Morgunblaðið - 26.08.2016, Qupperneq 26

Morgunblaðið - 26.08.2016, Qupperneq 26
26 MINNINGAR MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 26. ÁGÚST 2016 ✝ HaukurSigurðsson fæddist á Akureyri 6. júní 1938. Hann lést á heimili sínu í Reykjavík 18. ágúst 2016. Foreldrar hans voru Sigurður Ol- geir Rósmundsson, sjómaður og síðar fiskimatsmaður á Akureyri, f. 5. maí 1905, d. 23. júní 1986, og Stef- anía Sigurðardóttir, húsfreyja á Akureyri, f. 4. júní 1906, d. 24. ágúst 1983. Systkini Hauks eru Sigurður Bárðarson, f. 1930, sem kvæntur er Sigríði Ein- arsdóttur, f. 1935, Rannveig Sigurðardóttir, f. 1935, d. 2006, var gift Herði Sigtryggssyni, f. 1929, d. 2003, og Kolbrún Sig- urðardóttir, f. 1947, sem er gift Skarphéðni Gunnarssyni, f. 1946. Haukur kvæntist Þyri Jóns- fræði við Háskóla Íslands 1958- 1960, en lauk námi í mannkyns- sögu og ensku við Háskóla Ís- lands árið 1963. Hann lauk námi frá Leiðsöguskólanum árið 2004. Haukur var kennari við Héraðs- skólann í Reykholti í Borgarfirði 1964-1965, við Héraðsskólann á Reykjum í Hrútafirði 1965-1966, við Hagaskóla í Reykjavík 1966- 1973 og við Menntaskólann í Reykjavík 1973-2001. Haukur gegndi ýmsum félags- og trúnaðarstörfum og var m.a. í stjórn Félags enskukennara, í stjórn Félags háskólamenntaðra kennara og í stjórn Sagnfræð- ingafélags Íslands. Eftir Hauk liggja ýmsar þýðingar úr ensku og ritverk eins og Kjör fólks á fyrri öldum (námsefni fyrir grunnskóla), Um lýðræði í forn- öld og nútíma, Aþena og Ísland (námsefni fyrir menntaskóla), Lýðræðið í sókn og vörn (náms- efni fyrir menntaskóla), leikritið Saga frá Pýreneafjöllum, flutt í Ríkisútvarpinu, og Með seigl- unni hefst það, ævisaga Bene- dikts Davíðssonar. Útför Hauks fer fram frá Grensáskirkju í dag, 26. ágúst 2016, og hefst athöfnin klukkan 13. dóttur hjúkrunar- fræðingi 12. nóv- ember 1966, f. 30. júlí 1943, d. 13. júlí 2000. Foreldrar hennar voru Jón Guðmundsson, vél- stjóri á Hellissandi, f. 1905, d. 1970, og Svanfríður Krist- jánsdóttir hús- freyja, f. 1910, d. 1995. Börn þeirra eru: 1) Örn Hauksson, f. 29. októ- ber 1969, kvæntur Margréti Sig- urðardóttur, f. 2. desember 1970, og eru börn þeirra: Hauk- ur Jón Arnarson, f. 12. júní 2010, og Helgi Þór Arnarson, f. 12. júní 2010. 2) Kolbeinn Hauksson, f. 17. júlí 1972, d. 23. ágúst 2001, og 3) Sigurjón Hauksson, f. 6. júní 1979. Haukur gekk í barnaskóla á Akureyri og lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1958. Hann nam læknis- Elsku pabbi, nú hefur þú kvatt þetta líf. Brotthvarf þitt er óvænt og er ég ekki undirbúinn fyrir það. Þegar við snæddum okkar síðustu kvöldmáltíð saman gat ég ekki séð að þú værir að fara frá okkur. Þú varst svo glaður þessa helgi, sérstaklega á bikarleiknum sem við fórum á saman. Þú varst góður pabbi og sitja eftir margar góðar minningar. Ég man svo vel hvað þér þótti gaman að leika við okkur bræð- urna í Mávahlíðinni, fara í felu- leik og holla skolla. Utanlands- ferðirnar með þér og fjölskyldunni eru mér minnis- stæðar og mikils virði. Man ég vel eftir þegar öll fjölskyldan fór til Kaupmannahafnar að hitta hann Rúrra bróður mömmu sem þar bjó. Ég var þá sex ára. Þetta var í fyrsta sinn sem ég fór til út- landa, en við áttum við eftir að fara í fleiri