Bæjarins besta - 19.01.2000, Blaðsíða 2

Borgarafiindur Eldingar í Stjórnsýsluhúsinu á ísafirði
*
Utgefandi: H-prent ehf.
Sólgötu 9, 400 ísafjörður,
sími 456 4560, fax 456 4564
Netfang prentsmiðju: hprent@bb.is
Ritstjóri: SigurjónJ. Sigurðsson,
sími 892 5362, netfang: bb@bb.is
Blaðamaður: Hlynur Þór Magnússon,
sími 862 1874, netfang: blm@bb.is
Ljósmyndari: Halldór Sveinbjörnsson,
sími 894 6125, netfang: halldor@bb.is
Stafræn útgáfa: www.bb.is
Eftirprentun, hljóðritun, notkun ljósmynda og
annars efnis er óheimil nema heimilda sé getið.
Fundað í Stjórn-
sýsluhúsinu
Það vantaði ekki „hákarlana" á Eldingarfundinn í Stjórn-
sýsluhúsinu á Isafirði á sunnudaginn. Til fulltingis Guðmundi
Halldórssyni, formanni Eldingar, voru mættir formaður og
framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda. Og þar
einnig í kór þrír þingmenn kjördæmisins með formann sjávar-
útvegsnefndar í broddi fylkingar. Þótti þó mörgum sem kór-
bekkurinn væri ekki fullsetinn.
Vestfirskum trillukörlum [trillukarl er miklu þjálla orð en
smábátaeigandi, auk þess sem trillukarlinn stundar sjóinn,
að öllum líkindum, en það er meira en hægt er að segja um
marga „smábátakvótaeigendur"] var heitt í hamsi. Innihald
tillagna, sem lagðar voru fyrir fundinn, og ályktun fundarins
sem afgreidd var með lófaklappi, bera því órækt vitni. Vest-
firskir trillukarlar eru þess fullvissir að þeir hafi mikið til síns
máls.
Undir það skal tekið með trillukörlum, að víða væri illa
komið fyrir sjávarplássum ef þeirra hefði ekki notið við. Á
þeirri skoðun, að krókaveiðar eigi að hafa forgang á grunnsævi
og íbúar byggða við sjávarsíðuna eigi að njóta þess frumréttar,
sem þeir hafa notið um aldir, að nýta fiskimiðin við bæjardyr-
nar, hefur ekki verið legið í leiðaraskrifum blaðsins.
Stjórn Eldingar vill að hugsanleg aukning aflaheimilda
vegna stækkandi þorskstofns fari til báta innan við tíu tonn að
stærð og gerir grein fyrir nánari reglum þar um. Tillögu þeirra
lýkur svohljóðandi: „Þeir sem fá þessar veiðiheimildir mega
hvorki leigja né selja frá sér aflaheimildir."
Hér mætti skýrar að orði komast. En þar sem ekki er með
öðrum hætti komið inn á framsal aflaheimilda í tillögunni
liggur beinast við að álykta að skerðingarákvæðið gildi aðeins
um viðbótarheimildina. Sé svo, er með ályktuninni verið að
lýsa yfir að vestfirskir trillukarlar vilji að öðru leyti halda í
óbreytt framsal aflaheimilda, eða hvað?
Hvaða ákvæði fiskveiðistjórnunarlaganna halda menn að
hafi gert kvótahandhöfum kleift að braska með „frumrétt
strandveiðisamfélaganna til nýtingar aðlægra fiskimiða“, svo
notað sé orðalag Eldingarmanna, og skilja íbúana eftir rétt-
lausa?
Það verður ekki bæði haldið og sleppt.
Það verður aldrei sátt um annað en að tekið verði meö öllu
fyrir úthlutun aflaheimilda til þeirra, sem ekki ætla sér að
sækja sjó og afreka það eitt að selja aflaheimildirnar eða leigja
þær ár eftir ár og stinga ágóðanum í vasann. Slíkar „útgerðir“
eiga engan rétt á sér og hafa aldrei átt.
Oheft framsal aflaheimilda og braskið í kvótakerfinu nægir
eitt og sér í annan fund í Stjórnsýsluhúsinu á Isafirði. Og þá
gengur ekki að kórdrengirnir sitji fylgdarlausir einir á bekk.
- s.h.
OÐÐ VIKUNNAD
Kumpán / kumpáni
Einhverjir kynnu að halda að orðið kumpán eða kumpáni
(félagi, náungi) sé nýleg sletta í íslensku. Þetta orð er hins
vegar að finna í sjálfri Sturlungu frá því á 13. öld.
Orðið kumpáni er samstofna orðinu kompaní (félag),
sem nú er að mestu hætt að nota hérlendis. Lengi var Gamla
kompaníið þekkt fyrirtæki í Reykjavík. Vel þekkt er einnig
samtalsbók Þórbergs og Matthíasar, í kompaníi við allífið.
v Z J
„Það eru trillukarlar sem
bjargað hafa byggðinniu
I upphafi borgarafundarins sem Elding,
félag smábátaeigenda á Vestfjörðum,
gekkst fyrir í Stjórnsýsluhúsinu á ísafirði
á sunnudaginn, lagði formaður fram til-
lögur stjórnar félagsins um úrbætur í
fiskveiðistjórnunarkerfmu.
Þær eru þessar:
1. „Aukning á aflaheimild-
um, sem hugsanlega koma til
framkvæmda vegna stækk-
andi þorskstofns, fari til báta
innan við 10 tonn að stærð,
vegna augljósra byggðasjón-
armiða.
Þessar veiðiheimildir út-
hlutist á bátana eftir sömu
reglum og aðrar veiðiheim-
ildir. Hjá bátum í dagakerfi
fjölgi dögum í sama hlutfalli
og veiðiheimildir hjá öðrum
smábátum.
Þessari aukningu á afla-
heimildum skal landað í fisk-
vinnslustöð viðkomandi
svæðisfélags á markaðsverði
með 10% afslætti af því mark-
aðsverði sem er á viðkomandi
svæði. Þeir sem fá þessar
veiðiheimildir mega hvorki
leigja né selja frá sér afla-
heimildir.“
2. „Við mótmælum harð-
lega kvótasetningu á ýsu,
steinbít og ufsa.“
I lok fundarins var síðan
eftirfarandi ályktun samþykkt
einróma með lófataki:
„Borgarafundur, haldinn í
Stjórnsýsluhúsinu á ísafirði
16. janúar 2000, bendir á þró-
un byggða og krefst þess að
tekið verði fullt tillit til
byggðamála við uppstokkun
fiskveiðikerfisins. Fundurinn
gerir þá skýlausu kröfu á
hendur löggjafanum, að inn í
lög um stjórn ftskveiða verði
settar lagagreinar sem skil-
greina frumrétt strandveiði-
samfélaganna til nýtingar að-
lægra fiskimiða.“
Til fundarins efndi Elding í
samráði við Landssamband
smábátaeigenda og var hon-
um ætlað að fjalla almennt
um byggðavandann á Vest-
fjörðum með sérstakri áherslu
á sjávarútveg og fiskvinnslu.
Yfirskrift fundarins var: Er
ögurstund byggða áVestfjörð-
um að renna upp?
Ekki var stofnað til þessa
fundar í tilefni af dómi Hér-
aðsdóms Vestfjarða í máli
Vatneyrar BA, eins og haldið
hefur verið fram í fjölmiðlum,
enda var búið að ákveða hann
áður en dómurinn var kveðinn
upp.
Framsöguerindi fluttu þeir
Guðmundur Halldórsson, for-
maður Eldingar, Arthúr Boga-
son, formaður Landssam-
bands smábátaeigenda, Örn
Pálsson, framkvæmdastjóri
sambandsins, og þrír þing-
menn Vestfirðinga, þeir Einar
Kristinn Guðfinnsson, for-
maður sjávarútvegsnefndar
Alþingis, GuðjónArnarKrist-
jánsson og Einar Oddur Krist-
jánsson. Þingmennirnir Krist-
inn H. Gunnarsson og Sig-
hvatur Björgvinsson höfðu
boðað komu sína á fundinn
en gátu ekki mætt.
Fundarstjóri var Magnús
Reynir Guðmundsson og
fundarritari Birkir Friðberts-
son.
Hér fara á eftir nokkrar
glefsur frá fundinum.
Guðmundur
Halldórsson,
formaður Eldingar:
Fólkið sat
uppi með
verðlausar
eignir
I byrjun áttunda áratugarins
hefst mikil uppbygging at-
vinnulífs á Vestfjörðum. Tog-
ari er keyptur í hvert byggðar-
lag og víða tveir; þrír á fsa-
fjörð. Lítil frystihús breyttust
í öflug fiskiðjuver og tækni-
væðing jókst. Allir þessir tog-
arar, ásamt öflugum vertíðar-
skipum, báru mikið hráefni
að landi til vinnslu í ftsk-
vinnslustöðvunum. Á þessum
tíma ríkti mikið góðæri á
Vestfjörðum... Hinn almenni
borgari hafði trú á sinni heima-
byggð og fjárfesti í nýju hús-
næði...
En árið 1984 kemur kvót-
inn, sem Vestfirðingar voru
einum rómi andvígir. Við fór-
um einstaklega illa út úr kvót-
anum... Þannig fór að fjara
undan fiskvinnslunni og út-
gerðinni á Vestfjörðum og
hvert fyrirtækið af öðru fór á
hausinn og kvótinn flutti bú-
ferlum og atvinnulífið hrundi
í hverju byggðarlaginu af
öðru... Fólkið sat uppi með
verðlausar eignir...
Hvernig er staðan í dag?
Enginn togari á svæðinu frá
Patreksfirði til ísafjarðar
gamla. Þrír vertíðarbátar á öll-
unt Vestfjörðum, Núpur frá
Patreksfirði, María Júlía frá
Tálknafirði og Guðný frá
Bolungarvík... María Júlía er
hálfrar aldar gamalt skip og
Guðný er 43 ára. Að öðru leyti
byggist floú Vestfirðinga á
Einar K. Guðfiitnsson.
smáum rækju- og snurvoðar-
bátum, auk þeirra togara sem
ennþá eru á ísafirði og í Súða-
vík. En burðarás atvinnulífs-
ins á Isafirði eru trillur innan
við sex tonn... Það eru trillu-
karlar sem bjargað hafa
byggðinni á Vestfjörðum...
Það var vitlaust gefið í þessu
kerfi. Byggðasjónarmiðin
gleymdust...
Það verður að gera þá kröfu
til Alþingis íslendinga að það
setji lög sem standast stjórnar-
skrána.
Arthúr Bogason,
formaður LS:
Réttur
strand-
veiðibyggða
yerði við-
urkenndur
Arthúr fagnaði dómi Hér-
aðsdóms í Vatneyrarmálinu.
„Ef hún stenst [7. gr. laga frá
1990 um stjórn fiskveiða], þá
skiptir í raun og veru ekki
máli hver er fjöldi veiðileyfa.
Ef hún hins vegar stenst ekki,
þá eru menn í miklum vanda.
Ykkur er enginn greiði gerður
með því að fegra það ástand
sem gæti skapast ef 7. grein
laganna fer sömu leið fyrir
Hæstarétti og fimmta greinin
gerði.
Það kann vel að vera að
stjórnvöld finni leið framhjá
báðum þessum dómum, ef
þessi dómur verður staðfestur
í Hæstarétti, og keyri hér
áfram kvótakerfi, þvert ofan í
þær staðreyndir sem blasa við
varðandi byggðaþróun og
varðandi þá megnu óánægju
sem þetta kerfi hefur leitt af
sér...
Ég held að það sé mjög mik-
ilvægt að þessi fundur sendi
skýr skilaboð um það, að á
hvorn veginn sem þessi hæst-
aréttardómur fer, þá sé það á
hreinu að stjórnvöld taki með
í reikninginn fleira en kenn-
ingar hagfræðinganna ofan úr
Háskóla. Kenningar hagfræð-
Guðjón A. Kristjánsson.
inganna ofan úr Háskóla eru
einfaldar: Því stærra, því
betra; því færra, því betra. Ég
hef heyrt suma af þessum
mönnum segja það. orðrétt,
að það sé best að leggja þessar
byggðir af. Það sé hagkvæm-
ast...
En krafan sem verður að
koma frá þessum fundi og
verður að koma frá þessum
strandveiðibyggðum, er að
réttur þeirra til að nýta að-
liggjandi fiskimið verði við-
urkenndur í lagasetningu og
frekari útfærslu hennar.
Einar Kristinn
Guðfinnsson, alþm.:
Byggða-
vandinn
háskaleg-
asta þjóðf-
élagsmeinið
Einar fagnaði því að Elding
skyldi leggja fram tillögur
sem gætu orðið umræðu-
grundvöllur af hálfu félagsins.
„Þó að við kunnum að vera
misjafnlega sátt við þessar til-
lögur, þá eru þær af hálfu fé-
lagsins frumkvæði til þess að
opna umræðu um það, hvemig
við getum reynt að snúa við
þeim háskalega byggðavanda
sem ég tel að sé mesta þjóð-
félagsmein Islendinga nú um
stundir...
Yfirskrift þessa fundar skír-
skotar til þess ástands sem
við finnum öll að er til staðar...
Við erum að lýsa ástandi sem
við höfum öll miklar áhyggjur
af. Það er engin spurning að
þessi búseturöskun sem við
höfum verið að upplifakemur
ekki bara illa við okkur sem
hér búum. Hún er þegar farin
að valda miklum erfiðleikum
annars staðar í þjóðfélaginu...
Ég tel að þetta mál sé miklu
flóknara en svo, að það leysist
með einni ráðstöfun á einu
sviði...
Því hefur oft verið haldið
fram að Vestfirðingar geti
sj álfum sér um kennt, þeir hafi
ekki sinnt nægilega vel um
2
MIÐVIKUDAGUR 19. JANÚAR 2000