Fréttablaðið - 28.06.2018, Page 40

og með hverri heimsókn hefur
hún styrkt tengsl sín við íslenskan
myndlistarheim. Hún vann til
dæmis að uppsetningu Guð blessi
Ísland í Borgarleikhúsinu í fyrra og
sýnir nú eigin verk í Galleríi Porti.
Það er ótrúlega gaman að sjá fólk
fléttast inn í samfélagið og hafa áhrif
með þessum hætti.“
Í hverjum mánuði er haldin
sýning í húsakynnum SÍM, Hafnar-
stræti 16, á þeim verkum sem hinir
erlendu listamenn hafa unnið á
gestavinnustofunum á Seljavegi og
Korpúlfsstöðum. Hver sýning stend-
ur einungis í tvo daga. Sýningu júní-
mánaðar lýkur í dag, fimmtudag,
klukkan 15. Næsta sýning verður
síðan í lok júlí.
kolbrunb@frettabladid.is
ÞAÐ ERU MEIRA AÐ
SEGJA DÆMI UM
LISTAMENN SEM HAFA KOMIÐ
HINGAÐ OG MYNDAÐ SVO STERK
TENGSL VIÐ LAND OG ÞJÓÐ AÐ
ÞEIR HAFA SÍÐAN FLUTT TIL
LANDSINS.
Á ÞESSUM TÍMA
KYNNTIST ÉG RÚSS-
NESKUM KOLLEGUM OG STÚD-
ENTUM OG FANN AÐ ÞAÐ VAR
MIKILL ÁHUGI HJÁ ÞEIM Á
KATRÍNU MIKLU.
Sagnfræðingurinn Jón Þ. Þór segir sögu Katrínar keisaraynju Rússlands í nýrri bók sinni, sem heitir einfaldlega Katrín mikla. „Í byrjun aldarinnar þurfti
ég að fara nokkuð oft til Pétursborg-
ar vegna erlendra verkefna og ég
var einnig að kenna þar. Á þessum
tíma kynntist ég rússneskum koll-
egum og stúdentum og fann að það
var mikill áhugi hjá þeim á Katrínu
miklu. Ég smitaðist og varð mér úti
um bækur um hana og ætlaði bara
að lesa mér til, en mér fannst hún
svo spennandi að ég fór að hripa
ýmislegt niður,“ segir Jón.
Merkilegt starf
„Ævi Katrínar er eins og reyfari.
Keisaraynjan í Rússlandi var búin
að ættleiða frænda sinn, Pétur, sem
átti að verða keisari og hann þurfti
brúði sem væri líkleg til að ala
afkomendur. Keisaraynjan skrifaði
Friðriki mikla í Prússlandi sem
benti á fjölskyldu í litlu furstadæmi
sem tilheyrði prússneska ríkinu
og þar var þessi fjórtán ára gamla
stúlka sem var send til Rússlands til
að giftast ríkisarfanum. Þau voru gift
í ein tólf ár og það gengu sögur um
að þau hefðu aldrei sængað saman.
Hún eignaðist samt börn og það
var látið svo heita að þau væri börn
eiginmannsins.
Þegar gamla keisaraynjan dó
varð Pétur keisari en reyndist gjör-
samlega vonlaus þannig að Katrín
steypti eiginmanni sínum af keis-
arastóli og hann dó í fangelsi stuttu
seinna, sennilega var hann drepinn.
Katrín ríkti í 34 ár til dauðadags árið
1796 og vann gríðarlega merkilegt
starf. Hún opnaði Rússum leið suður
að Svartahafi, færði landamæri ríkis
síns út og gerði Rússland að evr-
ópsku stórveldi.“
Kom Diderot til bjargar
Jón segir Katrínu hafa verið merki-
legan menningarfrömuð. „Hún
var mjög vel menntuð og kunni
fjölmörg tungumál. „Hún keypti
gríðarlega mikið af málverkum
og stofnaði listasafn í Vetrarhöll-
inni. Hún keypti einnig bókasafn
Voltaire eftir hans dags. Hún kom
Diderot til bjargar þegar hann var
kominn í mikla fjárþröng í Frakk-
landi og ætlaði að selja bókasafn
sitt, sem var það eina sem hann átti
sem var einhvers virði. Katrín frétti
af þessu og keypti bókasafnið fyrir
óhemju mikla upphæð. Hún sagði
að það versta sem hægt væri að gera
lærdómsmanni væri að svipta hann
bókunum og hann ætti því að varð-
veita þær svo lengi sem hann lifði.
Þar með var hann orðin bókavörð-
ur hennar í París og hún borgaði
honum laun á hverju ári.“
Sögur um ástir og kynlíf
Ýmsar sögur spunnust um Katrínu
miklu og hafa verið lífseigar. „Þegar
Katrín kom til valda ypptu flestir
kóngar og keisarar í öðrum löndum
öxlum, töldu ólíklegt að hún héldist
lengi við völd. Raunin varð önnur
og þegar hún lést var hún talin í
hópi fremstu og voldugustu þjóð-
höfðingja í Evrópu,“ segir Jón. „Enn
má sjá ýmislegt sem minnir á hana
í Sankti Pétursborg og um einka-
líf hennar, ekki síst ástir og kynlíf,
spunnust ótal sögur sem sumar
hafa lifað góðu lífi fram á þennan
dag. Þær eru flestar lognar, margar
ýktar en sumar sannar. Meðal ann-
ars má nefna að sú saga hefur lengi
lifað en er ósönnuð að hún hafi gifst
Grigorij Potemkin á laun. Rússar
elskuðu hana margir og þjóðskáldið
Alexander Púskín lýsti henni sem
„viturri móður rússnesku þjóðar-
innar“.“kolbrunb@frettabladid.is
Vitur móðir þjóðar
Jón Þ. Þór sagnfræðingur er höfundur
bókar um Katrínu miklu keisaraynju
Rússlands sem ríkti í 34 ár til dauðadags.
