Bændablaðið - 17.11.2016, Side 2

2 Bændablaðið | Fimmtudagur 17. nóvember 2016
Lykillinn að góðri
nyt eru góð hey
Stjórn Bændasamtakanna hefur
boðað til aukabúnaðarþings í
Reykjavík fimmtudaginn 24.
nóvember nk.
Tilefnið er breytingar sem
gera þarf á samþykktum BÍ
vegna innheimtu félagsgjalda nú
þegar búnaðargjaldið fellur út um
áramót. Á fundi með formönnum og
framkvæmdastjórum búgreinafélaga
og búnaðarsambanda í síðustu viku
var ákveðið að fara þessa leið.
Þingið mun hefjast kl. 11 og
standa fram eftir degi en lýkur
samdægurs. Í fyrsta sinn verður
þingfulltrúum boðið upp á að
taka þátt í þingstörfum í gegnum
fjarfundarbúnað frá Akureyri.
Alþjóðaheilbrigðismálastofnun,
WHO, helgar dagana frá 14. til
20. nóvember aukinni vitund
heilbrigðisstarfsmanna um
sýklalyfjaónæmi.
Stofnunin vill með átakinu
efla vitund fólks sem starfa við
heilbrigðismál á þeim hættum sem
stafa af rangri notkun á sýklalyfjum.
Í yfirlýsingu frá stofnuninni segir
að heilbrigðisstarfsmenn gegni
lykilhlutverki í að uppfræða fólk
um hættuna sem af lyfjunum getur
stafað.
Föstudaginn 18. nóvember mun
Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin og
Evrópunefnd um dag vitundar um
sýklalyfjaónæmi standa fyrir ýmsum
uppákomum víða um heim til að
vekja athygli á þeirri hættu sem getur
stafað af ofnotkun á sýklalyfjum
og útbreiðslu á sýklalyfjaónæmum
bakteríum. /VH
Eins og fram kemur á
forsíðu stefnir í hörkukeppni
milli kúabænda landsins
varðandi röðun í tíu efstu
sætin yfir afurðahæstu búin
að meðaltali á kú 2016.
Brúsastaðir í Vatnsdal
tróna þar efst með 8.814 kg
eftir hverja mjólkurkú að
meðaltali síðustu 12 mánuði
þar á undan.
Þýðir þetta að margar kýr á
bænum eru með meiri nyt og
nokkrar með um og yfir 12.000
kg.
Það eru hjónin Gróa Margrét
Lárusdóttir og Sigurður
Ólafsson sem reka búið Brúsa
ehf. Þau kunna greinilega vel
til verka, því þau voru líka með
afurðahæsta búið að meðaltali á
hverja kú á árinu 2014 og 2013.
Þá var búið í tíunda sæti árið 2012.
Á Brúsastöðum eru nú 51,1
árskýr og hefur fjöldinn verið
svipaður undanfarin ár. Þar er
mjaltaþjónn sem Sigurður segir að
standi sig vel.
Aukning upp á nær tonn á
hverja kú á tveim árum
Er árangurinn á Brúsastöðum í
Vatnsdal nú sérlega eftirtektarverður,
því kýrnar á bænum eru að skila nær
þúsund kílóum (einu tonni) meira
að meðaltali en 2014. Ljóst má vera
að til að ná slíkum árangri verður
ansi margt að ganga upp, bæði
í ræktun gripa, heyskap, fóðrun
og umhirðu. Þá mjólka kýrnar í
raunveruleikanum ekki eftir neinum
meðaltölum enda einhverjar að fara
yfir 12.000 kg nyt á ári.
Lykillinn að góðri nyt eru góð
hey fremur en kjarnfóður
Sigurður Ólafsson bóndi segir að
lykillinn að þessum góða árangri
séu góð hey.
„Sérstaklega heyin frá því í fyrra,
þau eru snöggtum betri en í sumar.
Það var kaldara og hægari spretta
og þar af leiðandi kjarnbetra hey.
Lystileikinn er líka mikið meiri. Það
er alltaf slæmt þegar grasið veður
upp eins og í hlýviðrinu í sumar.
Við byrjuðum samt að slá snemma,
eða 10. júní, en heyið var samt ekki
eins gott.
Okkur fannst það kostur hvað
spratt hægt í fyrra enda eigum við
nóg af túnum og verðum ekkert
tæp á heyjum þó það spretti aðeins
minna. Það er því gott að vera svo
birgur af túnum,“ segir Sigurður.
