Málfríður - 15.09.2003, Side 5

Flestir málfræðingar álíta hins vegar að ís-
lenska sé í engu erfiðari en önnur tungu-
mál og því verður að líta á þessa hugmynd
Islendinga um tungumálið sem „ranga“
frá vísindalegum sjónarhóli. En hvaðan
kemur þá þessi hugmynd og hvað segir
hún okkur um okkur sjálf? Það má
kannski segja að hún komi úr sameigin-
legum hugmyndabanka okkar sem þjóðar,
„þjóðarsálinni“. Við heyrum allt frá unga
aldri að íslenska sé erfitt tungumál, hjá for-
eldrum okkar, í skóla, í fjölmiðlum og við
tökum þátt í að viðhalda þessari hugmynd
með því að gera hana að okkar eigin og
bera hana áfram til barna okkar. Hér er því
á ferðinni félagsleg túlkun sem varpar ljósi
á félagshópinn og þær hugmyndir sem
hann gerir sér um tungumáHð.
Félagsleg túlkun og tungumála-
nám og kennsla
Það er mjög athyglisvert að skoða tungu-
málanám og kennslu út frá sjónarhóh fé-
lagslegrar túlkunar. Hugmyndir okkar um
tungumálið og tungumálanám mótast
mjög af félagslegri túlkun eins og sjá má í
dæminu hér að ofan um íslenskuna. Það
má gera ráð fyrir að þessar hugmyndir hafi
áhrif á námshætti nemenda og geti jafnvel
í sumum tilfellum komið í veg fyrir árang-
ur í námi. Sem dæmi má nefna að ef nem-
andi álítur að kennarinn sé sá aðili sem
eigi að taka allar ákvarðanir varðandi
tungumálanámið þá er líklegt að erfitt sé
að sannfæra þennan sama nemanda um
eigin ábyrgð í nárninu og ágæti sjálfstýrðs
tungumálanáms. Það er því rík ástæða til
þess að rannsaka hugmyndir nemenda
okkar um tungumálanám og kennslu.
Einkum og sér í lagi ef innleiða á nýja
kennsluhætti svo sem sjálfstýrt tungumála-
nám sem krefst róttækra viðhorfsbreytinga
hjá nemendum og kennurum.
Hugmyndum nemenda varðandi
tungumálanám og kennslu má í grófum
dráttum skipta í tvo flokka: hugmyndir
varðandi tungumálið (culture langagiére) og
hugmyndir varðandi tungumálanám og
kennslu (culture d’apprentissage) (Gremmo
1995a). Hugmyndir um tungumálið eru
annars vegar þær hugmyndir sem nem-
andinn gerir sér um það tungumál sem
hann er að læra og hins vegar þær hug-
myndir sem hann gerir sér um tungumál-
ið almennt.
Hugmyndir varðandi tungumálanám
eru t.d. þær hugmyndir sem nemandinn
hefur um það hvernig beri að læra tungu-
mál, um hlutverk kennara og nemenda og
sjálfsímynd tungumálanemandans. Lítum
á dæmi um nokkrar útbreiddar hugmynd-
ir varðandi tungumálið og tungumála-
nám:
Hugmyndir varðandi ákveðin tungumál:
„Italska er fallegasta mál í heimi“
„Það er tilgangslaust að læra dönsku"
„Þýska er málfræðimál"
„Franska er rökvísara tungumál en enska"
„Krnverska hefur enga málfræði"
„Islenska er erfiðari en enska“
Hugmyndir varðandi tungumálið:
„Ritmál og talmál eru eins“
„Ritmál er réttara en talmál“
„Fyrir hvert orð í móðurmáli mínu er til sam-
svarandi orð í hinu erlenda tungumáli"
„Til þess að skilja erlendan texta verð ég að
þýða hvert orð“
Hugmyndir varðandi tungumálanám og kennslu:
„Það að læra er að láta kenna sér“
„Hlutverk kennarans er að útskýra allt það sem varðar tungumálið fyrir nemendum“
„Til þess að geta talað erlent tungumál þarf maður að læra alla málfræðina fyrst“
„Einungis kennarinn getur metið námsárangur"
„Börn eiga auðveldara með að læra tungumál en fullorðnir"
„Stelpur eiga auðveldara með að læra tungumál en strákar"
„Tungumálanám felst fyrst og fremst í utanbókarlærdómi“
„Sumir nemendur eru gæddir sérstökum tungumálagáfum“
Þó svo að flestar ofantaldar hugmyndir séu hugmyndir nemenda. Hugmyndir nem-
„rangar“ í hugum málvísindamanna og enda um tungumálanám eru vissulega oft
tungumálakennara þá er ekki svo um allar frábrugðnar hugmyndum kennara en þær
Flestir málfræð-
ingar álíta hins
vegar að íslenska
sé í engu erfiðari
en önnur tungu-
mál og því verð-
ur að líta á þessa
hugmynd Islend-
inga um tungu-
málið sem
„ranga“ frá vís-
indalegum sjón-
arhóli.
5