Morgunblaðið - 06.07.2017, Blaðsíða 6

6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 6. JÚLÍ 2017
LLA-308
PRO álstigi
2,27-5,05 m
18.
Sími 412 2500 - sala@murbudin.is - www.murbudin.is
Kletthálsi Reykjavík
Reykjanesbæ
Tröppur og stigar
LFD 90AL70x33x100 cm
9.990
3x rep
99
LLA-211
PRO álstigi/trappa
2x11 þrep
16.990
Áltrappa 4 þrep 4.940
5 þrep 6.390
Áltrappa 3 þrep
3.990
Í ÖLLUMSTÆRÐUMOG GERÐUM
SVIÐSLJÓS
Agnes Bragadóttir
agnes@mbl.is
Morgunblaðið beindi nokkrum
spurningum til Seðlabanka Íslands í
framhaldi af svörum bankans til fjár-
málaráðherra vegna fyrirspurnar
Björns Levís Gunnarssonar, þing-
manns Pírata, til fjármálaráðherra
um fjárfestingarleið Seðlabankans.
Í fyrsta lagi var Seðlabankinn
spurður hvað hann hefði gert eða
þau fjármálafyrirtæki sem höfðu
milligöngu til að ganga úr skugga
um að fjárfestingarleiðin væri ekki
notuð til peningaþvættis. Skriflegt
svar Seðlabankans er svohljóðandi:
„Eins og kemur fram í svari ráð-
herra (þingskjal 1082) við fyrirspurn
þingmannsins (þingskjal 413) gerði
Seðlabanki Íslands í upphafi útboða
fjárfestingarleiðar samninga við
milligönguaðila þar sem skilgreind-
ur var rammi um kaup bankans á er-
lendum gjaldeyri fyrir krónur í út-
boðsviðskiptum sem seljendur
gjaldeyrisins myndu verja til lang-
tímafjárfestingar í íslensku atvinnu-
lífi. Kveðið er á um skyldur milli-
gönguaðila í liðum 28-32 í skilmálum
um gjaldeyrisviðskipti samkvæmt
fjárfestingarleið að losun gjaldeyr-
ishafta, dags. 18. nóvember, með síð-
ari breytingum. Í nefndum samning-
um bankans við milligönguaðila var
m.a. kveðið á um að þeir skyldu ann-
ast könnun áreiðanleika viðskipta-
manna sinna í samræmi við ákvæði
laga nr. 64/2006 um aðgerðir gegn
peningaþvætti og fjármögnun
hryðjuverka enda ber Seðlabankinn
hvorki skyldur samkvæmt lögunum
né hefur hann heimildir til að annast
slíkar kannanir sjálfur og hefur þar
af leiðandi ekki aflað sér starfskrafta
né byggt innviði til að gera slíkt. Lög
nr. 64/2006 leggja skyldur á milli-
gönguaðila og veita þeim um leið
heimildir til að annast slíkar kann-
anir. Í lögunum eru Seðlabanka Ís-
lands ekki veittar slíkar heimildir.“
Hvaðan komu peningarnir
Í svari Seðlabankans við spurn-
ingunni hvaðan peningarnir hafi
komið sem komu inn í landið með
fjárfestingarleiðinni segir að Seðla-
banki Íslands geti ekki rakið feril
einstakra greiðslna utan íslenskrar
lögsögu enda sé það hlutverk milli-
gönguaðila.
Í þriðja lagi var Seðlabankinn
spurður: Í svari bankans til fjár-
málaráðherra vegna fyrirspurnar
Björns Levís segir að ekki sé hægt
að tjá sig um þátttöku tiltekinna ein-
staklinga og/eða lögaðila í útboðum
bankans með vísan til þagnarskyldu-
ákvæðis 35. gr. laga nr. 36/2001 um
Seðlabanka Íslands. Hvers vegna
var ekki einfaldlega tekið fram í skil-
málum leiðarinnar að þeim sem hana
nýttu yrði ekki tryggð nafnleynd
vegna þess að gagnsæi yrði að ríkja
þegar þessi sérstaka leið væri farin?
