Skessuhorn - 30.08.2006, Side 12

12
MIÐVIKUDAGUR 30. ÁGÚST 2006

Hérfylgist Sigrún í Belgsholti meö því að alltfari nú velfram ífósinu, á sjónvarpstæki
í eldhúsinu.
maður er ekki lengur
bundinn á þessum
tímum frá klukkan
fimm til átta
seinnipart dags,“ seg-
ir Sigrún.
Tækninni
fleygir fram
Að kaffidrykkju
lokinni var haldið út í
fjós og getur blaða-
maður viðurkennt að
hann hafi orðið orð-
laus þegar hann sá
hvernig mjaltirnar
fara nú fram í Belgs-
holti. Miklar breyt-
ingar hafa verið gerð-
ar á allri aðstöðu
bænda sem og kúnna.
Belgsholtsbændur
hafa oftast verið á Hjónin í Belgsholti úti ífósi við nýja mjaltaþjóninn ásamt heimilishundinum Bróa.
tmdan sinni samtíð
hvað varðar tækni og nýjungar hvort
heldur sem litið er tdl fóðurverkunar,
aðbúnaðar eða tækja. Árið 1972 tók
faðir Haraldar, Magnús heitinn nýj-
an mjaltabás í notkun og telur Har-
aldur að faðir sinn hafi ekki getað
unnið eins lengi og hann gerði við
búið nema af því sú aðstaða var fyrir
hendi. Árið 1975 stofnuðu Haraldur
og Sigrún félagsbú með foreldrum
Haraldar og árið 1994 keyptu þau
hlut gömlu hjónanna í búinu. Har-
aldur er fæddur í gamla bænum sem
enn stendur á hlaðinu í Belgsholti og
hefur svo til alla sína tíð verið í
Belgsholti fyrir utan tvö sumur sem
hann vann í Hvalstöðinni. „Eg hef í
rauninni aldrei farið að heiman í
þeirri meiningu." Árið 2001 breytti
Haraldur fjósinu hjá sér í legubása-
fjós og hefúr hann verið að vinna að
endurgerð alls fjóssins síðan. Utan
um mjaltaþjóninn byggði Haraldur
hús úr forsteyptum einingum sem
hann steyptd heima á hlaðinu hjá sér
og alla glugga smíðaði hann sjálfur
og eru þeir viðhaldsfríir. Nýja húsið
hýsir auk þess mjólkurhús og skrif-
stofu bóndans þar sem stýribúnaður
er m.a. fyrir mjaltaþjóninn og hefur
hann útsýni tdl gripsins þaðan.
Að sögn Haraldar þarf fyrst og
ffernst að halda vel hreinu undir
kúnum til þess að þjóninum gangi
vel að þrífa spenana á kúnum.
Frumutalan í mjólkinni sé að lækka
og finnst honum að nú sé nytdn í
kúnum farin að aukast eftdr að þær
vöndust nýju tækninni.
Ferlið í gegnum
mjaltaþjóninn
Renna er ffá legubásaplássinu í
fjósinu að mjaltaþjóninum og er þar
oft mikil biðröð þegar kýmar vilja
komast að. Þegar kú vill komast að
mjaltaþjóninum ákveður „hann“ það
sjálfúr, en að sjálfsögðu í samráði við
tölvukerfi bóndans, hvort kýrin skuli
mjólkuð núna eða síðar. Fer það eft-
ir því hvort stutt er síðan kýrin kom
þangað til mjalta síðast, nyt eða fleiri
þáttum. Ef þjónninn ætlar sér að
mjólka kúna byrjar hann á að
skammta henni kjarnfóður en
möguleiki er á að gefa henni tvær
tegundir af kjamfóðri í þjóninum í
einu og eina tegund í fljótandi formi.
Korn rennur í úát sem er fyrir ff am-
an kúna og ef það em færri en 60
dagar ffá burði fær hún svokallaðan
glúkósa að auki en það er bætiefni
sem Haraldur gefúr kúnum og segir
hann efnið draga verulega úr súr-
doðahættu. Eftir að kýrin er komin á
sinn stað til mjalta fer armurinn á
þjóninum af stað með þvottabursta
og hefst handa við að þvo spena kýr-
innar. Að því loknu fer hann að
koma mjaltatækjunum á sinn stað.
