Morgunblaðið - 19.12.2017, Blaðsíða 12

12 DAGLEGT LÍF
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 19. DESEMBER 2017
Hamraborg 10, Kópavogi – Sími: 554 3200
Opið: Virka daga 9.30-18 Laugardaga 11–14
GOTT ÚRVAL
AF UMGJÖRÐUM
Verið velkomin til
okkar í sjónmælingu
Kristín Heiða Kristinsdóttir
khk@mbl.is
Það var gríðarlega mikilláhugi á sögu forfeðranna ímömmu ætt. Mamma varættuð vestan úr Dölum,
móðuramma mín var
Breiðfirðingur en afi var
Húnvetningur. Börnin
þeirra tíu fluttu öll suður
en voru alltaf með hug-
ann fyrir vestan og
sögðu mikið af sögum,
sem ég barn að aldri
hlustaði á og heillaðist
af. Ég naut þess líka að
heyra sögur frá Björgu
Magnúsdóttur frá Tún-
garði, ljósmóður sem ól
mömmu mína upp, en
hún flutti suður til
Reykjavíkur þegar ég var átta ára.
Þá bar ég út Alþýðublaðið í Hlíð-
unum þar sem Björg bjó og fór alltaf
til hennar að verki loknu og fékk
heitt súkkulaði. Ég sat á kofforti við
rúmið hennar og hún sagði mér sög-
ur að vestan. Hún var forsjál kona,
lét mig skrá allt sem hún sagði.
Þetta varð til þess að mig langaði að
vita meira, til dæmis um Agnesi
langömmu mína sem gekk með
fimmtánda barnið þegar langafi
drukknaði. Mig langaði að vita hvað
varð um öll þessi börn, sem var það
fyrsta sem ég fór að grúska í,“ segir
Guðfinna S. Ragnarsdóttir sem sent
hefur frá sér bókina Sagnaþætti
Guðfinnu, þar sem lesendur fá að
kynnast lífi alþýðufólks víðsvegar að
af landinu.
Á sömu þúfu
í 400 ár
„Björg gaf mér líka
gamla hluti og lét mig
skrá sögu þeirra, og fyr-
ir vikið kalla börnin mín
heimili mitt minjasafnið
á Fellsströnd. Björg
kenndi mér að varðveita
sögurnar og ættargrip-
ina,“ segir Guðfinna og
bætir við að saga móður
hennar hafi verið hærra
metin en saga föður hennar sem ólst
upp hjá einstæðri móður í Pólunum,
en það var ekki hátt skrifað.
„Frostaveturinn mikla, 1918, voru
börn ömmu send austur í Grímnes,
og tvö þeirra komu aldrei aftur, en
pabbi sneri heim og ólst upp hjá
móður sinni, enda sá hún ekki sólina
fyrir honum. Þegar ég fór að grúska
komst ég að því að ættir pabba voru
ekkert síðri en mömmu, hann og
Halldór Laxness voru þremenn-
ingar og fleiri fyrirmenni
voru í hans ætt. Við þetta
grúsk komst ég líka að
því að ég er Reykvík-
ingur frá því árið 1640,
fólkið mitt hafði ekki far-
ið af þúfunni í 400 ár.“
Hinn merki
hómópati Skapti
Guðfinna segir að
fólkið í sagnaþáttum
hennar sé alls ekki allt
blóðskylt henni. „Þegar
ég varð eldri víkkaði
sjóndeildarhringurinn og
ég fór að grúska í því sem
ég hafði tengsl við og
áhuga á, til dæmis fólk-
inu og skáldunum í Að-
aldalnum, Guðnýju frá
Klömbrum og fleiri. Í
bókinni er þáttur um
Skapta Skaptason hómó-
pata sem var ekkert
skyldur mér, en dóttir
hans byggði Tobbukot,
þar sem ég fæddist og átti mín
fyrstu ár. Skapti tengdist Evrópu-
sögunni, því bróðursonur Napóleons
Bónapartes kom til Íslands á
nítjándu öldinni til að gera rann-
sóknir á Íslendingum og gerði
brjóstmynd af Skapta. Ólöf Nordal,
núlifandi listakona, fann þessar
brjóstmyndir og vann með þær í
verkum sínum.“
Allt verður saga
í fyllingu tímans
Þegar Guðfinna er spurð hvaða
erindi sögur af löngu horfnu fólki
eigi við nútímafólk segir hún svarið
afar einfalt. „Ef við eigum ekki sögu,
þá erum við rótarlaus, þá erum við
eins og þang sem flýtur um í hafinu.
