Fjarðarfréttir - 01.12.1983, Page 48

48
FJARÐARFRÉTTIR
Rafha er ávallt í takt við tímann
Þaðerímörghornaðlítahjástarfsfólkiskrifstofunnar.enþær Anna.Día Jón Finnbogason, elsti starfs-
Björk og Margrét létu þó til leiðast að láta smella af sér mynd. maður Rafha.
Rafstraumar sf. er sérfyrirtæki sem annast viðgerðarþjónustu fyrir Rafha
á rafmagnsvörum og annast tengingu á rafhiturum. Fyrirtækið er til húsa
í Rafha og á myndinni er Eiríkur Stefánsson, einn þriggja eigenda Raf-
strauma sf.
4
jB»
MM
Ingvi Ingason, framkvæmdastjóri
Raftækjaverksmiðju Hafnarfjarð-
ar.
Stjórn félagsins hefur talið sér skylt
að reyna að halda rekstrinum
áfram — bæði til þess að halda
uppi og auka atvinnu og til þess að
neytendur geti áfram átt kost á að
kaupa góða vöru á lágu verði — en
verð á innfluttum eldavélum myndi
hækka verulega í verði, ef Rafha
hætti framleiðslu þeirra — þar sem
tollur yrði þá lagður á innfluttar
vélar.
Auk eldavélanna eru nú fram-
leiddir rafhitarar fyrir miðstöðvar-
Karl Harry Sveinsson hefur yfir-
umsjón með samsetningu á eldhús-
viftunum. Verið er að ganga frá
pötnun á 800 viftum til Noregs og
einnig liggja fyrir pantanir frá fleiri
löndum.
Ófeigur Björnsson verkstjóri í sam-
setningardeild eldavéla. Allt að
1600 eldavélar eru settar saman ár-
lega og nær allt smíðað hérlendis.
kerfi o.fl., allskonar flouresent-
lampar, málmgluggar og hurðir
auk ýmissa sérsmíðaðra hluta svo
sem eldavélar fyrir skip og hótel,
steikarpönnur o.fl. og á síðasta ári
í emaleringunni ræður Jóhannes
Helgason ríkjum. Hitinn í ofninum
er rúmlega 800 gráður.
Þeir sem fyrst og fremst áttu hug-
myndina að stofnun Raftækja-
verksmiðjunnar voru Emil Jóns-
son, Sveinbjörn Jónsson og Niku-
lás Friðriksson. Hugmynd þeirra
var sú að stofna til hlutafélags —
þar sem áhugamenn ættu 'A,
starfsmenn 'A og ríkissjóður 'A.
Þetta varð úr.
Áætlaður kostnaður við bygg-
ingu verksmiðjuhúss, kaup á vélum
og öðrum búnaði var 150.000,-
krónur, upphæð hlutafjár var við
þetta miðuð.
En það var ekki átakalaust að
Hér er Halldór Sigurðsson, sem
hefur umsjón með smíði hurða og
glugga úr áli. Á myndinni sést
einnig dæmigerð hurð frá Rafha.
hóf RAFHA framleiðslu á eldhús-
viftum.
Af þessu má sjá að RAFHA
hefur frá upphafi verið hafnfirsku
atvinnulífi mikil lyftistöng og
íslenskum iðnaði til sóma, og
verður það vonandi áfram um
langa framtíð.
Magnús Snæbjörnsson, tæknifræðingur, gekk með okkur um fyrirtækið
og kunnum við honum bestu þakkir fyrir. Með honum á myndinni er
Oddný Þórisdóttir, tækniteiknari.
Það er sagt að iðnaðurinn verði að taka við stærstum hluta þess vinnu-
afls sem væntanlegt er á vinnumarkaðinn á næstu árum. Það ætti því að
vera öllum Ijóst hve mikilvægt er að gera iðnaðarfyrirtækjum kleift að
takast á við þetta verkefni. Því miður hefur skilningur yfirvalda oft verið
í lágmarki og raunar kraftaverki líkt hvernig iðnaðarfyrirtæki hafa getað
starfað þrátt fyrir mjög erfið skilyrði. Raftækjaverksmiðjan er gott dæmi
um það hvernig gömlu fyrirtæki hefur tekist að aðlaga sig að breyttum
tímum. Ljósmyndari Fjarðarfrétta lagði leið sína upp í Rafha og tók
nokkrar myndir sem sýna brot af starfsemi fyrirtækisins í dag. Þessum
myndum fylgir síðan stutt ágrip af sögu Raftækjaverksmiðjunnar, sem í
nær hálfa öld hefur verið stolt hafnfirsks iðnaðar. Er hér í aðalatriðum
stuðst við upplýsingar frá Guðmundi Árnasyni, stjórnarformanni Rafha
og Ingva Ingasyni, framkvæmdastjóra fyrirtækisins.
Eiríkur Skarphéðinsson, skrif-
stofustjóri fyrirtækisins.
Jónsson, byggingarmeistari,
Ásgeir G. Stefánsson framkv.stj.
og Guðmundur Kr. Guðmundsson,
skrifstofustjóri.
Þá má ekki gleyma því góða
starfsfólki, sem unnið hefur af trú-
mennsku og tryggð við fyrirtækið
og lagt sig fram um að framleiða
góða vöru — og þá ekki hvað síst að
RAFHA hefur haft atorkusama og
framsýna framkvæmdastjóra — en
þeir hafa verið tveir — þeir Axel
Kristjánsson og Ingvi Ingason.
