Fréttablaðið - 20.01.2021, Síða 9

Nú liggur fyrir að ekki hefur verið tryggt fjármagn til þess að framfylgja nýsam-
þykktum lögum um að fella sál-
fræðiþjónustu og aðra gagnreynda
samtalsmeðferð heilbrigðisstarfs-
manna undir greiðsluþátttöku
Sjúkratrygginga Íslands. Þetta er
alvarlegt mál og til þess fallið að
valda auknum kostnaði á öðrum
sviðum heilbrigðisþjónustu í bráð
og lengd – því það er ljóst að mikil
þörf er á þjónustu sem fólgin er í
samtalsmeðferð sjálfstætt starfandi
heilbrigðisstarfsfólks. Biðlistar,
fjársvelti og takmörkuð þjónusta
verða til þess að fólk kemst oft ekki
að fyrr en vandinn hefur stigmagn-
ast og úrlausnir verða því dýrari,
umfangsmeiri og tímafrekari en
þegar fólk hefur tök á að leita sér
aðstoðar sjálfstætt starfandi heil-
brigðisstarfsfólks á fyrri stigum.
Ástandið í samfélaginu árið 2020
hefur líka haft þær af leiðingar að
þörfin mun aukast til muna næstu
misseri og því nauðsynlegt að
tryggja aðgengi að margvíslegri
þjónustu fyrir fólk.
Félagsráðgjafar eru ein þeirra
stétta sem veita gagnreynda sam-
talsmeðferð og hafa þeir til þess
bæði víðtæka þekkingu, menntun
og reynslu. Nám þeirra er fimm
ára háskólanám þar sem grunn-
menntun inniheldur meðal ann-
ars kenningar um sálgreiningu,
kenningar um lausnamiðaða
meðferðarnálgun, hugræna og
atferlismiðaða nálgun. Í náminu er
fjallað um heilastarfsemi og tauga-
boð og hvaða áhrif slík starfsemi
líkamans hefur á andlega líðan
fólks, greiningaviðmið DSM og ICD
og einkenni geðrænna vandamála
og geðraskana. Ítarlega er farið í
gegnum þroskaferli og kenningar
um tengslamyndun og hvaða áhrif
það hefur á heilsufar þegar tengsl
rofna, eða ná ekki að þróast á við-
eigandi hátt. Nú er aukin áhersla á
mikilvægi tengslamyndunar barna
fyrstu æviárin og liggur fyrir fjöldi
rannsókna um áhrif hennar á fram-
tíðarfærni barna hvað varðar sam-
skipti, heila- og taugastarfsemi og
andlega líðan. Í náminu er einnig
rýnt í ýmsar aðferðir samtalsmeð-
ferðar – og þar á meðal fjallað um
mikilvægi meðferðarsambands-
ins. Verðandi félagsráðgjafar læra
um rannsóknir, kosti og galla mis-
munandi rannsóknaraðferða og
hvernig ber að lesa þær og túlka. Þá
hefur Félagsráðgjafadeild Háskóla
Íslands verið í fararbroddi þegar
kemur að kennslu um of beldi, þar
með talið heimilisof beldi og kyn-
ferðisof beldi og áhrif þess á líðan
fólks til skemmri og lengri tíma.
Að loknu grunnnámi læra félags-
ráðgjafar um áföll og kreppukenn-
ingar, vinnuaðferðir með börnum
og fjölskyldum, hópvinnu og -með-
ferð og kafa dýpra í rannsóknir og
túlkanir þeirra, auk starfsnáms
undir handleiðslu reynds félags-
ráðgjafa. Félagsráðgjafi er lög-
verndað starfsheiti og eingöngu
þeir sem hafa til þess leyfi land-
læknis, geta kallað sig félagsráð-
gjafa. Nám í félagsráðgjöf byggir
á gagnreyndum aðferðum og býr
verðandi félagsráðgjafa undir það
að vinna með skjólstæðingum í
ýmsum aðstæðum. Margir félags-
ráðgjafar vinna meðferðarvinnu á
stofu og hafa flestir þeirra bætt við
sig sérþekkingu á því sviði, svo sem
EMDR, fjölskyldufræði, TRM, HAM
og lausnamiðaða nálgun. Allir sjálf-
stætt starfandi félagsráðgjafar hafa
leyfi frá landlækni til að reka eigin
stofu og þurfa til þess að uppfylla
ákveðin skilyrði og fylgja lögum og
reglum um slíka starfsemi.