Það skiptir miklu máli að varðveita
sagnir. Sögurnar sem ég skrái í bók-
inni eru af rúmlega þúsund manns,“
segir Guðfinna sem hefur verið virk í
Ættfræðifélaginu í rúmlega þrjátíu
ár. „Margir halda að ættfræði sé
upptalning nafna, en ættfræðin er
sögurnar og sagnirnar, þær gæða
ættfræðina lífi. Ég hef næstum verið
eins og predikari í því að hvetja fólk
til að passa sína ættargripi og sögur,
allt sem skiptir máli. Ég hef heim-
sótt staði sem tilheyra mér, norður í
Húnavatnssýlu þaðan sem Guð-
finnur afi minn er ættaður. Fólkið í
sveitinni kunni vísur eftir langa-
langafa minn sem reið blekfullur um
hreppinn og orti vísur og kvæði.
Þannig hef ég gert mér far um að
víkka þetta hugtak. Og allt verður
saga í fyllingu tímans. Saga mín og
forfeðra minna er líka partur af sögu
þjóðarinnar.“
Sögurnar
gæða ætt-
fræðina lífi
„Við sitjum uppi með ættir okkar, hvað sem okkur
kann að finnast um þær. Ættfræðin í sinni víðustu
mynd er mitt stóra áhugamál. Það eru mikil auðæfi að
eiga sér traustar rætur, að þekkja uppruna sinn, að
vera hlekkur í langri keðju þeirra kynslóða sem byggt
hafa þetta land,“ segir Guðfinna, sem safnað hefur
sagnaþáttum um alþýðufólk, skylt og óskylt henni.
Morgunblaðið/Golli
Guðfinna Ragnarsdóttir Hún segir sögu sína og forfeðra sinna líka vera part af sögu íslensku þjóðarinnar.
Íbúar Ebenezershúss Ebenezer með Ingunni
afastelpu sinni árið 1928 á lóðinni heima.
Nýja Star Wars-myndin hefur farið
sigurför um heiminn enda margir
beðið hennar með mikilli eftirvænt-
ingu. Enn sem komið er er bara
hægt að horfa á hana í bíóhúsum
og því ekki fyrir alla að skella sér á
myndina. Á það sérstaklega við um
geimfara Alþjóðlegu geimstöðv-
arinnar (ISS). Geimfararnir þurfa
þó ekki að bíða þess að koma aftur
til jarðar til að horfa á myndina, en
almennt eru þeir hálft ár í senn í
geimstöðinni. Bandaríska geim-
ferðastofnunin, NASA, hefur fengið
leyfi framleiðanda myndarinnar til
að senda hana í gegnum lokað net
til geimstöðvarinnar. Milli þess að
sinna vísindarannsóknum um borð
í geimstöðinni munu þeir geta not-
ið nýjustu Star Wars-myndarinnar, í
umhverfi sem enginn annar aðdá-
andi Star Wars mun upplifa mynd-
ina í, í það minnsta ekki í bráð.
Hvort geimfararnir taka myndinni
jafn vel og gagnrýnendur og áhorf-
endur á jörðu niðri er svo annað
mál, en það á eflaust eftir að koma
í ljós.
Geimfarar fá að njóta þess að horfa á Star Wars í geimnum
Stjörnustríð í Alþjóðlegu
geimstöðinni yfir hátíðarnar
Stjörnustríð Nýjasta Star Wars-myndin sýnd í Alþjóðlegu geimstöðinni.