Morgunblaðið - 31.05.2016, Síða 22

22
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 31. MAÍ 2016
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Það er seginsaga íkjaradeil-
um, sérstaklega
þegar hinar hærra
launuðu stéttir
eiga í hlut, að al-
menningur fær ekki að vita um
hvað deilt er í raun, hver kjör-
in séu og hver þau yrðu ef
gengið yrði að ýtrustu kröfum.
Almenningur fær hins vegar
að fylgjast með deilum þar sem
annar lætur dæluna ganga um
að hann hafi setið eftir á með-
an laun sambærilegra stétta
hafi hækkað upp úr öllu valdi á
meðan hinn fullyrðir að kröf-
urnar séu með slíkum ólík-
indum að verði gengið að þeim
fari af stað vítahringur sam-
bærilegra krafna og á end-
anum muni samfélagið leggj-
ast á hliðina.
Um þessar mundir eiga flug-
umferðarstjórar í kjaradeilu.
Eins og venjulega er lítið gefið
upp um launakjör og -kröfur
og almenningi aðeins boðið
upp á blindflug. „Við getum
sagt það sem svo að í launa-
útborgun Isavia stendur for-
stjórinn nokkuð neðarlega,“
sagði Ragnar Árnason, for-
stöðumaður vinnumark-
aðssviðs Samtaka atvinnulífs-
ins, í samtali við Morgunblaðið
á laugardag.
Flugumferðarstjórar hafa
verið í yfirvinnubanni frá 6.
apríl, en hafa ekki boðað hert-
ari aðgerðir.
Flugumferðarstjórar eru fá-
menn stétt, sem getur valdið
mikilli röskun. Það sást þegar
út af yfirvinnubanninu var
ekki hægt að manna vaktir í
forföllum vegna veikinda.
Sigurjón Jónsson, formaður
Félags íslenskra flugumferð-
arstjóra, gefur lít-
ið fyrir rök Sam-
taka atvinnulífsins
um að hætta sé á
að flugumferð-
arstjórn flytjist úr
landi komi til mik-
illa raskana í kjaradeilunni.
Hann benti hins vegar í Morg-
unblaðinu á laugardag á ný-
stárleg og jafnvel bylting-
arkennd rök fyrir rækilegum
launahækkunum. Erlend flug-
félög myndu nefnilega bera af
þeim hitann og þungann, ekki
íslenska ríkið. „Við höfum látið
reikna það út fyrir okkur, að
það er þjóðhagslega hag-
kvæmt að hækka laun flug-
umferðarstjóra,“ sagði Sig-
urjón. „Tekjuskatturinn af
okkar launum er meiri en hlut-
ur ríkisins í launagreiðsl-
unum.“
Samkvæmt þessum rökum
ætti að bjóða flugumferðar-
stjórum mun meira en þeir
fara fram á, hvað sem það er
mikið. Helst ætti að margfalda
launin. Síðan mætti yfirfæra
þetta á aðrar stéttir, sem ekki
fá laun hjá ríkinu. Þá myndu
slíkar fúlgur streyma inn í rík-
iskassann að laga mætti á einu
bretti vanda heilbrigðiskerf-
isins, skólanna og gatnakerf-
isins, efla löggæslu og tryggja
vernd náttúruperlna landsins.
Og þó.
Þótt handritið að kjaradeil-
um sé gamalkunnugt er ekki
þar með sagt að það sé rangt.
Samningar eru ekki gerðir í
tómarúmi. Það sást best þegar
boltinn fór að rúlla í fyrra. Í
kjaradeilum er affarasælast að
semja í takt við það sem al-
mennt gerist, jafnvel þótt
samningsstaðan sé sú að hægt
sé að setja allt á annan endann.
Nýstárleg rök um
hag ríkissjóðs af
stórfelldum launa-
hækkunum}
Blindflug
Það er ekki að-eins forseta-
frambjóðandi sem
telur að „fávís lýð-
urinn“ hafi komið
sér upp röngu
sameiginlegu
skammtímaminni, fráfarandi
formaður Samfylkingarinnar
er sömu skoðunar. Í eldhús-
dagsumræðum í gær reyndi
hann að lappa upp á Samfylk-
inguna og sagði hana ekki
verða sögulausan flokk. Sam-
fylkingin væri „stolt af afrek-
um við stjórn landsins á ör-
lagatímum“ og Samfylkingin
hefði ein staðið að „öllum þeim
ákvörðunum sem þurft hefur
að taka til að koma Íslandi á
réttan kjöl.“
Hvaða ákvarðanir ætli það
séu sem samfylkingarmenn
eru svo stoltir yfir
að hafa tekið? Er
það umsóknin um
aðild að ESB og
vinnubrögðin í
kringum hana, þar
með talið að neita
að láta þjóðina kjósa um um-
sóknina? Eru það á annað
hundrað skattahækkanir á síð-
asta kjörtímabili sem gera
flokksmenn stolta? Eru það
Icesave-samningarnir sem
stuðla að þessu mikla stolti?
