir
slík verkefni er PPP (Public, Private
Projects) sem mætti kalla blendings-
verkefni fjárfesta og ríkis. Um slíka
samvinnu hefur verið mótaður
lagarammi á Norðurlöndunum.
„Við erum kaþólskari en páfinn í
þessum efnum. Norðurlöndin eru
komin miklu lengra en við í því að
að hleypa stofnanafjárfestum inn í
slík verkefni,“ segir Gísli. Hann segir
að nærtækast sé að horfa til Norður-
landanna í leit að fyrirmyndum að
slíkri lagasetningu. „Slík löggjöf
kæmi ríkinu afar vel. Hún er fyrst og
fremst til þess að fjárfestar gangi að
öruggu umhverfi þar sem tryggt er
að leikreglum verði ekki breytt eftir
á.“ Hann bætir því við að ekki sé um
að ræða að slíkir fjárfestar sækist
eftir sérstökum ívilnunum.
Isavia þarf mikla fjárfestingu
Fyrir utan vegakerfið er gríðarleg
fjárfestingarþörf fyrirliggjandi í
flutningskerfi raforku og í mann-
virkjum tengdum millilandaflugi.
ISAVIA, sem er í eigu ríkisins,
stendur frammi fyrir fjárfestingum
fyrir 100 og allt að 200 milljörðum
til að mæta vaxandi þörf vegna bæði
fjölgunar ferðamanna sem koma til
landsins og vaxandi fjölda farþega
sem millilenda á ferð sinni milli
heimsálfa. Gísli segir að flugstöðin
sé gott dæmi um verkefni þar sem
fjárfestar með hóflega ávöxtunar-
kröfu gætu komið að verkefninu og
skattborgarar þurfi þar með ekki
að bera áhættu af því ef áætlanir
um fjölgun farþega stæðust ekki
eða ófyrirsjáanlegum áföllum. Víða
erlendis eru flugvellir í einkaeign.
Ljóst er að staða hagkerfisins
leyfir ekki að ríkið fari í miklar
framkvæmdir sjálft. Á sama tíma
er nauðsynlegt að ráðast í dýr og
viðamikil verkefni ef þjóðin á ekki
að dragast aftur úr í efnahagslegu
tillit til lengri tíma. Gísli bendir á
að sum inniviðaverkefnanna taki
mjög langan tíma og því sé rétt
að hefja undirbúning þeirra sem
fyrst. Enginn veit hvernig og hve-
nær núverandi hagsveiflu lýkur, en
í ljósi fjölgunar ferðamanna og því
að stórar kynslóðir séu að komast
á fullorðinsár verði ekki undan því
vikist að ráðast í innviðaverkefni.
Heildar umfang verkefna sem nefnd
eru í skýrslu GAMMA og eru talin
henta í einkafjármögnun nemur ríf-
lega 900 milljörðum króna. Meðal
fleiri verkefna sem henta einkafjár-
mögnun er mögulegur sæstrengur,
gagnaflutningsfyrirtæki, orku-
fyrirtæki og lest milli Keflavíkur og
Reykjavíkur.
Fjárfest í öruggum samgöngum
Verkefni sem liggja fyrir eru, auk
flugstöðvarinnar og Landsnets,
nokkur stór verkefni í samgöngum
sem henta slíkum leiðum. Þar má
nefna Sundabraut, stækkun Hval-
fjarðarganga, breytingu Keflavíkur-
vegar í hraðbraut, breikkun þjóð-
vegar frá Reykjavík austur á Selfoss
og vestur til Borgarness. Fleiri verk-
efni eru nefnd í skýrslunni. Gísli
segir að samgönguverkefnin séu afar
hagstæð þjóðhagslega sem sé mikil-
vægt, en þar við bætist ekki einungis
þægindaauki heldur það sem sé ekki
síst mikilvægt, að gera samgöngu-
mannvirki öruggari. „Í vegakerfi er
stundum talað um þrjú þróunarstig
í samgöngum sem eru: samgöngur,
hraðar samgöngur og síðast öruggar
samgöngur. Við erum, þrátt fyrir að
vera þróað ríki, ekki komin á þann
stað að við getum talað um öruggar
samgöngur, því miður.“
TIL AÐ VERA VISS
Gallup er fyrir alla hina.
Lítill minnihluti
stjórnenda er
berdreyminn.
1. Efnahagsinnviðir eða hefð-
bundnir innviðir
Í þessum flokki eru innviðir sem
tengjast samgöngum svo sem vegir,
hafnir, flugvellir, brýr, göng og bíla-
stæði. Framleiðslu- og dreifingar-
fyrirtæki svo sem orkuframleiðsla,
orkudreifing, vatnsveita, holræsi og
fjarskiptakerfi.