Axel starfaði frá 1939 til dauðadags
1979, en þá tók Ingvi við.
Það hefur að sjálfsögðu gengið á
ýmsu á þessum starfsferli fyrirtæk-
isins — það hafa skipst á skin og
skúrir eins oe eeneur. en ávallt
Sveinn Ingvarsson hóf störf í Rafha
árið 1950 og er því í góðum hópi
með þeim Kjartani Elíassyni og
Jóni Finnbogasyni, sem á reyndar
lengstan starfsferil að baki í Rafha.
Sveinn er yfirmaður á lager. Með
honum á myndinni er Hallbjörn
Bergmann.
Jónsson, þá ákvörðun að nýta
heimild Alþingis og láta ríkissjóð
kaupa 'A hlutafjárins. Þar með var
hnúturinn leystur. Enn í dag á ríkis-
sjóður 'A hlutafjárins — en hins-
vegar er hlutur starfsmanna orðinn
sára lítill.
Að þetta fyrirtæki skuli vera til í
dag ber því fyrst og fremst að
þakka brautryðjendunum, þeirri
stjórn, sem lagði grundvöllinn og
þeim aðilum, sem studdu við bakið
á þeim — en í fyrstu stjórninni áttu
sæti þeir Emil Jónsson, fyrrv.
utanríkisráðherra, Bjarni Snæ-
björnsson læknir, Sveinbjörn
Fyrirtækið var stofnað 29. októ-
ber 1936. Segja má að það hafi
verið tvennt sem olli því að Raf-
tækjaverksmiðjan var stofnuð.
Annað var það að á árunum eftir
1930 ríkti mikið kreppuástand og
atvinnuleysi í landinu — og hitt var
það að um þetta leyti var væntanleg
raforka frá fyrstu stórvirkjuninni.
Frumkvæðið að stofnun RAFHA
áttu nokkrir framsýnir hugsjóna-
og athafnamenn, sem annarsvegar
höfðu áhuga á að leggja sitt að
mörkum til þess að bæta atvinnu-
ástandið — og hinsvegar að skapa
möguleika til þess að nýta þá raf-
orku, sem tiltæk yrði þegar Sogs-
stöðin tæki til starfa. Þeir trúðu því
að hægt væri að stofna til verk-
smiðjuiðnaðar í sambandi við
framleiðslu á raftækjum og þá
sérstaklega rafmagnseldavélum.
Þetta tókst fyrir það hvernig að
undirbúningi og stofnun fyrir-
tækisins var staðið. Leitað var
strax í upphafi eftir leiðsögn og
reynslu svipaðs fyrirtækis úti í
Noregi og með því komist hjá
miklum byrjunarörðugleikum —
nú og svo fyrir það að stjórnvöld
litu íslenskan smáiðnað öðrum
augum en gert hefur verið á seinni
tímum.
koma verksmiðjunni á laggirnar.
Aðallega var við vantrú manna að
glíma. Svo til allir sérfræðingar og
aðilar, sem leitað var álits hjá —
lýstu hinni mestu vantrú á rekstri
slíks fyrirtækis og töldu að enginn
rekstrargrundvöllur væri fyrir
hendi.
Eins og ástatt var þá í fjármálum
manna almennt var næstum óhugs-
andi að afla nægjanlegs hlutafjár á
skömmum tíma nema ríkissjóður
kæmi til. Emil Jónsson fékk
samþykkta á Alþingi heimild til að
veita 50 þúsund krónur úr ríkis-
sjóði til að stofna slíka verksmiðju.
Þegar leitað var til fjármálaráð-
herra eftir framlagi þessu, leitaði
hann að sjálfsögðu eftir áliti sér-
fræðinga sinna, sem ekki hikuðu
með svarið. Þeir sögðu að fyrir-
tækið væri bæði tæknilega og fjár-
hagslega andvana fætt — og lögðu
eindregið til að fé þetta yrði ekki
veitt úr ríkissjóði. En þrátt fyrir álit
sérfræðinganna tók þáverandi fjár-
málaráðherra, sem var Eysteinn
-
.
Kjartan Elíasson er meðal „elstu“
starfsmanna fyrirtæksins, hóf störf
um 1950. Hann er verkstjóri í
málningadeild. Með honum á
myndinni er írskur starfsmðuar,
Eugene McCarthy.
hefur tekist að sigrast á erfiðleik-
unum og laga starfsemina að
aðstæðum hverju sinni.
í verksmiðjunni hefur fyrst og
fremst verið lögð áhersla á fram-
leiðslu eldavéla. Á tímabili var
framleiðslan all fjölþætt t.d. voru
framleiddar frystikistur, kæliskáp-
ar, þilofnar, þvottavélar, spennu-
breytar stórir og smáir o.fl. o.fl. —
En vegna þess ástands, sem skapað-
ist við EFTA-aðildina, þegar tollar
af þessum vörum stórlækkuðu,
varð RAFHA vegna lélegrar sam-
keppnisaðstöðu — að hætta þessari
framleiðslu í bili og hefur í staðinn
flutt hluta af þessum tækjum inn
frá útlöndum — en eldavélafram-
leiðslunni hefur stöðugt verið
haldið áfram.
Á undanförnum árum hefur
verið unnið sleitulaust að ýmis-
konar endurskipulagningu til þess
að bæta samkeppnisaðstöðuna. —