Fréttablaðið - 28.02.2020, Síða 50

2 8 . F E B R Ú A R 2 0 2 0 F Ö S T U D A G U R
MENNING
Málþing til heiðurs Gísla Má Gíslasyni verður haldið í dag.
Hvað?
Hvenær?
Hvar?
Föstudagur
hvar@frettabladid.is
28. FEBRÚAR 2019
Hvað? Bingó og brandarar
Hvenær? 11. 00-12.00
Hvar? Borgarbókasafnið. Menn-
ingarhús Kringlunni
Spilaðar verða nokkrar umferðir
og mjög fyndnir brandarar munu
heyrast þess á milli. Spjaldið
kostar ekkert og flottir vinningar.
Hvað? Vasaljósagerð
Hvenær? 13.00-15.00
Hvar Borgarbókasafnið Menningar-
hús, Grófinni
Allt hráefni á staðnum og allir vel-
komnir.
Hvenær? 20.00
Hvar? Lífspekifélagið, Ingólfsstræti
22.
Gunnlaugur Guðmundsson,
stjörnuspekingur ræðir um heim á
tímamótum.
Brynhildur mun leikstýra Makbeð
á Stóra sviði Borgarleikhússins.
Br ynhildur Guðjónsdóttir, leik hússtjór i Borgarleik-hússins, mun leikstýra einu
þekktasta leikriti Shakespeares,
Makbeð, sem áætlað er að frum-
sýna á Stóra sviði Borgarleikhúss-
ins haustið 2021. Brynhildur vann
Grímuverðlaunin sem leikstjóri
ársins árið 2019 fyrir Shakespeare-
leikritið Ríkharður III sem sló
rækilega í gegn í Borgarleikhúsinu
í fyrra.
„Ég er mjög spennt fyrir því að
halda áfram á þeirri vegferð sem
ég hef verið á sem leikstjóri, að
vinna með texta og verk klassísku
leikskáldanna,“ segir Brynhildur,
sem síðast leikstýrði Vanja frænda
eftir Anton Tsjekhov sem er enn í
sýningu í Borgarleikhúsinu. „Við
lögðum upp með að fara óhefð-
bundnar leiðir með Ríkharð III
og hugmyndin er að gera slíkt hið
sama með Makbeð.“
Skipan í hlutverk er í vinnslu.
Brynhildur
leikstýrir
Makbeð
Mér datt í hug að það væri gaman að þýða verk sem myndi höfða til almennings. FRÉTTABLAÐIÐ/SIGTRYGGUR ARI
Hernaðarlist Meist-ara Sun er komin út í þýðingu Geirs S i g u r ð s s o n a r , prófessors í kín-verskum fræðum
við Háskóla Íslands. Þetta er fyrsta
íslenska þýðingin úr fornkínversku
á verkinu og frumtextinn er birtur
við hlið þýðingarinnar. Geir ritar
einnig inngang og skýringar. Bókin
er gefin út af Stofnun Vigdísar Finn-
bogadóttur í erlendum tungumál-
um og Háskólaútgáfunni.
Geir er fyrst spurður um muninn
á fornkínversku og nútímakín-
versku. „Fornkínverska er einungis
ritmál, ekki talmál, og er töluvert
frábrugðin nútímakínversku og
allt öðruvísi upp byggð,“ segir hann.
„Táknin eru hin sömu í báðum
málum og sá sem kann ekki kín-
versku sér því ekki mun á fornkín-
versku og nútímakínversku. Táknin
í fornkínversku standa yfirleitt
fyrir eitt orð en í nútímakínversku
eru tvö til þrjú tákn fyrir hvert
orð. Setningafræði og málfræði er
allt öðruvísi og það eru mun fleiri
greinarmerki í nútímakínversku. Í
fornkínversku er maður með mjög
knappan texta sem þarf oft að túlka
mjög mikið, auk þess sem ekkert í
textanum segir til um þátíð, f leir-
tölu og þess háttar nema þá sam-
hengið. Þetta skapar áskoranir
fyrir þýðendur á Vesturlöndum sem
þurfa í þýðingu sinni að velja eina
þýðingu á hugtaki og geta ekki við-
haldið margræðni frumtextans en í
mörgum tilfellum væri við hæfi að
viðhalda honum. Þetta gerir þýð-
inguna vandasama en skapar um
leið ansi mikið svigrúm til að fylla
inn í eyðurnar.“
Geir lærði fornkínversku í Þýska-
landi, var síðan í doktorsnámi við
háskólann á Havaí og bjó seinna
í Kína. Sérsvið hans er fornkín-
versk heimspeki. Við þýðingu sína
hafði hann til hliðsjónar áhuga-
verðar nútímakínverskar og vest-
rænar þýðingar á verkinu úr forn-
kínversku. „Þar má aðallega nefna
þýska þýðingu þar sem þýðandinn
gengur óskaplega langt í því að
bæta inn í textann og gera hann
miklu lengri og fyllri,“ segir hann.