Skynjarar og myndavél gera það að
verkum að hvert mjaltahylki skilar
sér á sinn spena og er ótrúlegt að sjá
hvað þjónninn er lipur og ekki síður
þolinmóður við að koma þeim á sinn
stað, því ekki er sjálfgefið að kýrin
standi nú alveg kjurr meðan á þess-
ari athöfn stendur. Svo þegar tækin
era „smollinn“ á sinn stað byrjar
mjaltaþjónninn að mjólka og þrífur
hann á meðan burstana sem notaðir
em til spenaþvottarins. Misjaft er
hvað tækin hanga lengi á hverjum
spena og tekur þjónrúnn hvert hylki
af kúnni á misjöfnum tímum uns all-
ir spenar teljast fúllmjólkaðir. Að því
loknu úðar þjónninn joðblöndu á
spenana og lætur sig svo hverfa ffá
kúnni og er hennar mjöltun þá lok-
ið. Þá er ekki effir neinu að bíða;
kýrin heldur aftur út í legubásapláss-
ið og næsta kýr kemur inn tdl mjalta
eða vegna forvitni því sxunar þeirra
fylgjast grannt með því hvort eitt-
hvað fóður sé efdr ffá kúnni á und-
an. Milli mjalta á hverri kú þrífur
mjaltaþjóninn tæki sín og allar
leiðslur að auki. Geta má þess til við-
bótar að ef mjaltaþjóninum finnst
mjólk úr einhverri kú athugunarverð
er hún tekin til hliðar.
Breytir þjóninum
fyrir íslenskar kýr
Þrátt fyrir þá tækni sem mjalta-
þjónar býr yfir þá finnst Haraldi
þjónninn alls ekki fúllkominn og er
hann kominn á fullt með að hugsa
það út hvemig væri best að breyta
honum til batnaðar fýrir kýrnar. Það
kemur betur í ljós síðar hvernig þær
breytingar verða en virki þær breyt-
ingar sem hann hefur hugsað sér, þá
stendur til að halda opinn dag í fjós-
inu í Belgsholti til að kynna nýja
mjaltaþjóninn fyrir almenningi.
„Þjónninn er framleiddur erlendis
og þar em kýmar allt öðmvísi en
þær sem við eigum hér heima á Is-
landi. Okkar kýr em styttri allajafn-
an og töluvert lágfættari og ekki er
hægt að farga öllum sérlega lágfætt-
um og síðspena kúm á einu bretti til
endumýjunar,“ sagði Haraldur og
bætir við að þá sé betra ef hægt sé að
breyta tækinu.
Venjast vélmenninu vel
Þegar Haraldur var spurður um
hvemig gengið hafi að venja kýmar
við þær breytingar að mannshöndin
kæmi hvergi nærri og í að vélmenni
sæi um allar mjaltir segir hann: „Eg
hafði aðstöðu til að reka þær í gegn-
um þjóninn í nokkra daga áður en
þær komu til mjalta í gamla básnum.
Þannig kynntust þær þjóninum að-
eins en svo urðtim við að véra úti á
vöktum fýrstu dagana til að reka þær
allar í mjaltir og þeim var nú misvel
við þetta blessuðum, en gekk samt
bara ótúlega vel.“ Margir hafa heyrt
skrautlegar sögur af því að mjalta-
þjónar séu að angra húsbændúr sína
öllum stundum með einhverjum
villumeldingum og viðvöranum, en
Haraldur segir allt hafa gengið vel
hjá sér. „Fyrst var hann ekkert að
koma með neinar óþarfa hringingar
í farsímann hjá okkur en svo var
tölvukerfið uppfært og þá hringdi
kerfið inn villuboð á bæði viðeigandi
og óviðeigandi tímum. Nú er hins-
vegar búið að koma þessu öllu í lag
og fáum við einungis símaboð endr-
um og sinnum, sem eðlilegt verður
að teljast."
Komið kemur ekki nógu
vel undan sumri
Haraldur slær öll tún hjá sér
tvisvar sinnum og sum þrisvar eftir
sprettu og tíðarfari. Segir hann hey-
skapinn hafa gengið vel f sumar en
eitthvað þyngdist á bóndanum brún-
in er spurt var um kornræktina:
„Kuldatíðin í vor hefur haft áhrif á
kornsprettuna, það virðist ætla að
þroskast seint og sumsstaðar illa.