skemmtilegar ferðir saman. Í bernsku og allt fram til dauðadags varst þú viljugur að fara með mér í bíó, leikhús eða á aðra viðburði og áttum við góðar stundir saman. Samband okkar feðga var alltaf náið en segja má að það hafi alltaf verið að styrkj- ast með tímanum. Við gerðum margt saman, t.d. fórum saman í sumarfrí, héldum saman upp á hátíðisdaga og fórum í göngu- ferðir sem við báðir höfðum gam- an af og sem gerðu okkur gott fyrir líkama og sál. Við hjálpuð- umst að í þeim ferðum. Þú hafðir unun af hreyfingu og útivist og útivistaferðir og fjall- göngur voru eins og vítamín fyrir þig. Mér er minnisstæð sú ferð þegar ég, þú, Kolla systir þín og börn hennar Hrund og Heimir fórum öll upp á Esjuna. Við vor- um dugleg að klífa fjallið þennan dag og þegar upp var komið borðuðum við nestið okkar sem rann ljúft niður. Man ég vel hvað við höfðum mikið dálæti á útsýn- inu enda er það stórkostlegt. Þetta var góð ferð. Þú varst einn- ig mikill hlaupagarpur og kepptir í hlaupum og sankaðir að sér sæg af verðlaunapeningum. Þú keppt- ir í hálfmaraþoni og var síðasta hlaupið þitt þegar þú varst 72 ára í Vín. Það kalla ég gott. Þú hafðir mikinn áhuga á þjóðmálum eins og góðum sagnfræðingi sæmir. Í þeim málum var hugsjón þín að allir hefðu það gott í þjóðfélag- inu. Sjálfur varstu nægjusamur maður og kvartaðir ekki yfir ver- aldlegum hlutum. Það sem þú áttir var einfaldlega nóg fyrir þig. Þú varst góður faðir í þeim áföllum sem fjölskyldan varð fyr- ir, t.d. í veikindum mömmu og líka þegar Kolli bróðir féll frá. Þú þjappaðir fjölskyldunni saman og huggaðir okkur í þeirri sorg sem við gengum í gegnum. Þessi stuðningur var okkur ómetanleg- ur. Þú hefur kennt mér margt um lífið. Vera jákvæður þó á móti blási, vera hugrakkur og sækja fram á veginn. Þú gast séð ljósa punkta á sumum málum sem ég sá ekki fyrir sjálfur. Alltaf varstu glaður og kvartaðir ekki. Alltaf sýndir mínum málum áhuga og gafst mér góðar leiðbeiningar og góð ráð. Ég þakka þér kærlega fyrir það, elsku pabbi. Nú verð ég að treysta meira á sjálfan mig, en ég veit að ég mun leita áfram til þín og er viss um að þú átt eftir að veita mér stuðning áfram þó svo að þú sért fallinn frá. Við munum ætíð minnast þín með hlýhug og gleði. Guð blessi minn- ingu þína. Sigurjón. Elsku besti pabbi. Fráfall þitt er mér, Sigurjóni, og fjölskyldu minni mikið áfall. Enginn átti á von á því að þú færir frá okkur með svo snögglegum hætti. Þú sem varst alltaf svo hress, skarp- ur og í góðu líkamlegu formi. Okkar litla fjölskylda er horn- steinninn í mínu lífi og því hefur með fráfalli þínu verið höggvið stórt skarð sem ekki verður hægt að fylla. Sterkar og góðar minn- ingar sitja þó eftir, sögur af sam- ferðafólki þínu, fyrirmönnum fyrr á öldum og keisurum Róma- veldis. Þú varðst fyrir miklu mótlæti í lífi þínu, en þrátt fyrir það varstu alltaf jákvæður og góður. Aldrei varstu bitur eða ósáttur, heldur alltaf ánægður og glaður. Það hefur verið mér og Sigurjóni bróður ómetanlegt hvernig þú tókst á við þín áföll af æðruleysi og auðmýkt. Styrkur þinn verður okkur gott veganesti í þeirri för sem framundan er. Ég er þakklátur fyrir þann tíma sem þú áttir með afastrák- unum þínum og veit ég að þessar stundir voru dýrmætar fyrir þig. Ég hef sjaldan