Fréttablaðið - 22.03.2018, Blaðsíða 50

Svava talaði beint
inn í þennan tíma
og gekk fram af mörgum
því hún var algjörlega
vægðar lauS og reif í Sundur
goðSögnina um hina ham-
ingjuSömu konu.
Leikrit Svövu Jakobs-dóttur verða leiklesin í Hannesarholti í mars og apríl. Fyrst á dag-skrá er leikritið Hvað er í blýhólknum? undir
stjórn Þórhildar Þorleifsdóttur, sem
verður leiklesið í kvöld, fimmtu-
dagskvöld, klukkan 20.00. Helstu
leikendur eru: Anna Einarsdóttir,
Björn Ingi Hilmarsson, Guðbjörg
Thoroddsen, Hanna María Karls-
dóttir, Jón Magnús Arnarsson og
Sigurður Skúlason.
Hvað er í blýhólknum? var frum-
sýnt árið 1970 í leikstjórn Maríu
Kristjánsdóttur. „Mér er afskaplega
minnisstætt þegar ég sá leikritið
árið 1970,“ segir Þórhildur. „Þetta
var sýning sem stimplaði sig inn í
huga fólks því hún var afar nýstár-
leg og notaði ýmis meðul sem höfðu
ekki sést mikið í íslensku leikhúsi.
Leikstjórinn María Kristjánsdóttir
var nýkomin frá námi í Þýskalandi
og þetta var frumraun hennar.
Þarna sló María nýjan tón.
Leikritið talaði beint inn í þá
umræðu sem þarna var að hefj-
ast um stöðu kvenna og óánægju
þeirra. Umræðan var komin í bull-
andi gang þótt hún væri ekki komin
upp á yfirborðið. Á sama tíma var
Rauðsokkahreyfingin stofnuð í
kjölfar þess að konur gengu niður
Laugaveginn með Lýsiströtu á herð-
unum og áletruninni: Manneskja en
ekki markaðsvara.
Svava talaði beint inn í þennan
tíma og gekk fram af mörgum því
hún var algjörlega vægðarlaus og
reif í sundur goðsögnina um hina
hamingjusömu konu. Henni tókst
að fanga frústrasjónir kvenna sem
lokast inni á heimilum, talsvert
hlutverkalausar, nema þegar mest
gengur á í barnauppeldi, og sitja svo
einar eftir þegar börnin hafa yfir-
gefið heimilið.
Samfélagið gekk svo sannarlega
upp í því að deyfa þessar konur og
sálfræðingarnir tóku fullan þátt í
því. Það voru heilu fræðigreinarnar
skrifaðar um það að konur væru
ánægðastar í þessu hlutverki, þótt
þær héldu sjálfar eitthvað annað.“
Áratugir eru síðan Hvað er í blý-
hólknum? var frumsýnt og margt
hefur breyst á þeim tíma. Hefur
leikritið staðist tímans tönn? „Þetta
er vel skrifað verk og skemmti-
legt,“ segir Þórhildur. „Hin form-
lega umgjörð um líf kvenna hefur
breyst, en ég held að nýjustu tíðindi,
MeToo-byltingin, sýni að feðraveld-
ið stendur enn föstum fótum með
öllum sínum birtingarmyndum.“
kolbrunb@frettabladid
Algjört vægðarleysi Svövu Jakobsdóttur
„Feðraveldið stendur enn föstum fótum,“ segir Þórhildur Þorleifsdóttir. Fréttablaðið/SteFán
TónlisT
HHHHH
Gautaborgarsinfónían flutti
verk eftir Beethoven, R. strauss
og sibelius. Einleikari: Hélène
Grimaud. stjórnandi: santtu-
Matias Rouvali.
eldborg í Hörpu
Sunnudaginn 18. mars
Góðir píanóleikarar eru óteljandi.
Þeir sem ætla að slá í gegn þurfa því
eitthvað meira en bara að vera góðir.
Hélène Grimaud hefur ákveðna sér-
stöðu fyrir tengsl sín við úlfa. Fyrir
hundrað árum hefði það hvarflað
að manni að hún væri varúlfur. Hún
eyðir svo miklum tíma með úlfum að
það er hreinlega ekki einleikið. Hún
ræktar þá og stofnaði á sínum tíma
miðstöð í Bandaríkjunum þeim til
verndar.
