Morgunblaðið - 18.08.2022, Page 2

2 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 18. ÁGÚST 2022
Bi
rt
m
eð
fy
rir
va
ra
um
pr
en
tv
ill
ur
.H
ei
m
sf
er
ði
rá
sk
ilj
a
sé
rr
ét
tt
il
le
ið
ré
tti
ng
a
á
sl
ík
u.
At
h.
að
ve
rð
ge
tu
rb
re
ys
tá
n
fy
rir
va
ra
.
595 1000 www.heimsferdir.is
Alicante
Flug aðra leið til
13.900
Flug aðra leið frá
Flugsæti
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Gísli Freyr Valdórsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Winkel Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
„Meginniðurstöður þessarar rann-
sóknar, sem var unnin í mars 2022,
er að endursýkingatíðni er töluvert
hærri en almennt var talið þá og það
kom okkur á óvart hversu algengar
endursýkingar voru,“ segir Elías
Eyþórsson, læknir og höfundur
rannsóknar um endursýkingatíðni
Covid-19 á Íslandi meðan á Ómí-
kron-bylgju stóð. Um það bil 11% af
þeim sem höfðu smitast áður smit-
uðust aftur á 70 daga tímabili.
Í niðurstöðunum kemur fram að
líkur á endursmiti jukust eftir því
sem lengra leið frá fyrstu sýkingu og
að líkurnar væru meiri hjá þeim sem
höfðu fengið tvo eða fleiri skammta
af bóluefni, samanborið við þá sem
fengu einn skammt eða engan. Alls
tóku 11.536 einstaklingar með virkt
smit þátt og kom endursýking fram
hjá 1.327, eða 11,5%.
„Það er tiltölulega skýrt í text-
anum að við vörum sérstaklega við
því að túlka bólusetningarstuðulinn
þannig að um orsakasamband sé að
ræða. Það er ekki okkar trú, hvorki
á grundvelli okkar niðurstaðna né
þess sem við þekkjum nú þegar, að
bólusetningar hækki endursýkinga-
tíðni. Það voru ekki skilaboð rann-
sóknarinnar,“ segir Elías. Var mark-
mið rannsóknarinnar að meta
heildartíðni endursmita.
Hefur þú orðið þess áskynja að
greininni sé deilt og þessu sé haldið
fram?
„Já, það hefur verið áberandi. Það
eina sem við getum gert er að við
getum gert rannsóknina, lýst henni
og sett þá fyrirvara sem við teljum
að þurfi að setja. Það er erfitt að
stýra því þegar fólk viljandi tekur
eina setningu út og setur það fram
sem aðalskilaboðin og deilir því á
samfélagsmiðlum, án þess að láta
fyrirvarana fylgja með.“
„Við höfum reynt að sía út þessar
vinsælustu deilingar og skrifað at-
hugasemd, þar sem við bendum á að
við settum mikla fyrirvara um meint
áhrif bólusetningar og að við teljum
að þarna sé ekki um orsakasamband
að ræða. Það er hvorki tilgáta rann-
sóknarinnar né okkar túlkun á nið-
urstöðunum.“
Elías bendir á ástæður þess að
ekki ætti að styðjast við rannsóknina
til að meta áhrif bólusetningar á
endursýkingatíðni. „Ef horft er á all-
an hópinn, án þess að leiðrétta fyrir
öðrum þáttum, þá var endursýk-
ingatíðnin nokkurn veginn sú sama
hjá þeim sem voru óbólusettir eða
höfðu þegið einn skammt og þeim
sem höfðu þegið tvo eða fleiri. Mun-
urinn kom bara fram í tölfræðilíkani
sem var hannað til að leggja mat á
heildarendursýkingatíðni og tók til-
lit til aldurs og tíma frá fyrstu sýk-
ingu.“ Í vísindarannsóknum sé mik-
ilvægt að velja líkön og leiðrétt-
ingarbreytur vandlega með tilliti til
þeirrar rannsóknarspurningar sem
verið er að svara. Þar sem mark-
miðið hafi ekki verið að meta áhrif
bólusetningar voru mikilvægir þætt-
ir tengdir þeim ekki skoðaðir, t.d.
tegund af bóluefni og hversu langur
tími leið frá síðasta skammti.