séð strákana jafn glaða og eftir að þú varst með þá í fjóra daga í Malarási á meðan við vorum í Amsterdam í júní síð- astliðnum. Þið fóruð í sund á hverjum degi, spiluðuð fótbolta, fóruð á alla leikvelli í nágrenninu, keyptuð ís með dýfu og svo fengu strákarnir að vaka lengi frameft- ir. Minningin um þig mun lifa hjá strákunum, en þeim þykir mjög vænt um þig. Það fyrsta sem þeir sögðu þegar þeir fréttu af andláti þínu var að afi Haukur hefði ver- ið svo góður og skemmtilegur. Í kistunni eru myndir sem þeir teiknuðu fyrir þig, svo að þér leiðist ekki á þínu nýja ferðalagi. Sumarið er tíminn. Þetta var búið að vera gott sumar hjá okk- ur. Til dæmis áttum við yndislega daga á Hellissandi nú í júlí. Síðan voruð þið Sigurjón á leiðinni nú í lok ágúst í fljótasiglingu á Rín með samstúdentum þínum frá Akureyri. Leitt að þú skyldir ekki ná þeirri ferð en ég er viss um minningin um þig og andi verður með samstúdentum þín- um, og eflaust verða margar skemmtilegar sögur rifjaðar upp. Þú ert aftur á móti að hefja nýtt ferðalag sem ég veit að þú verður ánægður með. Elsku pabbi, við kveðjum þig í dag með miklum söknuði. Minn- ingar af kærleik, hlýju og gleði munu þó alltaf fylgja okkur. Ég elska þig og blessuð sé minning þín. Örn. Ég kynntist Hauki tengda- pabba fyrst þegar ég hóf nám við Menntaskólann í Reykjavík. Hann kenndi mér sagnfræði fyrstu tvö árin. Haukur var góð- ur kennari en gerði miklar kröfur og ég bar fyrir honum ótta- blandna virðingu. Þegar við Örn fórum að vera saman komst ég svo að því hversu mikið ljúfmenni og öðlingur hann var. Hann hafði brennandi áhuga á þjóðfélags- málum, sagnfræði, bókmenntum og listum. Hann var alla tíð mikill jafnaðarmaður og var annt um hag þeirra sem minna mega sín í þjóðfélaginu. Einnig hafði hann mikinn áhuga á íþróttum og stundaði langhlaup allt til 2010. Hann var líka mikill áhugamaður um útivist og göngur og eftir að hann hætti að kenna fór hann í Leiðsöguskólann ásamt því að sinna rit- og fræðistörfum. Við deildum bókmenntaáhuganum og stundum skiptumst við á bók- um sem við héldum að hitt hefði áhuga á að lesa og svo var gaman að ræða efni þeirra við hann. Haukur var mikill fjölskyldu- maður og var mjög annt um að rækta tengslin við sína nánustu. Andlát tengdamömmu og Kol- beins var honum erfitt en hann tókst á við sorgina af æðruleysi og var kletturinn í fjölskyldunni í gegnum þessa erfiðleika. Afa- strákarnir voru augasteinarnir hans og var hann alltaf boðinn og búinn að passa þá og þær sam- verustundir voru honum og þeim mjög dýrmætar. Ég vildi óska að þeir hefðu getað eytt meiri tíma með afa sínum en minningarnar verma. Það var svo gaman að ferðast með honum þar sem hann var óþrjótandi viskubrunnur um sögu þeirra áfangastaða sem við heimsóttum bæði innanlands og utan. Ég dáðist alltaf að því hversu vel hann mundi smáatriði og ártöl. Sérstaklega er minnis- stæð ferðin sem við fjölskyldan fórum saman til Rómar í fyrra- sumar, þá var ekki amalegt að vera með sagnfræðing með í för sem gat rifjað upp sögu Róma- veldis. Ekki grunaði okkur að við myndum kveðja Hauk svona fljótt. Hann bar aldurinn vel og var vel á sig kominn líkamlega. Það er svo stutt síðan hann kom gangandi kraftgöngu úr Breið- holtinu yfir í Árbæinn og