Málfríður - 15.09.2003, Síða 9

Hugmyndir okkar um tungumál og
tungumálanám eiga því ekki einungis ræt-
ur sínar í félagslegum túlkunum heldur
mótast þær einnig af persónulegri reynslu
og upplifun, svo sem fyrra tungumálanámi
og kynni af erlendum tungumálum. Það
er til dærnis líklegt að tvítyngdir nemend-
ur hafi ekki sömu hugmyndir um tungu-
máhð og eintyngdir.
Það er því allt eins líklegt að hug-
myndir nemenda mótist jafnt af persónu-
legum þáttum svo sem uppruna og kyni.
Ymsir ffæðimenn, s.s. Riley (1988), hafa
velt fyrir sér hlutverki menningar í þessu
samhengi. Er hugsanlegt að munurinn
milh einstaklinga sé meiri í þessu sam-
bandi en munur á milli félagshópa? Fræði-
menn greinir á í þessu sambandi. Marie-
Christine Press (1996) gerði samanburðar-
rannsókn á tungumálanemendum af óhk-
um uppruna. Hún hafði sérstakan áhuga á
að rannsaka hugmyndir nemenda af asísk-
um uppruna þar sem sú skoðun er út-
breidd að nemendur frá þessum heims-
hluta hafi ákveðnar hugmyndir um tungu-
málanám sem birtist m.a. í því að þeir
leggja mikla áherslu á utanbókarlærdóm.
Niðurstaða hennar er í stuttu máli sú að
engin bein tengsl virðast vera milli upp-
runa nemenda og hugmynda þeirra um
tungumál og tungumálanám. Aðrir höf-
undar hafa komist að þeirri niðurstöðu að
greinilegur munur sé á hugmyndum nem-
enda eftir menningarlegum uppruna. Má
þar nefna m.a.: Politzer og McGroarty eða
Oxford og Crookall (vitnað í Cyr 1996:
89-90).6
Það gæti Hka verið áhugavert að rann-
saka hugmyndir um tungumál út frá kyn-
(l Við þetta má kannski bæta aðji vormisseri 2003
kenndi ég 2 hópum frönsku við Nancy 2 há-
skólann í Frakklandi. Annar hópurinn var ein-
ungis skipaður Kínvegum en hinn hópurinn var
skipaður nemendum af mörgum þjóðernum,
m.a. Kínvepum. Reynsla mín af þessari kennslu
er sú að nemendur í kínverska hópnum lögðu
ofuráherslu á hópinn og leituðust við að gera
lítið úr hlutverki nemandans sem einstaklings.
Kínversku nemendurnir í blandaða hópnum
virtust ekki leggja jafh mikla áherslu á hópinn
og voru reiðubúnari að tjá sig persónulega, jafh-
vel þó að þeir væru ekki komnir jafnlagt i
frönsku og samlandar þeirra í kínverska hópn-
um.Af þessu má ráða að námsumhverfið og hóp-
urinn getur haft áhrif á hugmyndir nemenda.
ferði. Konur eru yfirleitt í meirihluta í öllu
tungumálanámi á Islandi og sem dæmi má
nefna að 358 konur stunduðu tungumála-
nám við Háskóla Islands í janúar 2003 en
aðeins 109 karlar (HáskóH íslands 2003).
Er hugsanlegt að viðhorf kvenna til tungu-
málanáms almennt séu önnur en karla?
Charlot (1997) telur að stúlkur hafi sér-
stakan áhuga á námi sem tengist samskipt-
um vegna þess að samskiptahæfni sé þeim
mikilvæg sem mótvægi við kynjamisrétti í
samfélaginu. Það væri áhugavert að skoða
viðhorf til tungumálanáms út frá þessari
kenningu. Hvað ákveðin tungumál varðar
þá eru kynjahlutföH nemenda oft sláandi á
íslandi: Árið 2001 voru 1.530 stúlkur í
frönskunámi í íslenskum framhaldsskólum
en aðeins 648 piltar. I þýsku eru þessi hlut-
föH aUt önnur: 2.666 stúlkur og 2.155 pHt-
ar (Hagstofa Islands, 2003).TH samanburðar
má geta að í rannsókn sem gerð var á nem-
endum í frönskum og þýskum framhalds-
skólum kom í ljós að enginn marktækur
munur var á kynjum varðandi val á tungu-
málum (CandeHer og Hermann Brennecke
1993: 87). Er það þá félagsleg túlkun á ís-
landi að franska sé „stelpumál“ eða eru við-
horf kvenna til frönsku önnur en karla? Það
er einnig útbreidd skoðun að stúlkur séu
betri í tungumálum en pHtar, en það gæti
Hka verið félagsleg túlkun. BaiUy (1993)
kemst að þeirri niðurstöðu í merkHegri
grein um þetta efni. Hún telur að það sé
engin ástæða tH þess að æda að stúlkur séu
HffræðHega hæfari til tungumálanáms en
pHtar. Hún telur hins vegar að ef kennarar
ákveða fyrirfram að stúlkur séu hæfari tH
tungumálanáms en pHtar þá séu líkur á því
að viðhorf þeirra gagnvart pHtum og stúlk-
um séu ekki þau sömu. Með öðrum orð-
um, hugsanlegt er að tungumálakennarar ýti
undir ákveðna misskiptingu kynja eftir
námsgreinum og taki þátt í því að gera pHta
fráhverfa tungumálanámi.
Að lokum
Það er óhætt að fuUyrða að hugmyndir
nemenda um tungumál og tungumálanám
gegni mjög mikilvægu hlutverki í tungu-
málanámi og kennslu. Ef við vHjum breyta
kennsluháttum og leggja í auknum mæli
áherslu á nemendamiðað nám, sem tekur
tiUit til þarfa nemandans sem einstakHngs,
Niðurstaða
hennar er í
stuttu máli sú
að engin bein
tengsl virðast
vera milli upp-
runa nemenda
og hugmynda
þeirra um
tungumál og
tungumálanám.
9