Fréttablaðið - 13.08.2020, Blaðsíða 16

Frá degi til dags
Halldór
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Helgi Magnússon FORSTJÓRI OG ÚTGEFANDI: Jóhanna Helga Viðarsdóttir RITSTJÓRI: Jón Þórisson jon@frettabladid.is, FRÉTTASTJÓRAR: Aðalheiður Ámundadóttir adalheidur@frettabladid.is
Ari Brynjólfsson arib@frettabladid.is, Garðar Örn Úlfarsson gar@frettabladid.is MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 80.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Björk Eiðsdóttir bjork@frettabladid.is MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is
LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb@frettabladid.is

„Samherji“ er
fallegt orð.
Því miður
hefur fegurð
þess stórlega
fallið í
hugum
margra
Íslendinga af
því þeir setja
orðið í
samhengi við
fyrirtæki sem
þeir hafa ekki
lengur trú á
og tengja við
spillingu.

Í þessu
sambandi er
rétt að minna
á að enn
hefur íslenskt
réttarkerfi
ekki verið
einkavætt
með þessum
hætti.
Góð ímynd er gríðarlega mikilvæg í fyrirtækjarekstri og þegar hún er illa löskuð þá er skiljanlegt að gripið sé til ráða til að rétta hana við. Í slíkum aðgerðum er viturlegt að hafa yfirvegun og skynsemi með í
för. Ákveðna eiginleika er þó ekki hægt að kaupa,
sama hversu mikla fjármuni menn eiga. Vissulega
er hægt að ráða til sín ótal ráðgjafa sem fá það verk-
efni að lappa upp á ímyndina og borga þeim ansi
vel fyrir, en það er samt engin trygging fyrir því að
vel takist til.
Forsvarsmenn Samherja hafa verið sakaðir um
lögbrot og rannsókn er í gangi. Allt frá því þessar
ásakanir komu fram hefur vörn Samherja í því
máli verið ótrúverðug og meðal annars falist í því
að benda á einstaklinga sem sagt er að mistök hafi
verið að treysta. Gremja forsvarsmanna Samherja
í garð RÚV hefur ekki farið framhjá landsmönnum
og þar hefur Helga Seljan verið stillt upp sem helsta
óvininum.
Í myndbandi sem nýlega var birt á YouTube-rás
Samherja er því haldið fram að Helgi hafi falsað
gögn og að skýrsla, sem Kastljóssþáttur um rann-
sókn Seðlabankans á Samherja byggði meðal annars
á, hafi aldrei verið til. Myndbandið var blygðunar-
laus árás á fréttamanninn Helga Seljan, en þar átti
að afhjúpa hann sem siðleysingja og lygara.
Einhver af fjölmörgum ráðgjöfum Samherja
hefði átt að vara við leið sem var fyrirfram dæmd
til að mistakast. Aðgerðin „Skjótum sendiboðann“
er alþekkt en f lestir sjá í gegnum hana. Velta má
fyrir sér hvað hafi orðið til þess að þessi leið var
valin. Hún ber vott um sambland af taugaveiklun,
hroka og veruleikafirringu. Samherji mátti ekki
við frekari skaða á ímynd sinni. Ímyndin var
reyndar orðin svo stórsködduð að það var erfitt að
ímynda sér að hún gæti orðið verri. Samt er hún
orðin það.
Myndband Samherja er svo ósvífið að það minnir
helst á árásir erlendra einræðisstjórna á fjölmiðla í
eigin landi. Hópur fólks hlýtur að hafa tekið ákvörð-
un um gerð þessa myndbands í þeirri trú að það
væri sterkt innlegg í varnarbaráttu fyrirtækisins.
Það lýsir óhuggulegum hugsunarhætti.
Þegar forsvarsmenn fyrirtækis eru bornir þung-
um sökum þá er eðlilegt að þeir bregðist við. Annað
væri undarlegt. Viðbrögð Samherjamanna hafa hins
vegar verið vond. Þeir hafa fengið ótal tækifæri til
að skýra mál sitt en reiðin og heiftin glepur þeim
sýn. Í stöðu, sem er vissulega mjög þröng, en býður
samt upp á ýmsa möguleika, hafa þeir valið verstu
leiðina: Árásir á fjölmiðla og blaðamenn.
„Samherji“ er fallegt orð. Því miður hefur fegurð
