Morgunblaðið - 22.07.2020, Page 11

FRÉTTIR 11Erlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 22. JÚLÍ 2020
Álfheimum 74, 104 Rvk, sími 568 5170
Verið velkomin
Útsalan
heldur áfram
Blússur • Kjólar • Bolir
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Leiðtogar Evrópusambandsríkjanna
náðu samkomulagi snemma í gær-
morgun um nýjan neyðarsjóð upp á
um 750 milljarða evra, sem nýttur
verður til þess að aðstoða aðildarrík-
in vegna kórónuveirukreppunnar.
Samkomulagið er sagt marka tíma-
mót í sögu Evrópusambandsins, þar
sem það færir aðildarríkin nær því að
vera með sameiginlega stefnu í ríkis-
fjármálum.
Samkomulagið náðist eftir stíf
fundahöld undanfarna fjóra daga þar
sem tillaga framkvæmdastjórnar
Evrópusambandsins um sjóðinn var
rædd. Gekk á ýmsu í viðræðum leið-
toganna, þar sem leiðtogar „spar-
sömu“ ríkjanna í norðri streittust
gegn því að ríkin í suðri, sem hafa
orðið verr úti í faraldrinum, gætu
fengið lán úr sjóðnum á ábyrgð
þeirra sparsömu án þess að sett yrðu
ströng skilyrði um að þau ríki sýndu
meira aðhald í ríkisfjármálum.
Ríkin í suðri sökuðu hins vegar
hina sparsömu um að horfa fram hjá
þeirri hættu sem gæti fylgt því að að-
ildarríkin réttu ekki hvert öðru
hjálparhönd við þær fordæmalausu
aðstæður sem nú væru uppi.
Angela Merkel Þýskalandskansl-
ari er sögð hafa sett sín lóð á vog-
arskálarnar til þess að samkomulag-
ið gæti náðst, en hún tók höndum
saman við Emmanuel Macron
Frakklandsforseta, sem sagði brýnt
að Evrópusambandsríkin tækju á sig
sameiginlegar skuldbindingar vegna
kreppunnar.
Minni fjárhæð í styrki
Engu að síður náðu „hinir spar-
sömu“, Hollendingar, Austurríkis-
menn, Danir, Svíar og Finnar, fram
nokkrum málamiðlunum á upphaf-
legri tillögu. Þannig átti sjóðurinn
upphaflega að skiptast svo að um 500
milljarðar evra yrðu í formi styrkja
og um 250 milljarðar í formi lána, en í
samkomulaginu er kveðið á um að
styrkveitingar úr sjóðnum muni ein-
ungis ná til um 390 milljarða evra.
Í öðru lagi fengu „sparsömu“ ríkin
það í gegn að styrkveitingar úr sjóðn-
um yrðu ekki sjálfkrafa. Mark Rutte,
forsætisráðherra Hollands, krafðist
þess í liðinni viku að ríkin gætu feng-
ið neitunarvald á styrkveitingar, en
þess í stað náðist samkomulag um að
hvaða aðildarríki sem er gæti krafist
þess að styrkbeiðnir einstakra ríkja
yrðu skoðaðar sérstaklega á leiðtoga-
fundi sambandsríkjanna allra.
Pólverjar og Ungverjar fengu það
í gegn að orðalag tillögu fram-
kvæmdastjórnarinnar um að styrk-
veitingar yrðu háðar „virðingu fyrir
réttarríkinu“ var mýkt, en bæði ríkin
hafa átt í deilum við framkvæmda-
stjórn Evrópusambandsins um til-
högun dómsmála. Leiðtogar „spar-
samari“ ríkjanna fengu það einnig í
gegn að í ljósi stærðar neyðar-
sjóðsins myndu þau ríki fá mun
meira endurgreitt frá Evrópusam-
bandinu en áður, en öll ríkin fimm
sem tóku höndum saman greiða
meira til sambandsins en þau hafa
fengið til baka.
Þá er sjóðurinn að hluta til fjár-
magnaður með því að dregið er úr
stærð annarra sjóða sambandsins,
sem meðal annars eiga að styðja við
nýsköpun, hið stafræna hagkerfi og
umhverfismál.
Pólitísk frekar en hagræn áhrif
Í greiningu Ambrose Evans-
Pritchard, viðskiptaritstjóra breska
blaðsins Daily Telegraph, kemur
fram að hagræn áhrif sjóðsins á
aðildarríkin verði ekki eins mikil og
ætla mætti, þar sem mikið af fjár-
mögnun hans náist með þessari hliðr-
un úr öðrum sjóðum, og afgangurinn
verði sóttur yfir langt tímabil.