2. Félagsinnviðir
Í þessum flokki eru skólar og
menntakerfi, byggingar og þjónusta
tengd heilbrigðiskerfinu svo sem
elliheimili og fleira. Þarna er líka að
finna byggingar og þjónustu tengda
réttarkerfi svo sem fangelsi og
ýmiss konar íþróttamannvirki.
Hvað eru innviðir? 
Við erum kaþólsk-
ari en páfinn í
þessum efnum. Norður-
löndin eru komin miklu
lengra en við í því að að
hleypa stofnanafjárfestum
inn í slík verkefni
900
milljarðar gæti verið umfang
þeirra verkefna sem ráðast
þarf í á næstu árum
þjóðinni var að fjölga og svo bætist
allur túrisminn við,“ segir Gísli.
Vaxandi áhugi á innviðafjár-
festingum
Á undanförnum árum hafa augu
fjárfesta beinst í auknum mæli að
innviðafjárfestingum. Slíkar fjár-
festingar eru almennt taldar mjög
öruggar og það endurspeglast í
þeirri kröfu sem fjárfestar gera til
ávöxtunar. Vextir í heiminum hafa
verið í sögulegu lágmarki sem þýðir
að lánsfé er sögulega ódýrt. Fjár-
festar þurfa því að hafa talsvert
fyrir því að finna fjárfestingar sem
skila viðunandi ávöxtun. Gísli segir
að þessi aukni áhugi fjárfesta á inn-
viðafjárfestingum og aðstæður í
efnahagslífi heimsins opni á ýmis
tækifæri fyrir Íslendinga til að mæta
þörfinni fyrir uppbyggingu innviða.
Gísli segir Gamma hafa verið að
skoða verkefni og áhuga sjóða á
innviðaverkefnum síðastliðin þrjú
ár. „Við höfum fundað með stórum
innviðafjárfestum beggja vegna Atl-
antshafsins og finnum fyrir miklum
áhuga þeirra á að fjárfesta í innviða-
verkefnum hér landi,“ segir Gísli.
„Stærstu verkefnin eru orðin nógu
stór til að vekja athygli þeirra.“
Jafnar sveiflur sjóðanna
Gísli segir innviðaverkefni aðlað-
andi fyrir fjárfesta, ekki vegna mikils
hagnaðar af þeim, heldur séu þau
eftirsóknarverð í dreifð eignasöfn
vegna stöðugleika, það er að þau
sveiflast ekki endilega með öðrum
eignaflokkum á markaði. Það sé eft-
irsóknarvert fyrir langtímafjárfesta
að hafa slíkt í sínum söfnum. Hann
segir marga slíka sjóði í heiminum
og Ísland, þrátt fyrir smæð sína,
búi yfir kostum, svo sem stjórn-
málastöðugleika, menntun og fleiri
þáttum þar sem við skorum tiltölu-
lega hátt í alþjóðlegum samanburði.
Það geri landið að góðum kosti fyrir
alþjóðlega fjárfesta sem vilji dreifa
áhættu sinni.
Aðkoma sjóða og einkaaðila getur
verið með mismunandi hætti. Hval-
fjarðargöngin eru gott dæmi um
slíka framkvæmd þar sem fjárfestar
fjármögnuðu göngin og höfðu rétt
til að reka þau í skilgreindan tíma til
að fá arð af fjárfestingunni. Við lok
tímabilsins eru svo göngin afhent
ríkinu og verða venjulegur partur
af samgöngukerfinu.
Kaþólskari en páfinn
Leiðir að aðkomu fjárfesta geta
verið afar mismunandi, allt frá því
að einkaaðilar eigi og reki fyrir
eigin áhættu innviðaeignir til þess
að ríkið bjóði út framkvæmdir og
greiði fyrir þær og eigi mannvirkin
sjálft. Þar á milli eru svo leiðir þar
sem blandað er saman aðkomu ríkis
markaðuriNN 7M I Ð V I K U D A G U R 2 . n ó V E M b E R 2 0 1 6
0
2
-1
1
-2
0
1
6

0
4
:1
9
F
B
0
4
8
s
_
P
0
3
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
2
2
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
B
2
6
-3
F
E
C
1
B
2
6
-3
E
B
0
1
B
2
6
-3
D
7
4
1
B
2
6
-3
C
3
8
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
4
A

F
B
0
4
8
s
_
1
_
1
1
_
2
0
1
6
C
M
Y
K