Grimaud segir frá þessu í sjálfs-
ævisögu sinni. Nótt eina fyrir tæpum
tuttugu árum fór hún út til að viðra
hund vinar síns. Þá rakst hún á
skringilegan náunga sem bjó skammt
frá. Hann átti gæludýr sem hún telur
að hafi verið hálfur úlfur og hálfur
hundur. Úlfhundurinn kom til henn-
ar og hún rétti út höndina. Hann
leyfði henni að snerta sig og hún
segir að þá hafi rafstraumur farið um
sig sem hafi kveikt undarlegan söng
í sál hennar. Það var líkt og óþekktur
forn kraftur kallaði á hana.
Það var svo sem ekkert varúlfa-
legt við Grimaud þegar hún lék ein-
leik með Gautaborgarsinfóníunni í
Hörpu á sunnudagskvöldið. Þvert
á móti var leikur hennar í upphafi
mjög blíðlegur, enda á dagskránni
fjórði píanókonsertinn eftir Beet-
hoven. Byrjun konsertsins er eins og
í hugleiðslu, en svo magnast hann og
rís upp í marga hápunkta. Formið er
þó alltaf agað, hrynjandin óskeikul,
hröð tónahlaup upp og niður hljóm-
borðið ávallt í takt við hljómsveitina.
Leikur Grimaud var akkúrat og fátt
sem kom á óvart. En svo byrjaði ein-
leiksþátturinn í lok fyrsta kaflans,
kadensan svokallaða. Hún myndaði
skemmtilega andstæðu við allt þetta
fyrirsjáanlega í samspili einleikarans
og hljómsveitarinnar. Hér var spila-
mennska Grimaud full af ástríðu og
drama, túlkunin var áköf og hitti
beint í mark.
Í heild var flutningurinn á kons-
ertinum lifandi og skemmtilegur,
auk þess sem hann var tæknilega
öruggur. Annað á efnisskránni var
sömuleiðis frábært. Svíta úr óperunni
Rósariddarinn eftir Richard Strauss
var einhver magnaðasti tónlistar-
viðburður sem hefur átt sér stað á
landinu, leyfir undirritaður sér að
fullyrða. Hið margbrotna tónmál
var útfært af ótrúlegri nákvæmni og
smekkvísi undir kraftmikilli stjórn
Santtu-Matias Rouvali. Litir hljóm-
sveitarraddanna voru svo dásamlega
skýrir og sterkir að það var alveg
einstakt. Gautaborgarsinfónían er
stærri en sú íslenska, en ekki bara
það. Samspilið var það fágað að
smæstu blæbrigði voru unaður
áheyrnar og ofsafengnir kaflar raf-
magnaðir. Framvindan í túlkuninni
var líka sérlega spennuþrungin.
Ekki var fyrsta sinfónían eftir
Sibelius síðri. Tónlistin er viðburða-
rík, það er alltaf eitthvað að gerast,
laghendingar rísa og falla, alls konar
hrynjandi kemur við sögu og risið í
lokin er voldugt. Verkið er vissulega
ekki eins flott og ýmislegt annað
eftir Sibelius, en flutningurinn var
samt í fremstu röð, svo fallega mót-
aður og tæknilega fullkominn að
það gerist ekki betra. Jónas Sen
niðuRsTaða: Frábærir tónleikar með
flottum einleikara og himneskri hljóm-
sveit.
Úlfurinn við píanóið
Spilamennska Grimaud var full af ástríðu og drama, túlkunin áköf og hitti beint í mark, segir í dómnum. nordicPHotoS/Getty
þórhildur þorleifs-
dóttir stjórnar í
kvöld leiklestri í
hannesarholti á
hvað er í blýhólkn-
um? eftir Svövu
jakobsdóttur.
2 2 . M a R s 2 0 1 8 F i M M T u D a G u R30 M E n n i n G ∙ F R É T T a B l a ð i ð
2
2
-0
3
-2
0
1
8
0
4
:5
2
F
B
0
6
4
s
_
P
0
6
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
5
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
0
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
F
4
4
-C
B
E
8
1
F
4
4
-C
A
A
C
1
F
4
4
-C
9
7
0
1
F
4
4
-C
8
3
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
B

F
B
0
6
4
s
_
2
1
_
3
_
2
0
1
8
C
M
Y
K