Fréttablaðið - 29.11.2019, Qupperneq 20

Tækifærin liggja
meðal annars í
aukinni fiskirækt, líftækni,
nýtingu þara og ræktun
þörunga.
Þór Sigfússon
Sjávarklasanum
Bláa hag ker f ið, eða öl l st a r f s em i s em við kemur haf inu í kringum Ísland, getur þrefaldast að umfangi á næstu tveimur ára-
tugum. Í bláa hagkerfinu felast því
mörg tækifæri til að skapa verðmæti
og áhugaverð störf til framtíðar.
Þetta er m.a. það sem kemur fram í
nýju riti Íslenska sjávarklasans sem
nefnist „Bak við yztu sjónarrönd“ og
kemur út innan tíðar.
„Bróðurpartur veltu bláa hag-
kerfisins í dag er tengdur hefð-
bundnum fiskveiðum,“ segir Þór
Sigfússon sem er annar höfunda
ritsins ásamt Þórlindi Kjartans-
syni. „Að mati okkar kann að vera
að allt að helmingur veltu bláa hag-
kerfisins sé lítið eða ekkert tengdur
sjávarútvegi innan 20 ára. Nýjar
atvinnugreinar, sem nýta auðlindir
hafsins, munu skjóta enn frekar
rótum og verða fyrirferðarmiklar
á komandi árum ef rétt er á málum
haldið,“ segir Þór.
„Tækifærin liggja meðal annars
í aukinni fiskirækt, líftækni, full-
vinnslu aukaafurða, vaxandi stofn-
um nýrra veiðitegunda við Ísland
eins og skelfiski, nýtingu þara og
ræktun þörunga svo eitthvað sé
nefnt.“ Hann segir ógnanirnar felast
fyrst og fremst í aukinni mengun í
hafinu í kringum Ísland, hitnun og
súrnun sjávar og plastmengun.
Í ritinu eru nefnd nokkur atriði
sem leggja ber kapp á til að efla enn
frekar bláa hagkerfið. Þar er meðal
annars nefnt mikilvægi þess að
Íslendingar skynji þau tækifæri sem
felast í því að taka sér stöðu sem for-
ystuland í nýsköpun og umhverfis-
vernd. Þá þarf að efla rannsóknir og
menntun á þessum sviðum, styrkja
enn frekar samkeppnissjóði, treysta
hafréttarlega stöðu Íslands og efla
nýsköpunar- og frumkvöðlaum-
hverfið hérlendis.
Umhverfismál í brennidepli
Spurningar sem settar eru fram í
ritinu lúta að því hvernig bláa hag-
kerfið á Íslandi komi til með að líta
út eftir fáeina áratugi. Verða nýjar
fisktegundir áberandi, hvaða áhrif
hefur aukin súrnun sjávar á hafið
okkar, verða þari eða skelfiskur
orðnir verðmætari en núverandi
sjávarauðlindir? Munum við keppa
í auknum mæli við grænkerafisk
sem búinn er til á landi? En stærsta
spurningin er því hvort við verðum
þekkt sem fiskveiðiþjóðin sem býr
við ríkar og hreinar sjávarauðlindir
eða þjóðin í súra hafinu?
Mark Kurlansk y, höf undur
„Ævisaga þorsksins; fiskurinn sem
breytti heiminum“, er einn af 26
álitsgjöfum sem skrifa í ritið. Mark
segir þar meðal annars: „Engir
hafa sterkari röksemdir fyrir því
að bjarga þorskinum heldur en
Íslendingar, þar sem bæði efna-
hagur og menning eru háð honum.
Og ég efast um að nokkur hafi barist
harðar fyrir því að bjarga honum. Í
dag getum við saknað þeirra tíma
þegar ábyrg stjórnun fiskveiða var
fullnægjandi. Það er ekki lengur
nóg,“ segir Mark. Hann segir að
hinn ískyggilegi sannleikur sé
að Norður-Atlantshafið geti ekki
lengur séð öllum sínum fiski fyrir
æti. Þetta muni hafa sérstök áhrif á
stærri fiska, eins og þorskinn.
Þrefaldast bláa hagkerfið
á næstu 20 árum?
Í ritinu er rætt um líklega þróun í
veltu einstakra greina sem tengjast
bláa hagkerfinu hérlendis næstu
tvo áratugina. Sú spá byggist bæði
Hafsjór af
tækifærum
Bláa hagkerfið, eða öll starfsemi sem við kemur
hafinu í kringum Ísland, getur þrefaldast að um-
fangi á næstu tveimur áratugum. Í dag byggir bláa
hagkerfið að mestu á hefðbundnum sjávarútvegi.
Innan 20 ára mun allt að helmingur veltu byggjast á
nýjum atvinnugreinum sem nýta auðlindir hafsins.
Greina má tíu framtíðartækifæri fyrir hið bláa hagkerfi á Íslandi