Skulu ekki borin á torg
Í svari bankans til Morgunblaðs-
ins segir: „Samkvæmt 1. mgr. 35. gr.
laga nr. 36/2001 um Seðlabanka Ís-
lands hvílir rík þagnarskylda á
starfsmönnum Seðlabanka Íslands
um allt það sem varðar hagi við-
skiptamanna bankans og málefni
bankans sjálfs, svo og um önnur at-
riði sem þeir fá vitneskju um í starfi
sínu og leynt skulu fara samkvæmt
lögum eða eðli máls. Upplýsingar
þær sem þér nefnið eru bæði þess
eðlis og efnis að þær varða persónu-
lega hagi viðskiptamanna bankans
og teljast því ekki til opinberra upp-
lýsinga. Slíkar upplýsingar eru háð-
ar þagnarskyldu nema úrskurður
dómara eða lagaboð geri bankanum
skylt að láta þær af hendi, t.d. til lög-
reglu eða annarra yfirvalda vegna
rannsókna á meintum lögbrotum.
Eðli máls samkvæmt eru fjár-
hagsupplýsingar einstaklinga og lög-
aðila trúnaðarupplýsingar sem háð-
ar eru þagnarskyldu. Þessi háttur er
í samræmi við þá almennu reglu sem
gildir hér á landi og grundvallast á
lögum að viðskipti einstaklinga og
lögaðila við banka skulu ekki borin á
torg. Það breytir því ekki að þar til
bær yfirvöld geta eftir viðurkennd-
um leiðum nálgast slíkar upplýsing-
ar þegar grunur er um skattsvik eða
önnur lögbrot.“
Rík þagnarskylda ríkir
 Seðlabankinn segist hvorki hafa lagalegar skyldur né heimildir til að annast
áreiðanleikakannanir á viðskiptamönnum sínum  Það sé hlutverk milligönguaðila
Morgunblaðið/Ómar
Seðlabankinn Leiki grunur á skattsvikum eða öðrum lögbrotum geta þar til bær yfirvöld nálgast upplýsingar.
Í þagnargarskylduákvæði 35. gr. laga nr. 36/2001 um Seðlabanka Íslands
segir m.a.:
„Bankaráðsmenn [seðlabankastjóri, aðstoðarseðlabankastjóri, nefnd-
armenn í peningastefnunefnd) og aðrir starfsmenn Seðlabanka Íslands
eru bundnir þagnarskyldu um allt það sem varðar hagi viðskiptamanna
bankans og málefni bankans sjálfs, svo og um önnur atriði sem þeir fá
vitneskju um í starfi sínu og leynt skulu fara samkvæmt lögum eða eðli
máls, nema dómari úrskurði að upplýsingar sé skylt að veita fyrir dómi
eða til lögreglu eða skylt sé að veita upplýsingar lögum samkvæmt.
Þagnarskyldan helst þótt látið sé af starfi …“
Og síðar segir í lagaákvæðinu: „Þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. er Seðla-
bankanum heimilt að eiga gagnkvæm upplýsingaskipti við opinbera aðila
erlendis um atriði sem lög þessi taka til að því tilskildu að sá sem óskar
upplýsinga sé háður samsvarandi þagnarskyldu. Seðlabanki Íslands skal
veita Fjármálaeftirlitinu allar upplýsingar sem bankinn býr yfir og nýtast
kunna í starfsemi Fjármálaeftirlitsins …“
Þagnarskylduákvæðið
SEÐLABANKI ÍSLANDS
Um 80% svifryks í Reykjavík má
rekja til bílaumferðar. Þetta kemur
fram í rannsókn sem Vegagerðin lét
verkfræðistofuna EFLU vinna vorið
2015 og birt var á dögunum. Um
helmingur svifryksins er malbik og
tæpur þriðjungur sót. Svifrikssýni
voru tekin á tímabilinu mars-maí
2015 við gatnamót Miklubrautar og
Grensásvegar en það eru ein fjöl-
förnustu gatnamót borgarinnar.
Svifryk þykir sá mengunarþáttur
í borgum sem hættulegastur er
heilsu almennings enda á það greiða
leið ofan í öndunarfæri fólks. Niður-
stöðurnar styðja þann grun að vægi
sóts í svifryki hafi aukist mjög að
undanförnu og má það meðal annars
rekja til hækkandi hlutfalls díselbíla
í umferð. Skýrsluhöfundar segja
ástæðu til að skoða leiðir til að draga
úr sótmengun, svo sem með tak-
mörkunum á umferð díselbíla sem
ekki uppfylla ákveðin útblástursskil-
yrði. Fjölmargar borgir stefna að
banni díselbíla á næstu árum, meðal
annarra París, Madríd og Mexíkó-
borg.