Hann segir að ekkert hafi verið
aukið við kornfóðurgjöf til að
ná þessum árangri, heldur frekar
dregið úr henni. Í ljósi gæða á
heyi sumarið 2015 drógu þau úr
kornfóðurgjöfinni og hafa haldið
henni eins á yfirstandandi ári.
„Við höfum reynt að keyra
þetta eftir mælingum á heyinu og
kaupum þá kjarnfóður sem passar
við heyið en ekki bara eitthvað af
því að það var keypt fyrir hundrað
árum. Ef fóðrið passar ekki fyrir
heyið skiptum við hiklaust um.“
Þurfa mikið hey á móti
kjarnfóðrinu
„Það mjólkar ekki af kjarnfóðrinu
einu saman. Til að kýr geti innbyrt
mikið af kjarnfóðri þurfa þær
gríðarlegt magn af góðu heyi. Það
er mikil sóun falin í því að gefa
mikið kjarnfóður og vera með léleg
hey.
Þá er talað um að kýr haldi
illa (kálfum) ef mikið kjarnfóður
er gefið. Hér var sæðingamaður
í morgun sem var að þinga með
Þorsteini Ólafssyni dýralækni.
Samkvæmt honum eru kýrnar
hér að halda mjög vel miðað við
það sem þekkist á landsvísu. Það
staðfestir að við erum ekki að gefa
mikið kjarnfóður þó það sé alltaf
töluvert.“
Gamla góða tuggan
stendur fyrir sínu
„Hjá okkur eru þetta um 260 grömm
af kjarnfóðri á hvert framleitt kíló
af mjólk. Maður er að sjá mun hærri
kjarnfóðurgjöf á búum sem eru
jafnvel með 1.800 kílóum minna í
árs framleiðslu á kú en við. Gamla
góða tuggan er lykillinn að þessu
öllu.
Nú svo snýst þetta bara mikið
um að sinna þessu vel,“ segir
Sigurður. Hann segir svo sem
ekkert útséð með að hann verði
efstur þegar árið er á enda, enda sé
haustburður rétt að byrja hjá þeim
núna sem er óvenju seint. Sem
stendur eru kýrnar ekki að skila
„nema“ um 850 lítrum á dag, en
voru að skila um 1.400 til 1.500
lítrum þegar best lét.
„Fyrstu sex mánuði ársins
vorum við að skila í kringum
40.000 lítrum á mánuði í samlag
og gáfum kálfunum mjólk að auki.“
Blóðugt að horfa á eftir bestu
kúnum í júgurslit vegna
útivistarskyldu
Sigurður segir að hjá þeim hafi
verið margar góðar kýr sem mjólka
vel. Útivistarskyldan hafi þó verið
að gera þeim grikk. Hún taki frá
þeim um 5 kýr á ári vegna þess
að júgrin slitna niður á þeim við
að ráfa út á tún.
„Fimmta kýrin eftir sumarið
er einmitt að fara í sláturhús í
þessari viku af þessum sökum.
Það er blóðugt að þurfa að
horfa á slík afföll, jafnvel á
bestu mjólkurkúnum. Það eru
aldrei færri en þrjár sem þarf
að fella eftir sumarið og upp
í fimm eins og núna. Allt eru
þetta 12 þúsund kílóa kýr.“
Þetta er athyglisvert og
setur óneitanlega spurningu um
hvort í útivistarskyldu felist í
raun nokkur dýravelferð ef það
er svo að leiða til þess að slá
verður af miklar mjólkurkýr
vegna áverka á júgrum.
„Þetta er nú krafan úr 101
Reykjavík,“ segir Sigurður.
Yfirleitt er bent á ESB-regluverk
þegar talað er um útivistarkröfuna
í sambandi við dýravelferð. Ljóst
er þó að á kúabúum í Þýskalandi,
sem blaðamaður Bændablaðsins
heimsótti, er mjólkurkúm aldrei
hleypt lausum út á tún. Segist
Sigurður hafa sömu reynslu.
„Síðast þegar ég kom á bú í
Þýskalandi þar sem voru 50 kýr
voru einungis geldbeljur settar út og
kvígur. Að mínu mati er allt í lagi
að setja út nautgripi og geldar kýr.
Kílógrömm í fljótandi formi
Fyrir leikmenn getur verið ruglandi
þegar ýmist er verið að tala um lítra
og kílógrömm í mjólkurframleiðslu.
Flestir hafa vanist því að vökvi sé
mældur í lítrum en það er ákveðin
skýring á því af hverju mjólkin frá
kúnum er mæld í kílógrömmum.