Jón segir ævi Katrínar hafa verið reyfarakennda. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
Katrín mikla vann merkt starf og
gerði Rússland að stórveldi.
SÍM (Samband íslenskra listamanna) hefur frá árinu 2002 rekið gesta-vinnustofur í Reykjavík, á Seljavegi og á Korpúlfs-stöðum. Þar gefst erlend-
um listamönnum kostur á að dvelja
og starfa í einn til þrjá mánuði
hverju sinni. Katrín Helena Jóns-
dóttir er verkefnastjóri gestavinnu-
stofa SÍM.
„Hugmyndin var upphaflega að
láta íslenska listheiminn og hinn
alþjóðlega mætast og hafa þannig
áhrif hvor á annan. Í kringum 200
erlendir listamenn koma hingað
árlega til að starfa í vinnustofunum.
Reynslan er mjög góð og það hefur
sýnt sig að fjölmargir erlendir lista-
menn hafa mikinn áhuga á íslenskri
myndlistarsenu og langar að mynda
tengsl við hana,“ segir Katrín.
Listamennirnir koma víða að,
þar á meðal frá Bandaríkjunum,
Kanada, Ástralíu, Skandinavíu og
Asíu. „Vinnustofur okkar eru vel
kynntar á erlendri grundu og lista-
menn vita af þeim. Það má segja að
vitneskjan um þær sé sterkari utan
landsteinanna en innan þeirra, hér
heima vita ekkert margir af gesta-
vinnustofunum,“ segir Katrín. „Við
fáum fjölmargar umsóknir á hverju
ári og þurfum að hafna hátt í 60 pró-
sent þeirra. Umsækjendur sækja um
á netinu og senda ferilskrá og nefnd
fer síðan yfir umsóknirnar. Þetta er
flott listafólk sem hefur fjölbreyttan
bakgrunn, við gerum ákveðnar kröf-
ur um reynslu og menntun umsækj-
enda og valið á milli þeirra getur oft
verið erfitt.“
Loksins komnir heim
Katrín segir upplifun listamann-
anna af dvölinni á Íslandi afar
jákvæða. „Þeir eru yfirleitt yfir sig
ánægðir, svo ánægðir að margir
koma aftur og aftur. Það eru meira
að segja dæmi um listamenn sem
hafa komið hingað og myndað svo
sterk tengsl við land og þjóð að þeir
hafa síðan flutt til landsins. Nokkrir
hafa meira að segja lýst því að á
Íslandi líði þeim eins og þeir séu
loksins komnir heim.“
Áhrifin frá Íslandi endurspeglast
jafnvel í verkunum sem listamenn-
irnir vinna hér á landi. „Í tengslum
við dvöl listamannanna í gesta-
vinnustofunum er listamannaspjall,
sem er opið öllum, en þar segja gest-
irnir frá því sem þeir hafa verið að
gera í gegnum tíðina og að hverju
þá langar að vinna að í gestavinnu-
stofunum. Vegna þeirra áhrifa sem
þeir verða fyrir hér á landi fara þeir
síðan stundum í allt aðra átt en þeir
höfðu ætlað sér í upphafi. Þar að
auki koma margir til að vinna mark-
visst með íslenska náttúru, efnivið
eða menningararf,“ segir Katrín.
Samstarf með leikskólabörnum
Upphaflega hugmyndin með vinnu-
stofunum var að láta íslenska list-
heiminn og hinn alþjóðlega mæt-
ast. Það hefur sannarlega tekist og
Katrín nefnir tvö skemmtileg dæmi:
„Eldri listamaður frá Bandaríkjun-
um dvaldi á Seljavegi þar sem leik-
skóli er við hliðina á vinnustofunni.
Hann tók upp á því að hefja sam-
starf með leikskólabörnunum og
er að koma aftur í haust til að halda
verkefninu áfram með þeim. Þýsk
listakona, Katrin Hahner, hefur
komið hingað nokkrum sinnum
Loksins komnir heim
SÍM rekur gestavinnustofur á tveimur stöðum í Reykjavík.
Katrín Helena verkefnisstjóri segir erlenda listamenn hrífast
af Íslandi og sumir þeirra hafa jafnvel flutt til landsins.
„Það er ótrúlega gaman að sjá fólk fléttast inn í samfélagið og hafa áhrif með
þessum hætti,“ segir Katrín Helena. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
2 8 . J Ú N Í 2 0 1 8 F I M M T U D A G U R28 M E N N I N G ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
MENNING
2
8
-0
6
-2
0
1
8
0
4
:4
2
F
B
0
5
6
s
_
P
0
4
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
2
9
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
1
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
2
8
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 2
0
4
1
-A
B
7
8
2
0
4
1
-A
A
3
C
2
0
4
1
-A
9
0
0
2
0
4
1
-A
7
C
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
4
A

F
B
0
5
6
s
_
2
7
_
6
_
2
0
1
8
C
M
Y
K