Morgunblaðið - 11.07.2022, Blaðsíða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 11. JÚLÍ 2022
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Við fögnum
ákvörðun
vina okkar
og samherja í Kan-
ada,“ hafði blaðið
Frankfurter Allge-
meine Zeitung eftir
Olaf Scholz, kanslara Þýsk-
lands í gær, og segja þessi fáu
orð mikið um stöðu Þýskalands
nú um stundir og um leið þá
stöðu sem ríkisstjórn Þýska-
lands telur landið vera í til að
styðja við bakið á Úkraínu í
stríðinu við innrásarher Rúss-
lands.
Ástæða orða Scholz var sú að
ríkisstjórn Kanada féllst loks á
að láta senda til baka túrbínu,
sem notuð er til að dæla gasi frá
Rússlandi til Þýskalands og
Gasprom hafði sent til Kanada
til viðhalds. Kanadastjórn fann
út, eftir að hafa velt málinu fyr-
ir sér um hríð, enda er við-
skiptabann á Rússland sem
kunnugt er, að hægt væri að
senda túrbínuna til Þýskalands,
þaðan sem hún fer svo til rúss-
neska gasfyrirtækisins Gasp-
rom. Með þessu mætti komast í
kringum viðskiptabannið, en af
því Kanadamenn eins og aðrir
átta sig á að þeir eru einmitt að
fara í gegnum bannið, sem lítur
ekki vel út, þá kynntu þeir um
leið, enn einu sinni, að þeir
hefðu hert frekar á banninu. Og
auðvitað aftur með því að banna
viðskipti með það sem skiptir
Rússland litlu máli á meðan
gasið fær að renna.
Hert viðskiptabann Kanada
nú er auðvitað lítið annað en
aum viðleitni til að breiða yfir
það að viðskiptabannið heldur
ekki. Og ástæðan fyrir því að
það heldur ekki er að Rússar
selja áfram gas og olíu og
græða á því sem aldrei fyrr. Og
orð Scholz kanslara segja svo
mikla sögu vegna þess að þau
afhjúpa hvað Þýskaland er háð
innfluttri orku frá Rússlandi og
hve efnahagsleg staða þessa
burðarríkis Evrópusambands-
ins er orðin veik. Þýskaland
þurfti að grenja út túrbínuna
frá Kanada vegna þess að land-
ið þolir alls ekki að vera án orku
frá Rússlandi. Það er klípa sem
það hefur komið sér í með því
að loka kjarnorkuverum og
kolanámum og gera landið al-
gerlega ósjálfbært um orku og
að auki alveg háð Rússum um
orkuna. Fyrirsjáanlegt er að ef
gasið kemst ekki á eðlilegan af-
hendingarhraða á ný þá munu
Þjóðverjar eiga erfitt með að
hita hús sín í vetur og að verk-
smiðjur þeirra gætu þurft að
slá af framleiðslunni, sem er
nokkuð sem efnahagur landsins
þolir ekki.
Þýskaland er nú þegar illa
statt efnahagslega. Verðbólgan
var orðin áhyggjuefni fyrir inn-
rás Rússa en eftir hana er hún
komin úr böndum og þar ræður
mikil hækkun orkuverðs mestu.
Þróun orkuverðs er veigamikill
þáttur í verðbólgu-
þróun á evrusvæð-
inu, ekki síst í
Þýskalandi.
En það er fleira
en verðbólgan sem
veldur Þjóðverjum
áhyggjum á efnahagssviðinu. Í
liðinni viku voru birtar tölur um
viðskiptajöfnuð og var hann þá
neikvæður í fyrsta sinn í þrjá
áratugi. Hallinn var ekki mikill
miðað við stærð hagkerfisins en
þetta eru mikil umskipti engu
að síður og skýrast af hækkuðu
orkuverði auk þess sem minnk-
andi alþjóðviðskipti drógu úr
útflutningi á framleiðsluvörum,
en útflutningur hefur áratugum
saman keyrt þýska hagkerfið
áfram.