svo var spilaður fótbolti við litlu strákana af svo miklum krafti að myndir flugu af veggjum og hlátrasköllin ómuðu. Söknuðurinn er sár en minningin um yndislegan og góð- an mann lifir í hjörtum okkar sem syrgja hann. Margrét. Hinn 17. júní 1958 brautskráð- ist frá Menntaskólanum á Akur- eyri hópur 52 stúdenta, 36 piltar og 16 stúlkur. Af þessum hópi eru 12 fallnir frá, nú síðast Hauk- ur Sigurðsson sagnfræðingur og lengi kennari við MR. Haukur Sigurðsson var glaðlyndur ær- ingi, hrekklaus og góður drengur sem ég kynntist í Barnaskóla Ak- ureyrar haustið 1945, þegar ég kom austan af Norðfirði til höf- uðborgar hins bjarta norðurs, ungur og fávís. Síðan fylgdumst við Haukur að í Gagnfræðaskóla Akureyrar þar sem við nutum kennslu frábærra kennara: Ár- manns Helgasonar stærðfræði- kennara, Jóns Sigurðssonar enskukennara, Sigurðar Óla Brynjólfssonar kennara í eðlis- fræði, Skúla Magnússonar, kenn- ara í sögu og landafræði, og ekki síst Sverris Pálssonar íslensku- kennara. Fáir muna hins vegar lengur nöfn þessara mikilhæfu kennara. Að lokum fylgdumst við Haukur Sigurðsson að upp í Menntaskólann á Akureyri, musteri viskunnar að okkur fannst og við trúðum, enda nut- um við þar kennslu frábærra, til- litssamara kennara: Árna Krist- jánssonar, Gísla Jónssonar og Þórarins Björnssonar skóla- meistara. Fáir muna hins vegar lengur nöfn þessara mikilhæfu kennara. Sic transit gloria mundi. Þegar við Haukur, Eyrarpúk- inn úr Laxagötunni og ég, Brek- kusnigill af Norðurbrekku, vor- um komnir í sjötta bekk, var á vegum Leikfélags MA Evrópu- frumsýning á gamanleiknum „Gestur til miðdegisverðar“ – „The Man Who Came to Dinner“ eftir bandarísku rithöfundana George Kaufman og Moss Hart. Fimm nemendur skólans: Arn- grímur Ísberg, Héðinn Jónsson, Jóhann Páll Árnason, Kjartan Gíslason og Loftur Guttormsson þýddu textann sumarið á undan og Jónas Jónasson leikstýrði. Haukur Sigurðsson lék John, þjóninn á heimilinu þar sem sag- an gerist. Þá kviknaði áhugi Hauks á leiklist sem fylgdi hon- um allar götur síðan. Síðast lék hann í sumar með Leikflokki eldri borgara í Reykjavík – svo lengi býr að fyrstu gerð. Fyrir þremur árum sigldi hóp- urinn MA58 á Dóná frá Linz um Vín, Búdapest og Bratislava. Einn dag var ekið suður á ung- versku slétturnar Puszta þar sem borðuð var ungversk gúllas- súpa og drukkið höfugt ung- verskt rauðvín, Egri Bikavér, engu líkt – og við nutum lífsins. Í lok þessa mánaðar ætlar hópur- inn MA58 að sigla á Rín – ekki „á laufblaði einnar lilju“, eins og segir í þjóðkvæðinu, heldur á lystisnekkju. Í þessari siglingu ætlaði félagi okkar, bróðir og vin- ur Haukur Sigurðsson að vera. Hann er hins vegar lagður í aðra og lengri siglingu, sem við eigum öll að fara í þegar kallið kemur. En við hugsum til Hauks Sigurðssonar með söknuði og þakklæti fyrir það sem hann var. Við Gréta sendum sonum Hauks og öðrum ættingjum samúðar- kveðjur. Tryggvi Gíslason. Látinn er í Reykjavík Haukur Sigurðsson sagnfræðingur og fyrrverandi menntaskólakenn- ari á 79. aldursári. Það bar óvænt að fráfall Hauks Sigurðssonar. Hafði eng- an aðdraganda að því er séð varð. Það má ræða um hvort það sé betri dauðdagi en aldurtili í kjölfar mikilla þjáninga og hall- ast ég að því að svo sé. Hann er þó jafnan