Samkvæmt reglugerð um loftgæði
er ætlast til að sólarhringsmeðatal
svifryks sé undir 50 μg/m³ og má það
ekki fara yfir þau mörk oftar en 35
daga á ári. Í skýrslunni eru sólar-
hringsmeðaltöl ekki birt en þess í
stað meðalstyrkur yfir þriggja daga
tímabili. Rannsóknin spannaði 51
dag eða 17 þriggja daga tímabil og
fór meðalstyrkur svifryks þrisvar
yfir heilsuverndarmörk. Hæsta
þriggja daga meðaltalið reyndist
107,3 μg/m³. agunnar@mbl.is
Bílaumferð
aðalorsök
svifryks
 Vilja takmarka
umferð díselbíla
Ljósmynd/EFLA
Svifryk Loftgæðamælir Umhverfis-
stofnunar á gatnamótum Miklu-
brautar og Grensásvegar.
Vilhjálmur A. Kjartansson
vilhjalmur@mbl.is
„Í stuttu máli þá er markmið vinnu-
hópsins sem búið er að skipa að
kortleggja núverandi bótakerfi, við-
mið þess og skerðingar og hvernig
það stendur gegn þeim mismun sem
getur verið vegna uppruna tekna,“
segir Þorsteinn Víglundsson félags-
og jafnréttismálaráðherra, en hann
hefur skipað nefnd til að endurskoða
kerfi barnabóta, vaxtabóta, barnalíf-
eyris og húsnæðisbóta.
„Við erum í dag með sérstakan
skattfrjálsan barnalífeyri sem ætl-
aður er fyrir örorkulífeyrisþega en
það er hins vegar ekki neinn sam-
bærilegur stuðningur fyrir einstætt
foreldri eða fjölskyldu sem hefur
sambærilegar tekjur. Það getur
stuðlað að neikvæðum hvötum, sem
við viljum leysa.“
Í skipunarbréfi vinnuhópsins, sem
skila á af sér til-
lögum í lok þessa
árs, er vísað til
þess markmiðs
ríkisstjórnar-
innar að fjárhags-
legum stuðningi
verði beint í rík-
ara mæli að lægri
tekjuhópum,
óháð uppruna
tekna, og eigi það
við um barnabætur og barnalífeyri
rétt eins og húsnæðisstuðning og
annan stuðning.
„Meginmarkmið þessarar vinnu
er að beina bótakerfinu betur þannig
að það nái til tekjulægstu hópa sam-
félagsins og að ekki sé gerður grein-
armunur á uppruna tekna. Við eig-
um að horfa á það hverjar tekjur
eru, ekki hvaðan þær koma,“ segir
Þorsteinn.
Í tilkynningu frá ráðherra segir
enn fremur að vinnuhópurinn skuli
greina hvar svokallaðar fátæktar-
gildrur myndast. Skal meðal annars
taka mið af ráðleggingum alþjóða-
gjaldeyrissjóðsins frá 2015 hvað
þetta varðar, en einnig líta til ná-
grannalandanna.
„Hlutverk hópsins er margþætt
en hafa verður í huga að tillögur frá
honum eiga ekki að vera endanlegar.
Hér verður um að ræða mögulegar
lausnir sem hægt verður að grípa
til.“
Vinnuhópurinn mun því leggja
fram tillögur eða sviðsmyndir um
leiðir að markmiðum ríkisstjórnar-
innar, nauðsynlegar lagabreytingar
sem og að meta kostnað þar um að
sögn Þorsteins. Þá skal nefndin
greina áhrif breytinga á mismunandi
tekjuhópa með greiningu á raun-
gögnum. Ágúst Þór Sigurðsson,
fulltrúi velferðarráðuneytisins, er
formaður vinnuhópsins.
Kortleggja bótakerfið
 Tryggja á að bótakerfið nýtist tekjulægstu hópum sam-
félagsins  Horft verði til upphæðar en ekki uppruna tekna
Þorsteinn
Víglundsson