Bjartsýni hefur um nokkurt
skeið verið af skornum skammti
í þýsku efnahagslífi en eftir
samdrátt vegna kórónuveir-
unnar hefur hagvöxtur tekið við
sér á ný á síðustu ársfjórð-
ungum. Það er þó talinn
skammgóður vermir og útlit
fyrir samdrátt í þessum fjórð-
ungi. Scholz kanslari er meðal
þeirra sem óttast framhaldið,
sem skýrir eflaust hve honum
var létt þegar Kanadamenn
slepptu túrbínunni. Hann segir
Þýskaland standa frammi fyrir
„sögulegri áskorun“ og að þetta
ástand muni „ekki ganga yfir á
fáum mánuðum“ vegna þess að
innrás Rússa í Úkraínu hafi
„breytt öllu og að aðfangakeðj-
ur séu enn í ólagi vegna farald-
ursins“.
Aðrir tala á svipuðum nótum,
svo sem formaður samtaka
þýska atvinnulífsins sem sagði
Þýskaland standa frammi fyrir
„erfiðustu efnahagslegu og fé-
lagslegu áskorun frá samein-
ingu“ þýsku ríkjanna, og hann
telur ástandið muni vara árum
saman.
Þýskaland hefur treyst á inn-
flutning orku frá Rússlandi og á
sama tíma í æ meira mæli á út-
flutning til Kína og að auki á
kínverska fjárfestingu í Þýska-
landi. Allt gerir þetta Þýska-
landi nú erfitt fyrir og gerir það
efnahagslega veikt. Þessir veik-
leikar verða svo til þess að þrátt
fyrir yfirlýsingar um óbilandi
stuðning þá er Þýskaland ekki í
stöðu til að veita Úkraínu þann
stuðning sem forystumenn þess
segjast vilja gera. Þess vegna
gátu þeir ekki tekið tillit til um-
leitana úkraínskra stjórnvalda
þegar þau fóru fram á að túrb-
ínan yrði áfram í Kanada enda
væri annað brot á viðskipta-
banninu, og sennilega er það
líka þess vegna sem þeir hafa
allan tímann dregið lappirnar
þegar kemur að hernaðaraðstoð
við Úkraínu eða viðskiptaþving-
unum á Rússland.
Eftir að hafa um langt skeið
verið sterki maðurinn í Evrópu,
er nöturlegt fyrir Þýskaland að
vera búið að koma sér í þá stöðu
að vera sá veiki.
Staða burðarríkis
Evrópusambandsins
hefur ekki verið
verri í þrjá áratugi}
Veikt Þýskaland
F
yrirhugaðar breytingar sjáv-
arútvegsráherra um að taka upp
svæðaskiptingu á kvóta strand-
veiðanna á nýjan leik er atlaga að
brothættum sjávarbyggðum
landsins. Ákvörðunin er óskiljanleg m.t.t. fag-
urgala VG í kosningabaráttunni sl. haust.
Flokkur fólksins fordæmir þessar hugmyndir
sjávarútvegsráðherra.
Flokkur fólksins minnir á að strand-
veiðikerfinu var komið á af hálfu ríkisstjórnar
til að bregðast við áliti Mannréttindanefndar
Sameinuðu þjóðanna, sem taldi kvótakerfið
brjóta á mannréttindum sjómanna. Sjáv-
arútvegsráðherra er með fyrirhuguðum
breytingum að ganga gegn jafnræði til veiða
sem strandveiðunum var ætlað að tryggja. Ráðherrann
vill ganga hér svo miklu mun lengra í sérhagsmunagæslu
fyrir kvótakónga en nokkurn skyldi gruna. Að sama
skapi er einbeittur vilji ráðherrans að ganga freklega
gegn hagsmunum strandveiðisjómanna og brothættum
sjávarbyggðum.
Baráttan fyrir frjálsum strandveiðum er mannrétt-
indabarátta. Barátta fyrir atvinnufrelsi og búseturétti.
Takmarkanir á atvinnufrelsi mega ekki ganga lengra en
nauðsyn krefur og gæta verður að meðalhófi og jafnræði.
Sjávarútvegsráðherra gerir það ekki með því að taka aft-
ur upp svæðaskiptingu og úthluta afla á hvert svæði. Þar
er einungis verið að deila og drottna og valda togstreitu á
milli svæða. Forsætisráðherra, sem skreytir sig sem bar-
áttumann fyrir mannréttindum, hefur ekki lyft fingri
þegar kemur að réttindum íbúa sjávarbyggð-
anna til strandveiða. Þar hafa máttlaus
dygðaskreytingalög sætt forgangi, sem lík-
lega mun aldrei reyna á.
Flokkur fólksins berst fyrir frjálsum hand-
færaveiðum. Strandveiðar eru grundvöllur
fyrir tilvist sjávarbyggðanna í kringum land-
ið. Algjört lágmark er að sú sátt sem náðist á
síðasta kjörtímabili um núverandi strand-
veiðikerfi með 48 daga til veiða sé tryggð.
Flokkur fólksins leggur sérstaka áherslu á,
að frjálsar strandveiðar munu aldrei! ógna líf-
ríkinu í kringum landið. Strandveiðar valda
minnstu raski í hafrýminu og hafa minnsta
kolefnisfótsporið. Aflahámark, sem takmark-
ar fiskveiðar, á aðeins að ná til þeirra veiða
sem ógna fiskistofnum. Það gera handfæraveiðar svo
sannarlega ekki. Strandveiðar eru þær veiðar sem hafa
haldið lífi í sjávarbyggðum í kringum landið. Það er því
algjörlega óverjandi að nokkur skuli láta sig detta í hug
að ráðast að þessari lífsbjörg brothættra sjávarbyggða
sem strandveiðarnar eru.
Íbúar sjávarbyggðanna eiga rétt á að nýta sjávarauð-
lindina þannig að fjölskyldurnar geti lifað af fiskveiðum.
Sá réttur verður einungis tryggður með frelsi til strand-
veiða. Flokkur fólksins mun taka þátt í þeirri baráttu
fyrir fólkið í landinu. Það er barátta fyrir atvinnufrelsi og
búseturétti íbúa sjávarbyggðanna, þar sem byggð hefur
alla tíð byggst á fiskveiðum. Fólkið fyrst, svo allt hitt!
Inga Sæland
Pistill
Ráðherra í stríð við strandveiðar
Höfundur er formaður Flokks fólksins.
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
FRÉTTASKÝRING
Anton Guðjónsson
anton@mbl.is
R
íkjandi bandalag Frjáls-
lynda lýðræðisflokksins
og Komeito-flokksins í
Japan eykur þingstyrk
sinn eftir kosningarnar í landinu í
gær. Ríkisfjölmiðillinn NHK hefur
gefið það út að bandalagið muni lík-
lega ná 70 til 83 af 125 sætum efri
deildar þingsins. Kosningarnar voru
haldnar í skugga þjóðarsorgar í
kjölfar þess að Shinzo Abe, fyrrver-
andi forsætisráðherra Japans og
formaður Frjálslynda lýðræð-
isflokksins, var myrtur á föstudag-
inn.
Talið var líklegt að flokkarnir
myndu halda meirihluta sínum áður
en Abe var myrtur, en óvíst er
hvaða áhrif morðið hefur haft á úr-
slit kosninganna. Svo virtist í gær
sem kjörsókn hefði aðeins verið
52%.
„Ég tel það vera mikilvægt að við
gátum haldið kosningarnar,“ sagði
forsætisráðherrann Fumio Kishida
við NHK. Bætti hann við að hann
vildi tækla faraldurinn, vandamál
tengd stríðinu í Úkraínu og verð-
bólgu. Áður hafði hann sagt að „við
megum aldrei leyfa ofbeldi að bæla
niður tjáningarfrelsi“.
Kenta Izumi, leiðtogi Stjórnskip-
unar- og lýðræðisflokksins í stjórn-
arandstöðu, segir að kjósendur hafi
ekki viljað breyta frá Frjálslynda
lýðræðisflokknum og treysta flokki
sínum til þess að stjórna ríkisstjórn-
inni. Lítur út fyrir að flokkur hans
missi nokkur sæti á þinginu.
Samkennd um missinn
Shinzo Abe var skotinn af stuttu
færi með heimagerðri byssu í Nara í
vesturhluta Japans á föstudaginn en
hann lést á sjúkrahúsi eftir mikinn
blóðmissi. Lík hans var flutt til fjöl-
skyldu hans í Tókýó á laugardaginn.
Morðið hefur vakið mikinn óhug
hjá japönsku þjóðinni og hafa þjóð-
arleiðtogar víða um heiminn vottað
samúð sína. Samúðarkveðjur hafa
meðal annars borist frá löndum eins
og Kína og Suður-Kóreu þar sem
ákvarðanir Abe þóttu oft ekki vin-
sælar.
Abe átti ættir að rekja til margra
stjórnmálamanna en hann varð
yngsti forsætisráðherra landsins frá
síðari heimsstyrjöld þegar hann
komst fyrst til valda árið 2006, þá 52
ára.
Herskáar og þjóðerniskenndar
skoðanir hans voru oft umdeildar.
Til að mynda vildi hann að varnarlið
Japans yrði viðurkennt sem her
landsins. Þá var hann einnig sak-
aður um frændhygli í starfi sínu.
Aðrir hældu honum fyrir efna-
hagsstefnur hans og fyrir að koma
Japan áfram á alþjóðavísu, til að
mynda með því að rækta samband
hans við þáverandi forseta Banda-
ríkjanna, Donald Trump.
Ætlaði að myrða Abe fyrr
Tetsuya Yamagami er sakaður
um morðið á Abe og er í haldi lög-
reglu. Hann hefur sagt þeim sem
rannsaka málið að hann hafi valið
Abe því hann trúði því að hann væri
tengdur ótilgreindum samtökum.
Fjölmiðlar á staðnum hafa lýst sam-
tökunum sem trúarlegum og að
móðir Yamagami hafi komið fjöl-
skyldu þeirra í fjárhagsleg vand-
ræði eftir að hún gaf samtökunum
pening.
Á Yamagami þá að hafa ætlað að
myrða Abe á öðrum viðburði sem
haldinn var í Okayama á fimmtu-
daginn en hann hafi hætt við vegna
þess að þáttakendur viðburðarins
hafi þurft að gefa upp nafn sitt og
heimilisfang.
Ekki iðrast neins eins
Lítið er um byssuofbeldi í Japan
en byssulöggjöf er þar mjög ströng.
Venjulega er öryggisgæsla því á við-
burðum, eins og þeim sem Abe var
skotinn á, ekki mikil. Í kjölfar
morðsins hafa ráðstafanir verið
gerðar til að tryggja öryggi núver-
andi forsætisráðherra landsins.
Lögregla hefur lofað ítarlegri
rannsókn á málinu en Tomoaki Oni-
zuka, yfirmaður lögreglunnar í
Nara, hefur sagt að vandamál hafi
verið í löggæslu og öryggisráðstöf-
unum á viðburðinum.
„Öll þau ár síðan ég gerðist lög-
reglumaður árið 1995 hef ég ekki
iðrast neins eins mikið, né séð eftir
neinu eins mikið og þessu,“ sagði
Onizuka með tárin í augunum við
fjölmiðla á laugardagskvöld.
Líkvaka verður haldin í kvöld en
jarðarför fyrir fjölskyldu og vini á
morgun. Bæði líkvakan og jarð-
arförin verða líklegast haldin í Zo-
joji hofinu í Tokyo.
Anthony Blinken, utanrík-
isráðherra Bandaríkjanna, mun fara
til Tókýó til að votta samúð sína, að
því er segir í tilkynningu frá ráðu-
neyti hans.
Aukinn þingstyrkur
í skugga morðsins
AFP
Leiðtogi Fumio Kishida, forsætisráðherra Japans og formaður Frjálslynda
lýðræðisflokksins, heitir því að lýðræðið muni „aldrei láta undan ofbeldi“.