óvæntur eins og andlát jafnan er og aðstandendum kannski erfiðari. En dauðinn er hluti af lífinu og verður að hafa sinn gang. Hauki Sigurðssyni kynntist ég á háskólaárum. Hann var táp- mikill ungur maður, góðum gáf- um gæddur, grallari nokkur og uppátektarsamur stundum í meira lagi en allt var það sak- laust og spaugilegt, sér til gam- ans gert og gott til upprifjunar, er þessar uppátektir komu til tals síðar á lífsleiðinni. Haukur hafði enda létta lund og góða kímnigáfu, hermdi betur eftir öðrum mönnum en margar frægar hermikrákur. Hann þótti liðtækur leikari og fékkst nokk- uð við troða upp sér og öðrum til fróðleiks og skemmtunar, ekki sízt á yngri árum. Hann var góð- ur námsmaður og sagnfræðinám stundaði hann fyrirhafnarlítið. Hann fékkst nokkuð við ritstörf og þýðingar, hafði vandaðan bókmenntasmekk, aðdáandi fag- urra lista, ekki sízt tónlistar. Hann samdi ýmis ritverk og bjó til flutnings eða flutti sjálfur og hafði í því efni mikla þjálfun. Byggði þau gjarnan á atburðum og persónum í sögunni enda fróður vel um þau mál og minn- ugur með afbrigðum. Sjaldan var komið að tómum kofanum, er fletta þurfi upp í honum per- sónum og atburðum liðinnar sögu enda maðurinn bóngóður og viðmótsþýður á allan hátt. Haukur var stefnufastur mað- ur og stóð þétt við sannfæringu sína um hvað væri rétt og gott við menn og málefni. Hann átti til að vera nokkuð hvass og óvæginn er honum þótti menn styðja mál sitt haldlitlum rökum. Hann var víðsýnn í meðallagi en vel réttsýnn og bar umhyggju fyrir hag lands og þjóðar. Haukur átti við nokkurt mót- læti að stríða um árabil en eig- inkona hans lést um aldur fram og sonur hans féll frá á ungum aldri. Hann lét hvergi bugast og hélt hús lengi vel með tveimur sonum að afstöðnum þessum dapurlegu atvikum. Hann reis jafnan hátt í sínu lífsins stríði. Gönguklúbburinn okkar er nú orðinn meira en hálfrar aldar gamall, er við höfum gengið saman um nágrenni höfuðborg- arinnar þriðja hvern sunnudag ár hvert fram á vor. Mörg mál voru tekin og krufin á þeim göngum og er ljúft að minnast þessara stunda sem Hauki var mjög í mun að mættu haldast sem lengst. Órækur vitnisburð- ur um trygglyndi, glaðværð, staðfestu og þakkarverða vin- áttu Hauks Sigurðssonar sagn- fræðings. Megi minning hans lengi lifa. Sverrir Ólafsson. Í dag kveðjum við Hauk Sig- urðsson, fyrrverandi mennta- skólakennara við Menntaskól- ann í Reykjavík. Haukur fæddist 6. júní 1938 og var því 78 ára þegar hann lést. Kennslufer- ill hans við Menntaskólann í Reykjavík hófst haustið 1972. Áður hafði hann kennt við fjöl- marga gagnfræðaskóla, m.a. Hagaskóla, Hlíðaskóla, Reyk- holtsskóla í Borgarfirði, Reykja- skóla í Hrútafirði, Réttarholts- skóla og Vogaskóla. Haukur kenndi við Menntaskólann í þrjá áratugi, eða þar til hann náði eft- irlaunaaldri vorið 2001, en kennsluferill hans spannaði tæpa fjóra áratugi. Kennslu- greinar hans voru samfélags- fræði og saga. Haukur sat í ára- tug í starfshópi um samfélagsfræði og eftir hann liggja mörg rit um kennsluefni á sviði samfélagsfræði og sögu á grunn- og framhaldsskólastigi. Hann gegndi ýmsum trúnað- arstörfum, sat um skeið í stjórn Félags enskukennara, stjórn Fé- lags háskólamenntaðra kennara, stjórn Sagnfræðifélags Íslands og var formaður