Rit Mógilsár - jún. 2002, Blaðsíða 60

60
hverrar tegundar. Ekki er heldur tekið tillit til hve vel aðlagaðir þeir eru
gögnunum. Mæld í fylgnistuðli (r2) er hún oftast lág (r2 er á bilinu 0,3 – 0,6).
Fjöldi mælinga á hverju aldursskeiði og skipting þeirra á milli landssvæða
skiptir verulegu máli um legu og ekki síst lögun hvers ferils. Segja má að í
raun séu vaxtarferlar margir fyrir hverja tegund og það er breiddin í
vaxtarskilyrðum sem segir til um fjölda þeirra. Ljóst er að á Suður– og
Suðvesturlandi er þessi breidd mikill eins og svo víða annarsstaðar á
landinu. Það verður seinni tíma verk að útbúa eiginlega vaxtarferla fyrir
hverja trjátegund.
Ástæðan fyrir því að meðaltalsferlar eru birtir er að þeir draga upp einfaldari
og skýrari mynd af hæðar- og rúmmálsvexti en punktasveimur. Það býður
upp á samanburð á milli tegunda, svo að dæmi sé tekið.

6.3 Skekkjur og breytileiki í gögnum og útreikningum
Yfirhæð (YH) er skilgreind sem meðalhæð 100 sverustu trjáa á ha (Philip
1994) en er hér mæld sem hæðin á sverasta tré á hverjum mælifleti. Hér er
því um nálganir á eiginlegri yfirhæð að ræða og mismunandi nálganir eftir
stærð mæliflata. Um hve mikinn breytileika og skekkjur er að ræða er ekki
hægt að segja til um en góð fylgni YH og GMH (r2 á bilinu 0,69 – 0,94) og lítill
munur á GMH og YH leiðir líkur af því að breytileikinn sé lítill svo að skekkja í
mati á yfirhæð getur því ekki skipt meginmáli.
Það sem reynst hefur erfiðara er að skrá réttan gróðursetningaraldur. Í
sumum tilvikum liggur alveg ljóst fyrir hver aldur trjánna er þar sem
gróðursetningarár hefur verið skráð á uppdrátt af skógræktarsvæði. Þetta á
við flest stærri svæði Skógræktar ríkisins og fáein svæði
skógræktarfélaganna. Í öðrum tilvikum er hægt að styðjast við
gróðursetningarskrár en uppdrátt vantar af gróðursetningum og því oft erfitt
að átta sig á hvaða ártal gildir fyrir þann reit sem er verið að mæla hverju
sinni. Í versta falli verður að treysta á minni manna sem oft getur verið
nokkuð skeikult þegar liðin eru 20 til 40 ár frá gróðursetningu.
Talið er að yfirhæðarvöxtur sé, innan vissra marka, óháður þéttleika
(Braastad 1975). Aftur á móti er bolrúmmálsvöxtur töluvert háður þéttleika og
ekki síst vöxtur standandi bolrúmmáls. Framleiðni (production potential)
bolrúmmáls er því í sumum tilvikum vanmetin. Þetta á nánast eingöngu við
þá reiti sem hafa verið grisjaðir og eru því með minna standandi bolrúmmál
og rúmmálsvöxt en ef þeir væru ógrisjaðir. Í undantekningartilvikum er
vanmatið vegna lítils upphafsþéttleika, annað hvort að völdum affalla eða
vegna gisinnar gróðursetningar.
Stundum eru mælireitirnir mjög þéttir og má í þeim tilvikum halda því
gagnstæða fram, að raunframleiðni bolrúmmáls miðað við eðlilegan þéttleika
sé ofmetin. Eins og 34. mynd sýnir er þetta samt sem áður alls ekki áberandi
fyrir sitkagrenimælingarnar á Suður– og Suðvesturlandi. Þvert á móti er
ágætis samband á milli yfirhæðar og standandi bolrúmmáls (sjá efri mynd).