Ástæðan er sú að mjólk hefur
ekki sömu eðlisþyngd og vatn
vegna efnainnihalds og bændum
er greitt í samræmi við fitu- og
próteininnihald mjólkurinnar sem
vigtað er í kg. Þess vegna skapaðist
fljótt sú hefð að mæla mjólk eftir
þyngd en ekki í lítratali. Einnig
er öll fóðurgjöf og breytingar á
henni í forritum reiknaðar út frá
þeirri kílógrammatölu sem kýrnar
eru að skila í mjólk. Þá gefa flestir
ef ekki allir mjaltaþjónar upp
mjólkurmagnið eftir vigt þótt þeir
geti líka gefið upp lítrafjöldann.
/HKr.
Aukabúnaðarþing:
Boðað 24.
nóvember
Fréttir
Gert er ráð fyrir að hagvöxtur
árið 2016 nemi 4,8%, einkaneysla
aukist um 7,1%, fjárfesting um
21,7% og samneysla um 1,8%.
Spáð er að hagvöxtur verði 4,4%
árið 2017.
Þá aukist einkaneysla um 5,7%,
fjárfesting um 7,4% og samneysla
um 0,9%. Neysla og fjárfesting
standa að baki hagvexti áranna 2016
og 2017 og hafa verið í örum vexti
frá 2014. Eftir 2017 er reiknað með
að hagvöxtur verði á bilinu 2,6–3%.
Spáð 4,8 %
hagvexti
Fimm stærstu búin með 5.369 tonna
mjólkurframleiðslu á 12 mánuðum
Mesta innlegg af mjólk frá
einstökum búum á yfirstandandi
ári samkvæmt upplýsingum
hjá Samtökum afurðastöðva í
mjólkuriðnaði (SAM) er ekki
endilega í takti við mestu meðalnyt.
Enda er þar um allra stærstu
kúabúin að ræða. Fimm stærstu
innleggjendurnir eru:
1. Kúabúið Flatey er með mest
innlegg af mjólk. Það er í eigu
Selbakka ehf., sem aftur er í eigu
útgerðarfélagsins Skinneyjar
Þinganess á Hornafirði, er með
189,5 árskýr. Þar er meðalnyt
6,546 kg. Búið er samkvæmt
því að skila inn rúmlega
1.240 tonnum af mjólk á einu
ári, en nýja fjósið er með
framleiðslugetu upp á tvær
milljónir lítra.
2. Hrafnagil í Eyjafirði er í öðru
sæti það sem af er ári, en þar
búa Jón Elvar Hjörleifsson og
Berglind Kristinsdóttir með
158,4 árskýr. Meðalnyt hjá þeim
var 7.261 á síðustu 12 mánuðum
og búið var því að skila rúmlega
1.150 tonnum af mjólk á tólf
mánaða tímabili.
3. Þverholtsbúið í Dölum er
með langflestar árskýr, eða
um 250. Það er í eigu Daða
Einarssonar og fjölskyldu.
Meðalnytin í sumar var 4.800
kg en skýrslur skortir með
nýrri tölum samkvæmt gögnum
RML. Áætluð framleiðsla á ári
ætti miðað við þetta að vera
í kringum 1.200 tonn á tólf
mánuðum.
4. Birtingaholt 1 á Skeiðum er
fjórði mesti innleggjarinn það
sem af er ári. Þar búa Bogi
Pétur Eiríksson og Svava
Kristjánsdóttir með 118,7
árskýr. Meðalnyt hjá þeim var
7.269 á síðustu 12 mánuðum og
heildarframleiðslan því tæplega
869 tonn.
5. Garður í Eyjafirði er í fimmta sæti
það sem af er ári. Búið er rekið
undir nafninu Grænigarður ehf.
Þar búa bræðurnir Aðalsteinn og
Garðar Hallgrímssynir ásamt
fjölskyldum með 131,2 árskýr.
Meðalnytin hjá þeim var 6.934
og heildarframleiðsla miðað við
það á tólf mánuðum því tæplega
910 tonn. /HKr.
Gróa Margrét Lárusdóttir og Sigurður Ólafsson á Brúsastöðum.
Vika helguð hættu
á sýklalyfjaónæmi
Bændablaðið fékk senda mynd
í vikunni sem sýnir matarbakka
sjúklings á Landspítalanum.
Það sem vakti athygli sjúklingsins
er, eins og sést á myndinni, að
smjörið sem fylgir rúgbrauðinu á
þessu íslenska ríkissjúkrahúsi er
innflutt frá Svíþjóð.
Sjúklingar fá
sænskt smjör