Og er stoltið meira yfir því að
forsetann hafi þurft til að leyfa
þjóðinni að koma að ákvörð-
uninni – og hafna samningum
Samfylkingarinnar?
Rétt er að flokkurinn verður
ekki sögulaus, en sagan verður
honum ekki sérstaklega hlið-
holl.
Formaður Samfylk-
ingarinnar hitti
naglann á höfuðið
– að hluta til}
Ekki sögulaus flokkur
H
vaðan færð þú þínar skoð-
anir? Það er oft erfitt að
negla þær niður. Þær hafa
mikið með uppruna að gera,
félagsmótun og reynslu og
sumar þeirra kunna jafnvel að liggja í gen-
unum þínum, eins ótrúlegt og það kann að
hljóma.
Gagnrýnin hugsun var ekki á námskrá í
mínum uppvexti. Foreldrar mínir og flestar
fyrirmyndir meðal kennara tóku almennt
vel í umræður og spurningar en svör á við
Af því bara, Af því að ég segi það eða Þú
skilur það þegar þú ert eldri voru einnig
mjög algeng.
Síðasta tilsvarið fer sérstaklega í taug-
arnar á mér. Það er að mörgu leyti rétt,
suma hluti skiljum við ekki án þess að hafa
reynslu til en í sumum tilvikum er það hrein og klár
óvirðing. Nýverið sagði miðaldra, drukkinn karlmaður
mér að svona 23 ára stelpur eins og ég gætu ekki skil-
ið ákveðna hluti. Mitt 26 ára sjálf gladdist lauslega yf-
ir því að vera talin svona ung og vitlaus í smástund,
en eftir það helltist pirringurinn yfir, ekki út í þennan
eina mann heldur út í það viðhorf sem hann stendur
fyrir og virðist alltumlykjandi.
Sama viðhorf mætti mér í menntaskóla, þegar ég
spurði stjórnmálamann sem komið hafði í Versl-
unarskólann til að kynna sig og sín stefnumál út í
sænsku leiðina svokölluðu í vændismálum. Viðkomandi
hló góðlátlega að kjánanum mér, sagði: já
nei nei vinan, hún virkar ekki, og hélt svo
áfram að útlista sínar eigin hugmyndir.
Það er enda þannig að margt eldra fólk
hefur engan áhuga á skoðunum þeirra sem
yngri eru og gerir lítið úr þeim. Skólasystk-
inum mínum var reglulega sópað út í kosn-
ingarútur með loforðum um pitsur en afar
sjaldan var reynt að koma af stað upp-
byggilegum umræðum. Hér í samtímanum
fengu námsmenn enga aðkomu að nýja
LÍN-frumvarpinu sem menntamálaráðherra
er svo stoltur af og fólk undir þrítugu virð-
ist ekki eiga séns á að komast á Alþingi
nema fyrir slysni.
Það horfir þó víða til betri vegar.
Krakkafréttir á RÚV eru ein frábærasta
dagskrárgerð sem þetta land hefur litið og
mæta krökkum á þeirra grundvelli með fréttir af því
sem hæst ber hverju sinni. Aðstandendur þáttarins
hafa opnað kosningavef sem miðar að því að gefa
krökkum rödd og tækifæri til þátttöku í mikilvægu
samfélagsmáli. Þetta tækifæri hvetur til umræðu, til
gagnrýnnar hugsunar og kennir krökkum að mynda
sínar eigin skoðanir og að þær skoðanir skipti máli.
Verði samskonar verkefnum viðhaldið í framtíðinni er
ég þess fullviss að næsta kynslóð verði mun betur í
stakk búin en mín til að berjast fyrir réttindum sín-
um, sér og okkur öllum til hagsbóta.
annamarsy@mbl.is
Anna Marsibil
Clausen
Pistill
Smá skoðanakönnun
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
FRÉTTASKÝRING
Þórunn Kristjánsdóttir
thorunn@mbl.is
Það má segja að það blikkigul ljós í ferðamálum. Þaublikka ekki gagnvartferðafólkinu sjálfu heldur
miklu frekar gagnvart framkvæmd,
skipulagi og stefnu við móttöku vax-
andi fjölda ferðafólks,“ segir Guðrún
Helgadóttir, prófessor í ferða-
málafræði við Háskólann á Hólum,
um niðurstöðu skýrslu um félagsleg
og menningarleg áhrif ferða-
mennsku og ferðaþjónustu, sem
kynnt var nýverið á ráðstefnu
Ferðamálastofu um þolmarkarann-
sóknir.