n Íslensk hátækni-
fyrirtæki geta
verið leiðandi
í innleiðingu
nýjunga og
umbreytingu
sjávarútvegs á
heimsvísu.
n Framleiðsla
á vistvænum
fiski með um-
hverfisvænum
aðferðum getur
aukist hérlendis.
n Tæknikunn-
átta Íslendinga
við fullnýtingu
hliðarafurða
fisks getur nýst
um allan heim
n Sjávarlíftækni
getur orðið stór
atvinnugrein á
Íslandi.
n Þörungasvifið
í sjónum er ein
stærsta auðlind
landsins og hana
má nýta marg-
falt meira.
n Íslensk fyrirtæki
geta leitt þróun í
rekjanleika fisks
og annarra mat-
væla á heims-
vísu.
n Ísland hefur
möguleika á
að vera mið-
stöð flutninga á
Norður Atlants-
hafi.
n Íslendingar
geta laðað til
sín frumkvöðla
með því að
bjóða alþjóðlega
menntun og gott
nýsköpunarum-
hverfi.
n Aðstæður til
ræktunar á
ýmsum verð-
mætum skel-
dýrum og öðrum
lindýrum í sjó og
í landstöðvum
eru einstaklega
góðar á Íslandi.
n Íslendingar geta
leitt rafvæðingu
fiskiskipa í okkar
heimshluta
Bláa hagkerfið býður okkur Íslendingum gríðarleg framtíðartækifæri á næstu árum . Til þess að svo megi verða verður Ísland að taka sér stöðu sem forystuland í nýsköpun og umhverfisvernd.
Efla þarf rannsóknir og menntun á sviðum haftengdra greina, styrkja samkeppnissjóði, treysta hafréttarlega stöðu landsins og efla nýsköpunarumhverfið hér á landi. FRÉTTABLAÐIÐ/ANTON BRINK
✿ Framtíðartækifæri
á áætlunum sem gerðar hafa verið
um veltuaukningu þessara atvinnu-
greina á heimsvísu og á viðtölum
við ýmsa frumkvöðla og forsvars-
menn fyrirtækja hérlendis.
„Bláa hagkerfið talið geta þrefald-
ast á næstu 20 árum, farið úr tæp-
lega 400 milljarða veltu í rösklega
1300 milljarða,“ segir Þór. „Mikill
vöxtur er talinn geta orðið áfram í
tæknifyrirtækjum sem tengjast haf-
inu, fiskeldi, líftækni og fullvinnslu,
þara og þörungum svo eitthvað sé
nefnt. Ef svo fer þá kann sjávarút-
vegur að verða einungis helmingur
af veltu haftengdra greina hérlendis
innan 20 ára.“
Þór segir að með útgáfunni sé
verið að kynna tugi hugmynda um
áhugaverð tækifæri fyrir hugvits-
fólk til að hagnýta hafsins gæði og
skapa um leið verðmæti og spenn-
andi störf. Þá eru raktar í ritinu
mikilvægustu leiðir til að efla Ísland
sem leiðandi þjóð í haftengdum
greinum.
✿ Áætlaður vöxtur hins bláa hagkerfis Íslendinga næstu 20 árin
1.400.000.000.000 kr.
1.200
1.000
800
600
400
200
Eins og sést á þessari mynd er talið að bláa hagkerfið geti rösklega þrefaldast á næstu 20 árum, farið úr tæp-
lega 400 milljarða veltu í rösklega 1.300 milljarða. Mikill vöxtur er talinn geta orðið áfram í tæknifyrirtækjum
sem tengjast hafinu, fiskeldi, líftækni og fullvinnslu, þara og þörungum svo eitthvað sé nefnt. Ef svo fer þá
kann sjávarútvegur að verða einungis helmingur af veltu haftengdra greina hérlendis innan 20 ára.
n Sjávarútvegur n Fiskeldi n Fullnýting aukaafurða og líftækni
n Ráðgjöf n Tæknifyrirtæki n Þörungar n Haftengd ferðaþjónusta
2018 2023 2028 2033 2038
Davíð
Stefánsson
david@frettabladid.is
FRÉTTASKÝRING
2 9 . N Ó V E M B E R 2 0 1 9 F Ö S T U D A G U R18 F R É T T I R ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
2
9
-1
1
-2
0
1
9

0
5
:3
5
F
B
0
9
6
s
_
P
0
7
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
9
6
s
_
P
0
6
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
9
6
s
_
P
0
2
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
9
6
s
_
P
0
2
9
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
4
5
F
-3
1
C
4
2
4
5
F
-3
0
8
8
2
4
5
F
-2
F
4
C
2
4
5
F
-2
E
1
0
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
4
B

F
B
0
9
6
s
_
2
8
_
1
1
_
2
0
1
C
M
Y
K