Meðferðarleiðir í heiminum
skipta hundruðum, margar þeirra
eru gagnreyndar og ýmsar fagstéttir
eru hæfar til meðferðarvinnu. Ein
leið hentar ekki öllum og því þarf
fagfólk að geta valið ólíkar leiðir
og skjólstæðingar eiga líka að geta
valið fagaðila og meðferðarleið
sem hentar þeim. Vert er að hafa í
huga að meðferðarsamband milli
fagaðila og skjólstæðings virðist
hafa besta forspárgildið um útkomu
meðferðarinnar!
Að lokum vil ég skora á stjórnvöld
að tryggja fjármagn í það mikilvæga
verkefni að niðurgreiða samtals-
meðferð heilbrigðisstarfsfólks og
koma þar með til móts við þá miklu
þörf sem er í samfélaginu fyrir slíka
þjónustu!
Samtalsmeðferð
félagsráðgjafa
Ingibjörg
Þórðardóttir
félagsráðgjafi
og eigandi Hug-
rekkis, ráðgjafar
og fræðslu
Á Íslandi er í dag starfandi öflug fullorðinsfræðsla sem hefur það hlutverk að upp-
fylla þörf fullorðinna fyrir sí- og
endurmenntun. Með fullorðins-
fræðslu er átt við óformlegt nám,
það er nám sem á sér stað utan hins
hefðbundna skólakerfis, fyrir ein-
staklinga sem orðnir eru 18 ára og
eldri. Í f lestum tilfellum er slíkt
nám ekki metið til eininga heldur
er fyrst og fremst fræðsla til að auka
hæfni, þekkingu eða leikni fullorð-
inna einstaklinga og bæta þann-
ig við fyrri þekkingu eða reynslu,
gera einstaklingum kleift að átta
sig betur á eigin hæfni eða fylla
upp í göt hæfni og þekkingu sem
myndast hafa með tímanum vegna
þróunar starfsumhverfis eða sam-
félagsins. Fullorðinsfræðslan felur
í sér framhaldsfræðslukerfið sem er
5. stoðin í íslenska menntakerfinu
við hlið leik-, grunn-, framhalds-, og
háskóla og er sinnt af símenntunar-
miðstöðvum um allt land. Auk þess
má nefna símenntun háskólanna,
tungumálaskóla, námsflokka, sjálf-
stætt starfandi fræðsluaðila og fleiri
Eins og gefur að skilja er hér um
að ræða mjög fjölbreytta starfsemi.
Öll þessi starfsemi miðar að því að
ef la fullorðna einstaklinga í því
sem þeir vilja taka sér fyrir hendur,
hvort heldur sem er í tengslum við
sjálfsstyrkingu, starfshæfni, breyt-
ingu á starfsvettvangi, staðfestingu
á eigin hæfni eða tómstundir. Full-
orðinsfræðsluaðilar sinna einstakl-
ingum, stofnunum og fyrirtækjum
og snerta með einum eða öðrum
hætti öll svið íslensks mann- og
atvinnulífs , allt frá menntunarúr-
ræðum fyrir atvinnuleitendur og
upp í þjálfun og leiðsögn fyrir
stjórnendur og leiðtoga, allt frá
stuttum fyrirlestrum og upp í að
raunfærnimeta hæfni og þekkingu
einstaklinga á móti störfum eða
námsskrám framhaldsskólanna.
Því skiptir miklu máli að hér á landi
sé fyrir hendi metnaðarfull og öflug
fullorðinsfræðsla.
Gildi öflugrar fullorðinsfræðslu
sýnir sig helst þegar skóinn kreppir
í samfélögum, líkt og gerist nú. Hið
óformlega form fullorðinsfræðsl-
unnar gerir henni kleift að bregðast
við þeim þörfum sem upp koma
með skjótum og skilvirkum hætti.
Þetta sýndi sig síðast með skýrum
hætti í kjölfar bankahrunsins
haustið 2008. Þá jókst atvinnuleysi
mikið á tímabili og þörf var á að
fólk endurmenntaði sig eða byggði
sig upp persónulega í kjölfar þess
áfalls sem hrunið var.
Í dag stöndum við aftur frammi
fyrir gríðarlegum áskorunum.
