Málfríður - 15.09.2003, Síða 12

Tilgangurinn
með möppunni
er að efla trú
nemenda á því
námi sem í boði
er og sýna þeim
fram á að þeir
búi yfir reynslu,
kunnáttu og
færni sem ein-
hvers virði er og
getur nýst þeim
í tungumála-
náminu.
12
mat nemenda, eins og dæmi um sjálfsmat á
tilteknu verkefni, mat á hópvinnu, á hegð-
un nemanda og þátttöku í hópvinnu,
dæmi um efni sem nemendur eru stoltir af
eða óánægðir með, mat nemenda á könn-
unum og prófum sem fyrir þá hafa verið
lögð.
Ytri umgjörð möppunnar
Útlit möppunnar fer eftir aðstæðum,
verkefnum og verklagi hvers einstaklings.
Hún getur verið kassi sem í er safnað
gögnum, venjuleg stílabók, teygjumappa
eða gatamappa; sumir nota hljómbönd
og/eða myndbönd og í vöxt fer að færa
þær rafrænt og setja á geisladisk. Rafrænar
möppur geta verið allt ffá því að vera lát-
laus skrá í tölvunni upp í að vera marg-
miðlunarkynningar á vefnum, þar sem
nemandinn getur fært inn hljóð, mynd,
kvikmyndir og glærusýningar. Einnig má
hugsa sér samþættingu af þessu öllu sam-
an. Aðalatriðið er hvernig hugmyndin er
nýtt í þágu nemandans.
Framfaramappan sem kennsluað-
ferð
Farsæld einstaklings í námi er undir því
komin í hvaða mæli hann telur sig í stakk
búinn til að takast á við nám og tiltekin
verk og hrinda þeim í framkvæmd. Hann
þarf einnig að geta séð fyrir aðstæður og
kunna aðferðir til að bregðast við þeim
(Bandura, 1982). Tilgangurinn með
möppunni er að efla trú nemenda á því
námi sem í boði er og sýna þeim fram á að
þeir búi yfir reynslu, kunnáttu og færni
sem einhvers virði er og getur nýst þeim í
tungumálanáminu. Allir kunna eitthvað í
erlendum tungumálum og sumir hafa
dvalið erlendis í lengri eða skemmri tíma.
Það er sigur fyrir alla, stóra sem smáa, að
finna að þeir kannist við orð og orð í rit-
uðum eða mæltum texta á framandi máli.
Slíkt ýtir undir trú nemandans á eigin
getu og jafnvel áhuga og metnað til að
læra meira. Áræði nemandans til ffekari
átaka er eflt með því að hjálpa honum að
setja fingur á það sem hann kann og get-
ur, og byggja á því frekari þekkingaröflun
og leikniþjálfun.
Ég sat um daginn í frönskutíma í 7.
bekk vestur í Kanada. Nemendur voru að
vinna að hrekkjavökuþema. Þeir voru
búnir að vinna ýmis konar orðaverkefni
og nú var komið að því að lesa texta
tengdan efninu. Ungur maður sem ég sat
hjá horfði á textann, stundi þungt og sagði
að þetta væri þungur texti og langur. Ég
sagði honum að mín frönskukunnátta
væri nú ekki upp á marga fiska og spurði
jafnframt hvort við ættunr ekki saman að
kanna hvaða orð við skildum vel og strika
undir þau. Strákur bygaði að veiða orð
sem hann kannaðist við, bar þau síðan
saman við orðaverkefnin og strikaði und-
ir. Orðunum fjölgaði, drengur efldist og
fyrr en varði var textinn lesinn — og ungi
maðurinn hafði skilið allt það sem máli
skipti. Brosið var breitt! I stað þess að hefja
leit að ókunnugum orðum tókst hann á
við textann út frá því sem hann kunni.
Hann hafði lært nýja námsaðferð — sem
hann getur notað þegar leggja á til atlögu
við ókunnan texta. Hann fékk jafnframt
staðfestingu á því að verkefnin sem hann
hafði unnið á undan gögnuðust honum
við að lesa samfelldan lengri texta.
Hér hefði ég nýtt leiðarbókina til að
ýta undir námsvitund (metacognition)
hans og beðið nemandann að svara spurn-
ingum á borð við: Hvaðgerði ég í tímanum?
Hvað gekk vel / illa? Hvers vegna? Hvaða
aðferð notaði ég við að lesa textann? Hvað
lcerði ég nýtt? Með því að virða fýrirliggj-
andi kunnáttu nemenda er lagður grunn-
ur að öryggi og þori nemenda til að taka
afstöðu, mynda sér skoðun og áræði til
framkvæmda.
Einhver kynni þó að segja að verið
væri að sóa tímanum með slíkum færsl-
um, en reyndin er sú að auk tungumálsins
er verið að þjálfa nemendur í tjáningu
með því að beita endurtekningu í nýju og
nýju samhengi og efla námsvitund sína
með því að færa rök fýrir máh sínu og
svara: Hvernig? Hvers vegna? Mikilvægt er
því að leiðarbókin sé færð á markmáhnu
(target language). Nemendum finnst sem
málnotkunin fái tilgang, þegar þeir færa
upplýsingar af þessu tagi á málinu sem
verið er að læra.Vissulega þarf að styðja þá
í fýrstu skiptin með því að gefa þeim fýr-
irmynd að því hvað hægt er að skrifa
og/eða hjálpa þeim að orða eigin hugsan-
ir, en slíkt er tímabundið og fljótlega verð-