þess stórlega fallið í hugum margra Íslendinga af því
þeir setja orðið í samhengi við fyrirtæki sem þeir
hafa ekki lengur trú á og tengja við spillingu. Enginn
ímyndarsérfræðingur er líklegur til að geta breytt
því, hversu öflugur sem hann annars er.
Myndbandið
Fyrirtækið Samherji er í eigu dugmikilla manna og hugkvæmra sem hafa verið röskir við að tileinka sér nýja tækni í
sjávarútvegi og innleiða í starfsemi sinni með
góðum árangri. Nú virðast þeir ætla að færa
enn út kvíarnar, í krafti auðs og valda, og gera
tilraun til að innleiða nýjungar í íslenskt rétt-
arkerfi, sem felst í stuttu máli í því, að þegar
aðili þykir hafa orðið uppvís að vafasömum
viðskiptaháttum og jafnvel hugsanlegum lög-
brotum, og rannsókn er hafin í kjölfar uppljóstr-
ana í fjölmiðlum – þá tekur viðkomandi aðili
rannsóknina einfaldlega í sínar hendur, ræður
til verksins sérstaka lögmannsstofu, sem hann
treystir; stofan kveður síðan upp sinn úrskurð,
sem dómstóll væri, og álitið er svo birt með við-
höfn í fjölmiðli í eigu viðkomandi aðila, og sem
hann treystir.
Samherji hefur nú birt það álit norskrar lög-
mannsstofu að ekkert hafi verið saknæmt eða
óeðlilegt við starfsemi fyrirtækisins í Namibíu
– má helst skilja að allt hafi þar verið rekið með
tapi og helst megi jafna umsvifum fyrirtækisins
þar í landi við þróunaraðstoð. Þetta álit er birt í
Morgunblaðinu, sem virðist ígildi Lögbirtinga-
blaðsins í huga Samherjamanna – um leið og
þeir eru átaldir sem létu í ljós það álit að lög
kynnu að hafa verið brotin með mútugreiðslum,
og fyrirtækið hafi sölsað undir sig afnot af auð-
lindum Namibíumanna.
Í þessu sambandi er rétt að minna á að enn
hefur íslenskt réttarkerfi ekki verið einkavætt
með þessum hætti. Hér á landi kaupir maður sér
ekki sýknudóma. Málið er enn til rannsóknar
hjá þar til bærum aðilum og keypt álit lög-
mannsstofu – þótt norsk sé – hefur ekki meira
gildi í málinu en hvert annað verjandaplagg.
Enn bíðum við fregna af raunverulegri rann-
sókn þar til bærra aðila á starfsemi Samherja
í Namibíu. En nokkuð er biðin farin að gerast
drjúg.
Réttarnýjungar Samherja
Guðmundur
Andri Thorsson
þingmaður Sam-
fylkingarinnar
Risastór blokkflauta
Dularfullt lágtíðnihljóð á það
til að hrella Akureyringa sem
geta margir hverjir ekki sofið
vegna þess. Verst mun það
vera í logni. Margar kenningar
eru á lofti um hvað það getur
verið, allt frá afturgöngum
yfir í vélahljóð. Sú drauga-
legasta er að þetta sé garna-
gaul í Helga Magra. Þá kann
þetta að vera bilaður prentari
eða viftur hjá heitfengustu
mannveru norðan heiða. Þá
eru uppi kenningar um að
Vaðlaheiðargöng séu í raun
ofur-vuvuzela-lúður. Einnig
hefur komið upp sú hugmynd
að mastur í skútu við höfnina
sé risastór blokkf lauta. Nema
þetta sé einungis náttúru-
karma fyrir að vera alltaf
með svona gott veður. Eitt
er þó víst, þetta er efni í eina
heljarinnar kvikmynd.
Vegan femínistar
Hátt í fimmtán þúsund
miðaldra Íslendingar vökn-
uðu við að vera skyndilega
orðnir vegan femínistar. Munu
stjórn end ur hópsins Við er um
öll miðaldra á Facebook hafa
feng ið nóg af því að inn lædd ist
rasismi, klám og hvaðeina.
Var þá niðurstaðan að leggja
hóp inn niður og byrja á því að
f læma alla villimenn í burtu
með því að birta aðeins færsl ur
um veganisma og femínisma.
Það er litlu við þetta að bæta.
arib@frettabladid.is
ára
1 3 . Á G Ú S T 2 0 2 0 F I M M T U D A G U R16 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
SKOÐUN