„Samskipti fólks eru það flókin
að það er erfitt að segja hvað eru
þolmörk í samskiptum fólks þannig
að við ættum frekar að spyrja um
áhrif ferðamennsku og ferðaþjón-
ustu á heimafólk. Ef þau eru jákvæð
getum við talað um félagslega sjálf-
bærni ferðaþjónustunnar og ferða-
mennskunnar,“ segir Guðrún þegar
hún lýsir rannsókninni.
Ferðamálastofa studdi verk-
efnið, sem byggist á vettvangsrann-
sóknum og ítarlegum viðtölum vorið
2015 við 25 einstaklinga búsetta í 101
Reykjavík, á Húsavík, Hellu og Ísa-
firði. Viðmælendur voru spurðir út í
upplifun sína annarsvegar af ferða-
fólki og af ferðaþjónustu hinsvegar.
Erum ekki búin að fá nóg
Helstu niðurstöður eru þær að
ekkert bendir til þess að Íslendingar
séu búnir að fá nóg af ferðafólki og
þeir vilja leggja sitt af mörkum svo
það njóti ferðarinnar. En það er ekki
þar með sagt að heimafólk sé ánægt
með allt í tengslum við ferðamál á Ís-
landi.
Vettvangsathuganir og viðtöl
bentu til þess að ákveðnir staðir séu
ofsetnir og ákveðin atriði truflandi
miðað við skipulag bæði manngerðs
umhverfis og framkvæmd ferða-
þjónustunnar. Til að sporna við því
þarf bæði að huga að skipulagi ferða-
mála og framkvæmd ferðaþjónust-
unnar í þéttbýli bæði út frá þörfum
gesta og heimafólks, sem er mik-
ilvægur bakhjarl og bandamaður
ferðaþjónustunnar, að sögn Guð-
rúnar.
Viðmælendum er umhugað um
öryggi og góða upplifun ferðafólks
og hafa áhyggjur af því hvort stefna,
skipulag og aðgerðir ríkis og sveitar-
félaga annarsvegar og starfsemi
ferðaþjónustunnar hinsvegar, tryggi
þessi gæði. Guðrún bendir á að heilt
yfir eru viðmælendur mjög jákvæðir
gagnvart ferðafólki, sem þeir segja
að séu bara að gera það sama og þeir
gera í útlöndum.
Enn ein efnahagsbólan?
„Það er áhyggjuefni að dæmi
komu fram í viðtölunum um að
heimamenn upplifi það viðmót að
þeir eigi að víkja fyrir ferðaþjónust-
unni. Þetta er neikvæð upplifun.
Ferðaþjónustan þarf að sýna sömu
virðingu, lipurð og jákvæðni í mann-
legum samskiptum við heimamenn
og ferðafólkið. Það má segja að fólk-
ið í landinu sé innri viðskiptavinir
ferðaþjónustunnar og það skiptir því
miklu máli að það sé stolt af og hafi
trú á greininni.“
Varðandi traust á ferðaþjónust-
unni bendir hún á að margir viðmæl-
endur voru hræddir um að ferða-
þjónustan væri enn ein íslensk
efnahagsbóla sem ætti eftir að
springa. Þetta bendi til að at-
vinnugreinin þurfi að ávinna sér
í enn meira mæli traust og tiltrú
almennings.
„Kannski erum við brennd
af þenslu og hruni þannig að fólk
treysti því ekki að stjórnvöld og
atvinnulífið hafi vaðið fyrir
neðan sig,“ segir Guðrún.
„Gul ljós“ blikka í
ferðaþjónustunni
Morgunblaðið/Sigurður Ægisson
Ferðamenn Íslendingum er umhugað um ferðfólk, segir m.a. í skýrslu
um félagsleg og menningarleg þolmörk ferðamennsku og ferðaþjónustu.
„Fólk ber mikla umhyggju fyrir
ferðafólki og er umhugað um
gæða- og öryggismál. Það vill að
gestir upplifi Ísland vel. Viðmæl-
endur bjóða ferðafólki aðstoð
sína en draga mörk gagnvart
ferðaþjónustunni ef hún gengur
of nærri hagsmunum þess í dag-
legu lífi, t.d. umferð ferðahópa
og rútubíla vegna gististaða í
þröngum íbúðagötum.
Fólk hefur líka áhyggjur af því
að verið sé að búa til einhverjar
túristagildrur með uppspenntu
verði á einhverju sem ekki er
vandað til. Þetta finnst fólki
skammarlegt og vill ekki að sé
gert í sínu nafni. Þá hefur
heimafólk áhyggjur af ör-
yggi og vellíðan ferða-
fólks. Ég myndi segja að
þetta væri hluti af nátt-
úrulegri gestrisni,
heimafólki er ekki sama
um ferðafólkið,“ segir
Guðrún.
Náttúruleg
gestrisni
MÖRK FERÐAÞJÓNUSTU
Guðrún Helgadóttir