Fjarðarfréttir - 01.12.1983, Blaðsíða 35

FJAROARFRÉTTIH
35
Björgun minja úr togaranum coot
Magnús Jónsson tók saman
Um þessar mundir eru 75 ár liðin
síðan fyrsti togarinn okkar, Coot,
strandaði og endaði ævi sína við
Keilisnes á Vatnsleysluströnd.
Fyrir 10 árum var farið í leiðangur
á strandstað og gufukatli togarans
bjargað að tilhlutan Byggðasafns-
nefndar Hafnarfjarðar. Frá þessu
er sagt í fundargerð nefndarinnar
og fengu Fjarðarfréttir leyfi
Magnúsar Jónssonar, minjavarðar
Byggðasafnsins til að birta hana
ásamt upplýsingum um togarann
Coot, strandið og tilraunir til að
bjarga verðmætum úr flakinu, en
þessar upplýsingar hefur Magnús
skráð.
Fundargerð 68. fundar Byggða-
safnsnefndar Hafnarfjarðar, frá
14. okt. 1973, er svohljóðandi:
/ dag var farið suður að Keilis-
nesi, ásamt nokkrum félögum í
Hjálparsveit Skáta í Hafnarfirði.
Auk þess var með í ferðinni einn
aðaleigandi fyrirtœkisins Ýtu-
tækni, Páll Jónsson, og var hann
með mikla jarðýtu, sem hann fékk
lánaða hjá fyrirtækinu. Stjórnaði
Páll sjálfur jarðýtunni.
Var unnið fram eftir degi við að
bjarga gufukatlinum úr togaranum
Coot upp úrsjó ástrandstað. Tókst
að koma honum upp á fjöru-
kambinn. Ennfremur var bjargað
ýmsum smáhlutum úr vél o.fl. úr
togaranum.
Öll aðstoð þessi var veitt
ókeypis. Ekki tókst að koma gufu-
katlinum lengra að sinni, sökum
erfiðrar aðstöðu. Við þetta störf-
uðu, ásamt áðurnefndum aðilum,
þeir Gísli Sigurðsson og Gunnar H.
Ágústsson.
Þannig hljóðar þessi fundargerð,
orðinn 12 ára gamall. Kaupin fóru
fram snemma árs 1905 og Coot lét
úr höfn í Aberdeen þann 1. mars
það ár og kom til Hafnarfjarðar 6.
mars. Indriði varð skipstjóri á
honum og lagt var upp hjá Einari
Þorgilssyni. í fyrstu veiðiferðinni
var a.m.k. einn innfæddur Hafn-
firðingur, Jóhannes Narfason þá
aðeins 16 ára, og því sem að líkum
lætur, yngstur skipverja. Hann átti
eftir langa starfsævi á sjónum.
Segja má að yfirleitt hafi útgerð
Coots gengið vel. Hinn 14. des.
1908 átti Coot að draga kútter
Kópanes frá Reykjavík í vetrarlægi
til Hafnarfjarðar. Tókst þá svo illa
til að kútterinn slitnaði afturúr og
flæktust strengslitin í skrúfum á
Coot.
Undir miðnættið rak svo bæði
skipin að landi við Keilisnes í
Vatnsleysustrandarhreppi. Reynd-
ar var það nokkru sunnar en hinn
eiginlegi oddi Keilisness er, þ.e. á
svonefndum Réttatöngum. Mann-
björg varð enda var gott veður.
Kútterinn keyptu Inn-Strandaring-
ar til niðurrifs, og voru svo heppnir
að daginn eftir kaupin barst hann
upp í fjöru, svo að aðstaða til
sundurlimunar skipsins varð betri,
en hefði eins getað engin orðið,
hefði verið aflandsvindur, þegar
skipið losnaði úr einskonar bás á
milli skerja fjær landi. Um togar-
ann er það að segja, að það var
fyrst sumarið 1910, að tekið var til
að losa úr honum mestallt tré, svo
sem dekkið og innréttingar úr káetu
og öðrum vistarverum skipverja.
Að þessu vann heill vinnuflokk-
ur úr Hafnarfirði. Þar var m.a.
Guðjón sem löngu síðar var kennd-
ur við verslun sína Málm og systir
hans Helga, var matráðskona
hópsins. Sumarið 1911 koma
Hafnfirðingar aftur, þar á meðal
trésmiðirnir Þorbjörn Klemenss-
son, Ingibergur Þorkelsson og
Guðbrandur Guðmundsson
(Gutti). Eitthvað fleira náðist þá úr
skipinu, eða jafnvel af því sjálfu,
en síðan var flak gamla togarans
látið afskiptalaust fram til ársins
1973, eins og sagt er frá hér að
framan.
Gufukatlinum úr Coot bjargað.
ennfremur sést í ritarabókinni, að
fyrr á þessu sama ári 1973 hafði
tekist að ná stýri togarans af
strandstað, koma því til Byggða-
safnsins og bera á það svart ryð-
varnarefni.
Annars var það fyrir aldamót,
eða nánar tiltekið 1895, sem
togarar hófu veiðar í Faxaflóa. Þeir
voru enskir, en svo kom þetta stig
af stigi. íslendingar gerðu út togara
að nafninu til, en fjármagnið var
erlent og líka var eitt millistigið, að
Valgarður Breiðfjörð gerði út
seglatogara frá Reykjavík. En í
október 1804 fór Indriði Gott-
sveinsson til Englands á vegum
Einars Þorgilssonar til kaupa á
kútter, en úr því urðu togarakaup.
Það var Coot (Blesönd), sem þá var
tiytsamar
ELECTRIC
GENERAL
Laugavegi 170-172 Simar 21240-11687
PRISMA