„Það má segja að ég hafi valið milli-
leið. Ég reyndi að forðast að bæta
of miklu við en stundum þurfti
samt einmitt að bæta við til að gera
textann skiljanlegan og læsilegan,
til að íslenska hann. Annars myndi
hann stundum vera nánast eins og
upptalning.“
Af hverju vildi hann þýða hana á
íslensku? „Hernaðarlistin er vinsæl
og vel þekkt bók. Mér datt í hug að
það væri gaman að þýða verk sem
myndi höfða til almennings en ekki
bara til fræðimanna. Ég hafði líka
áhuga á að gera eitthvað annað en
ég hafði verið að fást við, sem eru
konfúsískir textar,“ segir hann.
Spurður hvað honum þyk i
heillandi við bókina segir hann:
„Það sem mér finnst sérstaklega
heillandi við hana er að hún fjallar
ekki einungis um hernað heldur
einnig um mannleg samskipti þar
sem einhvers konar samkeppni
eða átök eru í gangi. Hún fjallar um
klækjabrögð, herkænsku og það
hvernig maður á að bera sig að til
að sigrast á einhverju sem maður er
að keppa við.
Sem hernaðarrit snýst hún fyrst
og fremst um frið og hvernig hægt
er að útkljá einhvers konar átök
þannig að allir komi sem best úr
út því. Þarna er talað um að besti
herstjórnandinn sé sá sem knýr
óvinaherinn til uppgjafar án þess
að heyja bardaga við hann. Þann-
ig á hann að grafa undan áformum
og hugmyndum og bandalögum
þannig að óvinurinn sér ekki annað
í stöðunni en að gefast upp áður en
haldið er í bardagann. Um leið verð-
ur hvorki mannfall né eyðilegging.
Það er líka hægt að heimfæra
þetta upp á kænskubrögð í sam-
skiptum okkar við aðra, þannig að
um leið og við fáum okkar fram-
gengt þá er um leið eftirsóknarvert
að hinn aðilinn komi líka vel út úr
því, að minnsta kosti með ákveð-
inni reisn. Í þessu felst ákveðin sið-
fræði sem ég held að okkur sé ekki
töm og er nokkuð nýstárleg.
Ég hef líka sérstakan áhuga á
henni vegna þess að hún tengist
daóisma. Í Hernaðarlistinni kallast
ýmsir þættir mjög á við kafla í bók-
inni Ferlið og dyggðin, sem er þýð-
ing Ragnars Baldurssonar á Bókinni
um veginn. Þarna eru setningar og
heilræði sem eru greinilega undir
sterkum daóískum áhrifum. Mikil
áhersla er lögð á fyrirbyggjandi
aðgerðir til að koma í veg fyrir þær
hörmungar sem fylgja átökum. Þar
er einnig mælt með að við snúum
okkur frá því karllæga, harða og
eyðileggjandi gildismati sem er
áberandi í samfélaginu og byggist
á því að knýja hluti fram með afls-
munum. Þetta kenna Kínverjar við
„jang“. „Jin“ er svo það mjúka og
kvenlæga sem gefur líf í stað þess
að taka líf. Mjúkar „jin“ aðferðir eru
líklegri til árangurs fyrir heildina
og því ættum við frekar að ef la
slíkt gildismat frekar á kostnað hins
harða. Þótt Hernaðarlistin sé auð-
vitað bók um hernað er hún þannig
um leið bók um frið og möguleik-
ann á mannlegri velferð.“
Bók um hernað en
um leið bók um frið
Geir Sigurðsson, prófessors í kínverskum
fræðum, hefur þýtt Hernaðarlistina úr
fornkínversku. Vinsæl og vel þekkt bók
sem hefur ætíð höfðað til almennings.
SEM HERNAÐARRIT
SNÝST HÚN FYRST OG
FREMST UM FRIÐ OG HVERNIG
HÆGT ER AÐ ÚTKLJÁ EINHVERS
KONAR ÁTÖK ÞANNIG AÐ ALLIR
KOMI SEM BEST ÚR ÚT ÞVÍ.
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is
Gísli Már Gíslason, prófessor varð sjötugur í febrúar 2020 og lýkur störfum hjá Háskóla
Íslands eftir farsælan starfsferil. Af
því tilefni er efnt til málþings í dag,
föstudag, um störf hans og rann-
sóknir. Málþingið verður i Öskju,
stofu 132, klukkan 13.00-16.00.
Gísli Már hefur rannsakað vist-
kerfi ferskvatna á Íslandi og víða
erlendis og spanna rannsóknir
hans dýrafræði, vistfræði og vatna-
líffræði og nú á síðustu árum áhrif
loftslagsbreytinga á vatnalíf. Hann
hefur ætíð verið öflugur talsmaður
náttúruverndar.
Sérfræðingar og samstarfsfólk
Gísla munu á málþinginu fjalla
um framlag hans á sviði vistfræði,
vatnalíffræði, loftslagsvísinda og
náttúruverndar.
Dagskráin hefst klukkan 13.00
með ávarpi Guðmundar I. Guð-
brandssonar, umhverfis- og auð-
lindaráðherra. Fundarstjóri verður
Lisa A. Libungan. Boðið verður upp
á léttar veitingar á svölum 3. hæðar
Öskju að málþingi loknu.
Málþing til heiðurs Gísla Má Gíslasyni prófessor
Gunnlaugur Guðmundsson
22 M E N N I N G ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð