Morgunblaðið - 18.12.2021, Qupperneq 54

54 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 18. DESEMBER 2021
N
ei, ókei, er fyrsta platan
með hljómsveitinni Dr.
Gunna síðan Í sjoppu
kom út árið 2015 en áður
kom út Stóri hvellur 2003. Auk for-
sprakkans Gunnars Lárusar Hjálm-
arssonar skipa sveitina þeir Guð-
mundur Birgir Halldórsson, Grímur
Atlason og Kristján Freyr Hall-
dórsson.
Gunnar
hefur á
löngum ferli
sínum sinnt
tónlistar-
gyðjunni með
ýmsum hætti.
Hjómsveitir á
borð við S.H. Draum og Unun koma
upp í hugann en einnig „Prumpulag-
ið“ og „Glaðasti hundur í heimi“,
hans langvinsælustu lög, að minnsta
kosti á Spotify. Nei, ókei ber að ein-
hverju leyti vott um þessa fjölbreytni
því farið er úr einum stíl í annan, oft-
ast með góðum árangri.
Upphafslag Nei, ókei, „Aumingi
með bónuspoka“, fjallar um náunga
sem hefur orðið undir í lífinu. Text-
inn er grátbroslegur og viðlagið gríp-
andi, svo mikið er víst. Þetta er góður
upphafspunktur, enda snúast textar
plötunnar margir hverjir um hvers-
dagsleikann og fólk sem er á ein-
hvern hátt utangarðs og finnur sig
ekki fyllilega í nútímanum. Dæmi um
þetta má finna í „Mér finnst ég ætti
að gráta meira“ og pönklaginu „Ég
er í vinnunni“. Í því fyrrnefnda er
sungið um náunga sem á erfitt með
að tjá tilfinningar sínar í samfélagi
þar sem fólk er orðið opnara en áður
og ófeimnara við að tjá sig. „Allir eru
alltaf að tala en enginn er bara að
segja neitt. Hef ekkert að segja, hef
ekkert að segja, stundum er best að
þegja,“ syngur Gunnar í fínu lagi og
hefur nokkuð til síns máls. Í því síð-
ara er yrkisefnið náungi sem virðist
alltaf vera í vinnunni, „þökk sé“ nýj-
ustu tækni, og er gjörsamlega kom-
inn með nóg. Kröftugt og skemmti-
legt lag þar á ferð.
„Nærbuxnamódel í tilvistar-
kreppu, kreistir stýrið í umferðar-
teppu“ og „Annarlegur póstmaður á
útburðarvagni, gúffar í sig sveppum í
talsverðu magni“ eru skondin texta-
brot í laginu Marglyttur yfir Miklu-
braut, ágætis Pixies-rokkara, og ekki
annað hægt en að brosa í kampinn.
Ekki er heldur hægt að fjalla um
hversdaginn nema að minnast á átök-
in eilífu við íslensku veðráttuna.
„Dag eftir dag ég tel dagana, dag eft-
ir dag ég tel að ég verð að þrauka
fram á vor,“ syngur Gunnar í Ég
verð að þrauka og kastar í púkkið
súld og slabbi. En ekki hvað?
Ýmis stílbrigði fá að njóta sín á
plötunni. Lögin eru misjöfn að gæð-
um en besta efninu er raðað fremst,
eins og gengur og gerist. Þannig eru
Aumingi með bónuspoka, Ég er í
vinnunni og Mér finnst ég ætti að
gráta meira best en Draumur í dós
kemur síðan sterkt inn í lokin, ný-
bylgjurokklag með lokakafla sem
maður vill helst ekki að endi. Athygli
vekur að Eiríkur Hauksson syngur
ekki lagið Í Norður-Noregi, þrátt
fyrir að vera nánast hálfur Norð-
maður, heldur Engin mistök, gamal-
dags rokklag, sem er aðeins úr takti
við annað efni á plötunni. Eiríkur
skilar sínu engu að síður prýðilega.
Náttúran er ekki vinur þinn fjallar
svo um hversu lítil við erum í sam-
anburði við náttúruöflin þar sem
kinkað er kolli til Fjöllin hafa vakað.
Takturinn í viðlaginu er töff en lagið
sjálft nær ekki að hrífa mann með
sér.
Það má hafa gaman af ádeilunni
sem leynist víða í textunum á Nei,
ókei þar sem varpað er ljósi á íslensk-
an raunveruleika og hversu erfitt
getur verið að finna sig í honum
miðjum. Sprettirnir á plötunni eru
margir hverjir góðir, gítarleikurinn
oft skemmtilegur og ættu rokkunn-
endur að minnsta kosti að fá eitthvað
fyrir sinn snúð.
Hljómsveitin „Það má hafa gaman af ádeilunni sem leynist víða í textunum
á Nei, ókei þar sem varpað er ljósi á íslenskan raunveruleika.“
Vínilplata
Nei, ókei bbbmn
Hljómplata Dr. Gunna.
Lög og textar eftir Gunnar Lárus Hjálm-
arsson. Flytjendur Gunnar Lárus Hjálm-
arsson, Guðmundur Birgir Halldórsson,
Grímur Atlason, Kristján Freyr Hall-
dórsson og Eiríkur Hauksson.
FREYR
BJARNASON
TÓNLIST
Fólk sem á
erfitt með að fóta sig
M
aðurinn hefur frá örófi
alda fengist við að
teikna upp heiminn í
kringum sig, til þess
að átta sig betur á umhverfinu, vísa
öðrum veginn eða skrásetja. Lengi
vel var kortagerð ófullkomin fræði,
en gat verið mikil list. Menn lögðu
mikið á sig til
þess að gera
nothæf kort,
skreyttu þau
oft ríkulega,
enda voru þau
miklar ger-
semar hverj-
um þeim, sem
vildi rata um
heiminn. Nú-
orðið tökum við þau nánast sem
sjálfsagðan hlut og höfum mestallan
heiminn í vasanum í snjallsímum,
þar sem kort netrisa á borð við Go-
ogle og Apple verða æ fullkomnari
og hjálpa okkur að rata fyrirhafn-
arlaust, finna næsta bakarí eða
áhugaverðar gönguleiðir.
Saga kortanna er áhugaverð fyrir
margra hluta sakir. Hún veitir okk-
ur innsýn í hvernig þekking manns-
ins jókst, bæði hvað heiminn sjálfan
varðar en einnig þau vísindi og
tækni, sem notuð voru til korta-
gerðar. Og jafnvel það sem menn
vissu ekki gefur okkur innsæi í
hugarheim þeirra sem á undan
gengu, þegar hið óþekkta gat verið
merkt sæskrímslum eða uppspuna.
Reynir Finndal Grétarsson er
sjálfsagt þekktastur úr atvinnulíf-
inu, farsæll frumkvöðull og for-
stjóri, en hann er líka kortasafnari
af lífi og sál. Sá áhugi leynir sér
ekki í bók hans Kortlagning heims-
ins – frá Grikkjum til Google Maps.
Þetta er falleg bók, nokkuð vold-
ug, prentuð á vandaðan pappír í
góðu bandi og sómir sér vel á sófa-
borði eða á heiðursstað í bókaskáp.
(Best fer þó auðvitað á því að hafa
hana opna á borði fyrir framan
fróðleiksfúsan lesanda!) Hún er
ríkulega myndskreytt af kortum,
eins og vera ber. Það er helst að
finna megi að því að sum kortin séu
ekki nógu stór, þó bókin sé ekki í
smáu broti, en um það er lítt að
fást; frumritin eru mörg flennistór
og óhjákvæmilegt að kortin séu
smækkuð í bók.