Félags kennara við Menntaskólann í Reykjavík í tvö ár. Hann var deildarstjóri í sögu í 4. bekk við Menntaskólann í Reykjavík frá 1985-2001. Það hefur verið starfsmönnum skólans mikil hvatning hversu sterkum tryggðaböndum fyrr- verandi kennarar skólans hafa bundist skólanum, en undanfarin ár hefur það verið venja að bjóða eldri starfsmönnum ásamt starfsmönnum skólans í svokall- að jólakaffi á síðasta degi fyrir jólaleyfi og á þorrablót fyrir starfsmenn skólans. Haukur var afar ræktarlegur og mætti mjög oft. Það var aðdáunarvert að fylgjast með umhyggjusemi hans við að aðstoða eldri félaga við að komast á þessa viðburði. Það var sérstaklega ánægjulegt að taka á móti honum enda naut hann sín vel í góðra vina hópi. Haukur var góður félagi í hópi samstarfsmanna sinna. Haukur var traustur og samviskusamur starfsmaður. Hann sinnti starfi sínu af alúð og vandvirkni. Hans skal hér minnst með þakklæti og virðingu. Ég votta sonum hans; Erni og Sigurjóni, barnabörnum og öðrum vandamönnum innileg- ustu samúð mína. Blessuð sé minning Hauks Sigurðssonar. Yngvi Pétursson. Heiðursmanninum Hauki Sigurðssyni kynntist ég haustið 1984, er ég hóf kennslu við Menntaskólann í Reykjavík, en þar var hann fyrir á fleti og hok- inn af reynslu, eins og stundum er orðað. Annars verður ekki um Hauk sagt að hann hafi verið lot- inn á neinn veg, því að spengi- legri og hnarreistari maður fyr- irfannst varla. Með okkur tókust strax hin bestu kynni, enda Haukur með eindæmum ljúf- mannlegur, léttur í lund og fús að leiðbeina þeim grænjaxli, sem ég var. Frá næsta hausti áttum við eftir að kenna hlið við hlið, sömu námsgrein og sama námsefni, og reyndist samstarfið farsælt og heilladrjúgt næsta hálfan annan áratug eða svo, uns hann hætti kennslu. Um tíma kenndum við hefti, sem Haukur hafði tekið saman um lýðræði í Aþenu að fornu, og veitti hann mér leið- sögn um skeppur og leirtaflna- dóm eins og hann hefði verið staddur þarna sjálfur, enda gat Haukur lifað sig inn í söguna af mikilli einlægni og glætt hana lífi. Átti hann til í kennslustundum að setja á svið Örlygsstaðabardaga fyrir nemendur sína, mæta með vopn og leika jafnhendis þá Sturlu Sighvatsson og Gissur Þorvaldsson. Ætíð var hann kát- ur og viðræðugóður, alltaf viljug- ur að liðsinna og létta undir. Um aldamótin afréð Haukur að láta af kennslustörfum eftir langan og farsælan feril og var þó fullur af lífsþrótti, eins og sást á því að hann brá sér óðara í leið- sögumannanám, svona í millum þess að hann hljóp langhlaup. Hann virtist njóta ævikvöldsins til fulls, heimsótti okkur félagana í Menntaskólann öðru hvoru og geislaði þá af lífsorku. Hann lét sig lítið muna um að rita bækur eða koma fram á sýningum byggðum á fornsögum á Land- námssetrinu í Borgarnesi. Tengslum hélt hann einnig við sinn gamla vinnustað með því að hitta reglulega eldri vinnufélaga í Hannesarholti í Þingholtum. Síð- ast hitti ég Hauk fyrir tæpu ári og var hann þá í fullu fjöri. Því kom sem reiðarslag fregn af and- láti hans í liðinni viku. Það er með söknuði að ég kveð mætan félaga, dreng góðan, samstarfsmann og sómamann hinsta sinni. Aðstand- endum hans votta ég mína dýpstu samúð. Helgi Ingólfsson. Haukur Sigurðsson

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.