Fréttablaðið - 04.04.2020, Qupperneq 78

Sambíó býður í bílabíó þessa helgi á plani Smáralindar. Frítt verður inn á fjórar sýningar.
Laugardagur
kl. 16.00 Jón Oddur og Jón Bjarni
kl. 20. 00 Dalalíf
Sunnudagur
kl. 16.00 Jón Oddur og Jón Bjarni
Kl. 20.00 Löggulíf
Tjald verður sett upp á efra plani
Smáralindar þar sem inngangur
Smárabíós er.
Jón Oddur og Jón Bjarni er kvik-
mynd frá árinu 1981 í leikstjórn
Þráins Bertelssonar, gerð eftir
samnefndri sögu Guðrúnar Helga-
dóttur. Í helstu hlutverkum eru: Páll
Jósefs Sævarsson, Wilhelm Jósefs
Sævarsson, Egill Ólafsson, Steinunn
Jóhannesdóttir, Herdís Þorvalds-
dóttir og Gísli Halldórsson.
Dalalíf er önnur kvikmyndin í
þríleik Þráins Bertelssonar um Þór
og Danna. Í þessari mynd fara þeir
í sveit og stofna nýja og undarlega
tegund af ferðaþjónustu. Myndin
var frumsýnd árið 1984 og í aðal-
hlutverkum eru Eggert Þorleifsson,
Karl Ágúst Úlfsson, Hrafnhildur
Valbjörnsdóttir og Sigurður Sigur-
jónsson.
Löggulíf er þriðja og síðasta kvik-
myndin í þríleik Þráins Bertelsson-
ar um félagana Þór og Daníel. Í þetta
sinn fá þeir óvænt vinnu í lögregl-
unni. Myndin er frá árinu 1985 og í
helstu hlutverkum eru: Karl Ágúst
Úlfsson, Eggert Þorleifsson, Lilja
Þórisdóttir, Sigurður Sigurjónsson
og Flosi Ólafsson.
Ha n d r i t i n t i l barnanna er viða-m i k ið verke f n i sem Guðrún Nor-d a l , f o r s t ö ð u -maður Stofnunar
Árna Magnússonar í íslenskum
fræðum, og Eva María Jónsdóttir,
sérfræðingur hjá stofnuninni, vinna
að ásamt fleirum. Það var 21. apríl
1971 sem Danir skiluðu handrit-
unum til Íslands. Eva María fæddist
nokkrum dögum síðar en Guðrún
var þá tíu ára og man vel eftir deg-
inum. „Þetta var hátíðisdagur og
fólk mætti sparibúið niður á hafnar-
bakka. Það var mikil stemning.“
„Ve r k e f n ið H a nd r it i n t i l
barnanna skiptist í nokkra hluta,
en það miðar að því að á næsta ári,
þegar 50 ár eru frá heimkomu hand-
ritanna, verði allir sjöttu bekkingar
landsins meðvitaðir um þá miklu
menningararfleifð sem býr í mið-
aldahandritunum,“ segir Eva María.
„Við erum meðal annars að
vinna að kennsluefni fyrir skólana
og höfum sent skoðanakönnun til
kennara og spurt hvaða efni þeir
geti nýtt sér í kennslunni og hvað
muni virka fyrir þann hóp barna
sem við erum að stíla inn á sem eru
sjöttu bekkingar. Það verður mjög
spennandi að sjá hvernig þetta
tekst. Við miðlum eins miklu efni
og við getum til kennara sem skapa
einnig sitt eigið efni og svo tökum
við utan um þetta allt eftir ár,“ segir
Guðrún.
Börn skrifa á kálfskinn
Safnkennari Árnastofnunar er í
hópi þeirra sem koma að verkefn-
inu. „Við erum með nokkur hand-
rit á sýningu í Safnahúsinu þar sem
safnkennarinn okkar Svanhildur
María Gunnarsdóttir hefur haft
aðstöðu síðustu árin. Hún tekur
þar á móti krökkunum, er með
handritasmiðju og sýnir hvernig
handrit eru búin til og hvernig þau
eru skrifuð og leyfir þeim að skrifa
á kálfskinn með jurtableki sem hún
býr til sjálf. Þannig að það er ævin-
týralegt fyrir krakkana að koma til
hennar. Árið 2013 fór hún í mjög
marga skóla víðs vegar um landið
og nú stendur til að endurtaka það.
Hún mun fara í skóla sem víðast um
landið næsta vetur,“ segir Guðrún.
Enn einn þáttur verkefnisins er
barnabók eftir Arndísi Þórarins-
dóttur um sögu Möðruvallabókar.
„Þar verður fjallað um ótrúleg ævin-
týri Möðruvallabókar á langri ævi,“
segir Eva María.
Ungmennahandrit ársins
Í Hörpu verður haldin vegleg hand-
ritahátíð fyrir börn og þar verða
veitt verðlaun fyrir ungmenna-
handrit ársins 2021. „Handrita-
hátíðin verður hluti af dagskrá
ba r na menninga rhát íða r sem
verður haldin á næsta ári,“ segir
Eva María. „Góðar hugmyndir sem
voru skrifaðar niður hafa lifað með
okkur frá því ritöld hófst. Við eigum
til dæmis þessar frábæru upplýs-
ingar um norræna goðafræði vegna
þess að Snorri Sturluson vann úr
heimildum, kom þeim á kálfskinn
og sameinaði þar hug og hönd.