Áhrif sjóðsins eru að mati hans
frekar pólitísk, þar sem fram-
kvæmdastjórn Evrópusambandsins
verður nú falið að afla umtalsverðra
fjárhæða í nafni allra aðildarríkjanna
og ráða svo að miklu leyti hvernig
þeim fjármunum verði varið.
Þá sé ljóst að mikill hluti neyðar-
aðstoðarinnar muni renna til ríkja í
Austur-Evrópu, sem hafi ekki orðið
mjög illa úti í veirufaraldrinum, og
einhver hluti til þýskra sambands-
ríkja, sem geti vel séð um sig sjálf.
Samkomulagið muni því ekki koma í
veg fyrir að Ítalía og hin Miðjarðar-
hafsríkin dragist aftur úr.
Evans-Pritchard bendir einnig á
að sjóðurinn muni ekki ná að taka til
starfa fyrr en um mitt næsta ár.
Notagildi hans í baráttunni við
kórónuveirukreppuna sé því tak-
markað, en á meðan lendi það á herð-
um evrópska seðlabankans að halda
ríkjunum á floti. Hlutverk sjóðsins
verði því fyrst og fremst að létta
þeim kvöðum af seðlabankanum, og
þá fyrst verði hægt að meta hvort
leiðtogafundur helgarinnar hafi skil-
að tilætluðum árangri.
AFP
Evrópusambandið Emmanuel Macron Frakklandsforseti og Angela Merkel mæta til sameiginlegs blaðamanna-
fundar eftir að leiðtogafundinum lauk. Samvinna þeirra mun hafa skipt sköpum við að tryggja niðurstöðuna.
Tímamót í sögu sambandsins
 Leiðtogar Evrópusambandsins náðu samkomulagi um neyðarsjóð vegna kórónuveirukreppunnar
 „Sparsömu ríkin“ náðu fram vissum málamiðlunum  Meiri áhrif á stjórnmál Evrópu en hagkerfið?
Grikkland
176,6%
Ítalía
134,8%
Portúgal
117,7%
Holland
Svíþjóð
Austurríki
Danmörk
Finnland
Hlutfall af VLF,
byggt á Eurostat
2019 fyrir ESB-
ríkin og
Bretland
Skuldir hins
opinbera 1-20%
21-40
41-60
61-80
101%
og meira
81-100
Heimild: Eurostat
Bresk stjórnvöld voru gagnrýnd
harðlega í gær fyrir að hafa ekki lát-
ið rannsaka möguleg inngrip Rússa í
kosningabaráttuna fyrir Brexit-
kosningarnar árið 2016, sem og
möguleg inngrip þeirra í aðrar kosn-
ingar sem haldnar hafa verið í Bret-
landi síðan.
Þetta er meginniðurstaða skýrslu,
sem njósna- og öryggisnefnd breska
þingsins sendi frá sér í gær. Skýrsl-
unni var ætlað að bregða ljósi á
hvort að Rússar hefðu haft áhrif á
niðurstöðu Brexit-kosninganna, en
52% Breta samþykktu þar að Bret-
land ætti að yfirgefa Evrópusam-
bandið.
Stewart Hosie, þingmaður Skoska
þjóðarflokksins, sagði að svo virtist
sem bresk stjórnvöld hefðu verið
þjökuð af „skorti á forvitni“ um
möguleg áhrif Rússa. „Enginn vildi
snerta á þessu máli með þriggja
metra löngu priki,“ sagði Hosie.
Í skýrslunni segir að trúverðugar
heimildir séu fyrir því að Rússar
hafi reynt að hafa áhrif á þjóðarat-
kvæðagreiðslu Skota árið 2014 með
því að keyra herferðir á samfélags-
miðlum, og að ljóst sé að Rússar séu
ein helsta ógnin við Breta.
Dominic Raab utanríkisráðherra
vísaði ásökunum þingmannanna um
að stjórnvöld hefðu ekki reynt að
rannsaka málið á bug. „Við höfum
um langa hríð borið kennsl á þá við-
varandi og miklu ógn sem Bretum
stafar af Rússum, þar á meðal í net-
heimum,“ sagði Raab. Sagði ríkis-
stjórnin í skriflegu svari við skýrslu
þingnefndarinnar að engin gögn
bentu til þess að nokkur truflun
hefði orðið á Brexit-atkvæðagreiðsl-
unni.
Rússneska utanríkisráðuneytið
fordæmdi skýrsluna og sagði hana
vera enn eitt dæmið um Rússa-
hræðslu í Bretlandi.
Stjórnvöld sökuð
um sinnuleysi
 Rússar reyndu að hafa áhrif á Skota
AFP
Skotland Ný skýrsla sakar Rússa
um að hafa reynt að trufla skosku
þjóðarakvæðagreiðsluna 2014.