Þó má nefna að sum eldri kort
eru fulldökk eða móskuleg, svo þar
hefði að ósekju mátt lýsa þau til
þess að gera þau greinilegri. Þá
kemur fyrir á stöku stað að upp-
lausnin á myndunum er ekki nógu
mikil, þannig að kortin eru ógreini-
leg og textinn loðinn. Við því er svo
sem ekki mikið að segja, það er
miserfitt að nálgast góðar myndir
af öllum þessum sæg korta, svo ein-
hver þeirra hefur þurft að nálgast
af netinu. Þau eru betri þannig en
ef þeim hefði verið sleppt.
Það eru þó ekki kortin ein sem
prýða bókina, því hún er skrifuð af
smitandi áhuga, jafnvel ákefð.
Bókin er kaflaskipt, fyrst er þar
fjallað um upphaf kortlagningar
heimsins, en svo saga kortlagningar
hverrar álfu heimsins fyrir sig, auk
sérkafla um kortasögu Íslands.
Hins vegar saknar ritdómari þess
að undirfyrirsögnin sé almennilega
botnuð í bókinni. Þar hefði vel mátt
vera kafli um hin nytsömu snjall-
kort netrisanna (sem hafa misjafnar
áherslur í hönnun þeirra, gerð og
gögnum), hvernig unnið er að þrí-
víddarkortum með mannvirkjum,
jafnvel kortlagningu annarra
hnatta. Það er þá efni í aðra bók.
Textinn er einkar lifandi og fjör-
legur, stundum kumpánlegur en án
alls yfirlætis, því þarna er ekki að-
eins greint frá sögu, heldur sagðar
sögur. Og nóg af þeim! Bókin er full
af fróðleik sem er samofinn fram-
vindu kortasögunnar, sumt
skemmtileg smáatriði og útúrdúrar,
en allt til þess að styðja hina stóru
samfellu sögunnar. Samt þó þannig
að það er auðvelt að grípa niður í
bókina, nánast hvar sem er, og lesa
sér til gagns og gamans, án þess að
hafa lesið það sem kom á undan og
hitt sem eftir fór.
Sem fyrr segir er textinn líflegur
og ekki alltaf hátíðlegur, en ávallt
skýr og skiljanlegur. Fyrir vikið
kann bókin að vera aðgengilegri
fyrir börn og unglinga en ella, en
þó ekki þannig að textinn vefjist
fyrir hinum eldri. Það er allt í góðu
jafnvægi.
Áhugi höfundarins á efninu leynir
sér ekki og hann kann að vekja
áhuga lesandans á þessu eilítið
fornlega efni. Það má finna nokkrar
smávægilegar og meinlausar villur í
þessum doðranti, en ekkert sem
ástæða er til að tína til hér, enda
biður höfundur lesendur um það í
formála að hafa ekki áhyggjur af
slíku.
Sem er vel skiljanlegt, því Kort-
lagning heimsins er ekki akadem-
ískt fræðirit, heldur alþýðlegt yfir-
litsrit – stútfullt af myndum, sögum
og fróðleiksmolum – til þess gerð
að vekja áhuga og athygli á fegurð
landakorta og því hvernig þau lýsa
heiminum og okkur.
Morgunblaðið/Unnur Karen
Reynir Finndal „Kortlagning heimsins er ekki akademískt fræðirit, heldur
alþýðlegt yfirlitsrit – stútfullt af myndum, sögum og fróðleiksmolum.“
Falleg
og fróðleg
Alþýðlegt fræðirit
Kortlagning heimsins bbbbn
Eftir Reyni Finndal Grétarsson.
Sögur útgáfa 2021, 346 bls. innb.
ANDRÉS
MAGNÚSSON
BÆKUR
vottun reynsla
ára
ábyrgð
gæði
miðstöðvarofnar
Vagnhöfða 11 - 110 Reykjavík - sími 577 5177 - ofnasmidja.is
Eigum úrval af
miðstöðvar- og handklæðaofnum
hafðu það notalegt