Á handritahátíð geta börn komið
hugmyndum sínum á framfæri með
því að skrifa þær niður eða slá þær
inn í tölvu. Okkur langar til að
þarna verði til sambland af hand-
verki og hugverki. Hugmyndirnar
geta síðan haldið áfram að lifa í
sögu, ljóði, kvikmyndahandriti,
sjónvarpsþætti eða öðru. Í dag er
orðið handrit skemmtilega víð-
feðmt, þótt það hafi upprunalega
táknað þessa útgáfu af handriti.“
„Það verður mikið í gangi á næsta
skólaári og það er búið að skapa
samstarfsferli við ansi marga.
Það verður mjög spennandi að sjá
hvernig til tekst,“ segir Guðrún.
Færa handritin til barnanna
Guðrún Nordal og Eva María Jónsdóttir vinna að verkefni sem á að gera alla sjöttu
bekkinga landsins meðvitaða um menningararfleifðina í miðaldahandritunum.
Guðrún Nordal og Eva María eru að undirbúa viðamikið verkefni. FRÉTTABLAÐIÐ/SIGTRYGGUR ARI
Boðið í bílabíó
Hægt verður að sjá hrekkjalómana
þá Jón Odd og Jón Bjarna í bílabíói.
GEISLADISKUR
Víkingur Ólafsson
Tónlist eftir Rameau og Debussy
í flutningi Víkings Heiðars Ólafs-
sonar
Deutsche Grammophon
Tónskáldið Jean-Philippe Rameau
var maður nokkuð skapstór. Einu
sinni var hann í heimsókn hjá konu
í íbúð á þriðju hæð. Hún átti hund
sem var að gelta. Þetta fór í taug-
arnar á Rameau, sem greip hundinn
og henti honum út um gluggann.
Konan æpti af skelfingu: „Monsieur!
Af hverju gerðuð þér þetta?“ Rameau
svaraði: „Hundurinn var falskur!“
Ef Rameau væri á lífi í dag myndi
hann örugglega ekki gera þetta
við Víking Heiðar Ólafsson píanó-
leikara. Geisladiskur með tónlist
eftir Rameau og líka Debussy kom
út á dögunum. Leikur Víkings er allt
annað en falskur og því lítil hætta á
að honum verði hent út um glugga.
Röð verkanna á diskinum er auk
þess listilega samansett.
Samvera þessara tveggja tón-
skálda á geisladiskinum kann að
vekja upp spurningar. Rameau
fæddist seint á sautjándu öld,
Debussy um miðbik nítjándu aldar.
Þeir voru hins vegar báðir franskir,
og framsæknir, hvor á sinn hátt.
Debussy dáðist mjög að Rameau
og síðasta verkið á geisladiskinum,
hægi kaflinn úr Images I eftir þann
fyrrnefnda, er saminn sérstaklega í
anda gamla meistarans.
Tónlist beggja er fremur fínleg.
Rameau samdi alls konar líf leg lög
sem gnægð er af á diskinum. Hann
skrifaði þó einnig dreymandi mel-
ódíur á borð við millispilið The Arts
and the Hours úr síðustu óperunni
sinni, Les Boreades. Víkingur hefur
sjálfur útsett það einkar smekk-
lega fyrir píanó. Án efa er þetta
einn af hitturunum á diskinum,
sérlega grípandi lag sem ekki fæst
nóg af. Þarna eru líka húmorísk
smáverk. Þau eru full af trillum og
skrauti, ógnarhröðum tónarunum
og hnyttnum laghendingum, sem
allar skína skært í öguðum, en
kraftmiklum píanóleiknum.
Debussy er mýkri, og dulúðin í
tónlist hans skapar áhrifamikið
mótvægi. Í framtíðarsögunni The
Stand eftir Stephen King er sena
þar sem kona setur á tónlist eftir
tónskáldið, en vini hennar, sem er
rokkari, finnst það þunnur þret-
tándi. Ef maður ætlar að hafa klass-
ík á fóninum, hugsar hann, af hverju
þá ekki að fara alla leið og hlusta á
Beethoven eða Wagner. „Why fuck
around?“
Tsjajkovskí var ekki heldur
hrifinn af Debussy og fannst hann
vinna illa úr hugmyndum sínum.
En Debussy gefur í skyn, skáld-
skapurinn hans er undir yfirborð-
inu, og það er einmitt það sem
gerir tónlist hans svo heillandi. Eitt
magnaðasta verkið á diskinum er
Sporin í snjónum, prelúdía sem er
svo myrk og þunglyndisleg, svo full
af vonleysi að mann setur hljóðan.
Túlkun Víkings þar er fyllilega í
stíl verksins. Hún er í senn harð-
neskjuleg og ljóðræn, svo tónlistin
hittir beint í mark.
Geisladiskur inn er nok kuð
óvanalegur að því leyti að hann er
samsettur eins og lagalisti. Plötur
í gamla daga innihéldu yfirleitt
heildarflutning eða bara verk eftir
eitt tónskáld. Hér er aftur á móti
sköpuð áhrifarík heild úr tveimur
ólíkum þáttum, og útkoman er
furðulega áhrifamikil og ánægjuleg.
Jónas Sen
NIÐURSTAÐA: Glæsilegur geisla-
diskur með frábærri spilamennsku og
skemmtilegri tónlist.
Skín skært í kraftmiklum píanóleiknum
Frábær diskur segir Jónas Sen.
Laddi og Karl Ágúst Úlfsson í hinni
mjög svo vinsælu mynd Löggulíf.
HUGMYNDIRNAR GETA
SÍÐAN HALDIÐ ÁFRAM
AÐ LIFA Í SÖGU, LJÓÐI, KVIK-
MYNDAHANDRITI, SJÓNVARPS-
ÞÆTTI EÐA ÖÐRU.
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is
4 . A P R Í L 2 0 2 0 L A U G A R D A G U R42 M E N N I N G ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
MENNING