Heimsfaraldurinn sem nú ríður yfir
heimsbyggðina hefur nú þegar haft
mikil efnahagsleg og samfélagsleg
áhrif. Til viðbótar því að ógna
heilsufari virðist hann einnig dýpka
þær áskoranir sem heimsbyggðin
stóð frammi fyrir, áður en þessi
ósköp dundu yfir. Ójöfnuður virð-
ist fara vaxandi, ekki aðeins meðal
fólks heldur einnig á milli svæða og
landa, sífellt f leiri virðast efast um
frjálslynt lýðræði með því að kjósa
f lokka sem ala á útlendingahatri
og andúð á samvinnu og samstarfi
á heimsvísu. Lýðfræðileg sam-
setning samfélagsins er að breytast
– fólk verður eldra en áður og vill
þess vegna vera virkt og heilbrigt
lengur. Vaxandi notkun stafrænna
lausna krefst nýrrar leikni og færni
fólks á vinnumarkaði, hins almenna
borgara og neytenda. Miklir fólks-
f lutningar hafa orðið í Evrópu.
Þetta hefur annars vegar leitt til
mikils stuðnings frá borgurum
Evrópulanda en hins vegar einnig
til andstöðu og jafnvel hatursfullra
viðbragða gagnrýnenda. Loftslags-
breytingar og önnur umhverfisleg
vandamál munu áfram ógna fram-
tíð okkar og krefjast sjálf bærari
hagkerfa, lífsstíls og samfélaga.
Með fullorðinsfræðslu má hafa
jákvæð áhrif á mörg þessara mála.
Hér á Íslandi eru þessar áskoranir
misaðkallandi, en engu að síður er
mikilvægt fyrir okkur sem sam-
félag að horfast í augu við þær og
bregðast við þeim tímanlega og
fagmannlega. Leikn, samtök full-
orðinsfræðsluaðila á Íslandi, vill
framsækið og sjálf bært Ísland með
auknu jafnrétti þar sem íbúar taka
virkan, lýðræðislegan þátt, þar sem
fólk hefur leikni og færni til að lifa
og starfa á heilbrigðan og virkan
hátt og taka þátt í menningarlegu og
félagslegu starfi allt frá unga aldri til
hárrar elli.
Á þessum erfiðu tímum er það
huggun að vita af jafn sterku,
óformlegu menntakerfi sem full-
orðinsfræðslan er hér á landi. Leikn
eru samtök fullorðinsfræðsluaðila á
Íslandi. Tilgangur samtakanna er að
efla fræðslu fullorðinna á Íslandi og
stuðla að virkri umræðu um sí- og
endurmenntun, auka upplýsinga-
miðlun, samskipti og samstarf milli
fullorðinsfræðsluaðila og stjórn-
valda annars vegar og ef la erlend
samskipti á sviði fullorðinsfræðslu
hins vegar. Það eru því væntingar
okkar hjá Leikn að stjórnvöld muni
eftir þessu frábæra starfi sem full-
orðinsfræðsluaðilar á Íslandi eru nú
þegar að sinna og noti krafta þess í
því stóra verkefni sem fram undan
er.
Fullorðinsfræðsla sem
áhrifaafl í íslensku samfélagi
Helgi Þ.
Svavarsson
formaður
Leiknar
Gildi öflugrar fullorðins-
fræðslu sýnir sig helst þegar
skóinn kreppir í samfélög-
um, líkt og gerist nú.
Vert er að hafa í huga að
meðferðarsamband milli
fagaðila og skjólstæðings
virðist hafa besta forspár-
gildið um útkomu með-
ferðarinnar!
FERMINGARGJAFIR
Fimmtudaginn 15. mars gefur Fréttablaðið út
bráðsniðugt aukablað sem innheldur ótal
hugmyndir að fjölbreyttum fermingargjöfum.
Allir sem hafa fermst vita að dagurinn og ekki síst
gjarnar lifa í minningunni um aldur og ævi.
Tryggðu þér gott auglýsingapláss
í langmest lesna dagblaði landsins.
Upplýsingar hjá auglýsingadeild Fréttablaðsins í síma 512 5402
eða sendu okkur póst á netfangið serblod@frettabladid.is
Áhugasamir auglýsendur geta haft samband við:
Jón Ívar Vilhelmsson markaðsfulltrúi Fréttablaðsins.
Sími 550 5654/ jonivar@frettabladid.is
HAMPBYLTINGIN
Föstudaginn 22. janúar mun sérblaðið Hampbyltingin fylgja Fréttablaðinu.
Í þessu blaði verður farið yfir þá ótalmörgu möguleika sem hampurinn
býður upp á. Við verðum með áhugaverð viðtöl við hampræktendur og
sérfræðinga. Við viljum bjóða auglýsendum að taka þátt í blaðinu með
okkur og kynna fyrirtæki, vörur og starfsemi sína.
Áhugasamir auglýsendur geta haft samband
við auglýsingadeild Fréttablaðsins.
S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 9M I Ð V I K U D A G U R 2 0 . J A N Ú A R 2 0 2 1