Það er alveg á hreinu að ekki verður
eins mikil uppskera og verið hefur
undanfarin ár, en vonandi á ég nú
samt nóg fýrir kýmar og vonandi
eitthvað til að selja tdl bjórgerðar,"
segir Haraldur að lokum og eitthvað
léttist brúnin á bónda þegar þegar
hann fór að tala um mjöðinn góða.
En eins og þekkt er hafa bændur í
Leirár- og Melasveit verið iðnir á
liðnum árum við að leggja ölgerðum
til kom til þessháttar framleiðslu.
Haraldur lýsir kúabóndalífinu eft-
ir komu mjaltaþjónsins sem algjöm
draumalífi og slær hann á létta stengi
og bætir við að lokum: „Þetta er
orðið svo mikið lúxush'f að núna ætti
ég bara að fara að stækka hjá mér
fjósið, fá mér fleiri kýr og annan
mjaltaþjón!“
SO
Vinna við mjaltir hefúr tekið
stakkaskipmm hjá Haraldi Magnús-
syni bónda í Belgsholti í Leirár- og
Melasveit. Mjaltaþjónn er nú tekinn
til starfa í fjósinu; hljóðlátur en af-
skaplega þarfur þjónn og kærkomin
tækni á stóm kúabúi eins og því sem
lengi hefúr verið rekið í Belgsholti.
Mjaltaþjónninn sem er af gerðinni
Lely og er af nýjustu og fullkomn-
ustu gerð og getur annað um 60 til
65 mjólkandi kúm. Byrjað var að
nota hann þann 9. maí síðastliðinn
þannig að nú er komin talverð
reynsla á hvemig hann reynist. „Eg
hefði bara aldrei getað trúað því
hvað róbótinn er þægilegur, nú sinn-
ir maður bara eftírlitsstörfum í fjós-
inu og svo er mesta bindingin við
kýrnar horfin, maður er farinn að
geta verið í burtu á þessum dæmi-
gerðu mjaltatímum kvölds og
morgna," sagði Haraldur er blaða-
maður spurðist fýrir um helstu kost-
ina við að fjárfesta í slíkri tækni. I
Belgsholti em 55 mjólkandi kýr
þessa dagana og fjöldinn allur af
Gamla góða tuskan hefur vikiðfyrir tölvutengdum þvottaburstum sem eru á armi
mjaltaþjónsins ogþvo spenana kúnnafyrir mjaltir.
Einhver bóndinn vœri orðinn pirraður, en þjónninn er ótrúlega þolinmóður við að koma
mjaltatœkjunum á kjmar og efþær hreyfa sig og hann hittir ekki þá reynir hann bara
aftur og aftur...
geldneytum að atiki. Ýmislegt um
hinn almenna landbúnað var rætt
yfir kaffibolla heima í eldhúsinu í
Belgsholti þar sem Sigrún Sólmtmd-
ardóttir eiginkona Haraldur ræður
ríkjum.
Frúin fylgist með
úr eldhúsinu
Sigrún hefur aldrei að eigin sögn
verið mikil fjósakona en nú hefur
hún fengið hlutverk sem hún nýtur
sín í og tengist mjöltunum. „Eg er
komin með nýtt hlutverk í búskapn-
um, ég sé um að fýlgjast með því að
allt sé í lagi í fjósinu,“ segir Sigrún
og bendir á sjónvarpstækið sem er í
eldhúsinu og skiptir svo um rás á
tækinu og upp kemur mynd af
mjaltaþjóninum og síðan mynd úr
legubásaplássinu. „Hérna er ég búin
að vera síðan róbótinn var tekinn í
notkun að fýlgjast með. Þetta er
ótrúleg breyting, við eram búin að
vera að stunda það í sumar að fara út
að borða og leika okkur þar sem
Mjaltaþjóiminn hefúr breytt öllu
Nýjasta tækninýjungin í Belgsholti skoðuð og rætt við ábúendur;
hjónin Harald Magnússon og Sigrúnu Sólmundardóttur