Bólusetningar
auki ekki líkurnar
- Endursýkingatíðni hærri en talið var
Morgunblaðið/Eggert
Bólusetning Tilgátan er ekki sú að bólusetningar auki endursýkingatíðni.
Álagningarskrá einstaklinga var lögð fram í gær í Toll-
húsinu og stendur þar opin gestum og gangandi fram
að mánaðamótum. Blaðamenn hinna ýmsu miðla
flykktust að þegar dyr Tollhússins opnuðu.
Morgunblaðið/Hákon
Skyggnst inn í álagningu landsmanna
Veronika Steinunn Magnúsdóttir
veronika@mbl.is
„Ljóst er að Háskóli Íslands nær
ekki að útskrifa þann fjölda lækna
sem þarf til starfa á Íslandi,“ segir
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, há-
skóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráð-
herra.
HÍ hafi stuðning ráðuneytisins til
þess að fjölga læknanemum.
Hins vegar þurfi Landspítalinn að
hafa tök á að taka við fleiri nemend-
um til þess, sem hann hefur ekki.
Hluti námsins er klínískur og fer þar
fram. „Um leið og spítalinn finnur
leiðir til að bæta úr því, þá stendur
ekki á ráðuneytinu að samþykkja
fjölgun læknanema við Háskóla Ís-
lands,“ segir Áslaug Arna Sigur-
björnsdóttir, háskóla-, iðnaðar og
nýsköpunarráð-
herra.
Blessunarlega
hafi læknanemum
í námi hér á landi
fjölgað undanfar-
in ár og nú eru um
60 læknanemar
teknir inn árlega.
Brýnt sé að fleiri
læknar snúi aftur
til Íslands að
námi loknu og alvarlegt sé að ein-
ungis þriðjungur íslenskra útskrif-
aðra lækna geri það.
„Ein skýring sem hefur verið
nefnd er að ekki hafi verið samið við
sjálfstætt starfandi sérfræðinga og
við þær aðstæður treysti margir
læknar sér ekki til að koma heim aft-
ur,“ segir hún og bætir við: „Það
gengur augljóslega ekki til lengri
tíma og mikilvægt að því verði kippt í
liðinn því það er mjög brýnt að fleiri
læknar snúi aftur heim sem allra
fyrst.“
Þá segir Áslaug að nefnt hafi verið
að læknar sem hafi áhuga á rann-
sóknum komi ekki heim vegna þess
að áhersla á vísindastarf í heilbrigð-
isgeiranum hafi farið minnkandi.
„Sem ráðherra vísindamála finnst
mér það alvarlegt,“ segir Áslaug.
Hún hafi fundað um málið með heil-
brigðisráðuneyti, HÍ og Landspítala.
Tækifæri eru til að einfalda reglur
um komu einstaklinga utan EES-
svæðisins, sem hafa heilbrigðis-
menntun sem erfiðlega gengur að fá
viðurkennda, að sögn Áslaugar. Hún
vinnur nú að því að auðvelda komu
þessa fólks hingað til lands.
Fjölgun lækna strand-
ar á Landspítalanum
- Ráðherra segir ljóst að HÍ geti ekki útskrifað nógu marga
Áslaug Arna
Sigurbjörnsdóttir
Tilkynningum til barnaverndar-
nefnda fækkaði á fyrstu þremur
mánuðum ársins um rúm 11% miðað
við sama tímabil í fyrra en þær voru
alls 3.168. „Flestar tilkynningar á
fyrstu þremur mánuðum ársins
2022 voru vegna vanrækslu, líkt og
árin á undan, eða 44,1% tilkynninga.
Þetta hlutfall var 43,9% á fyrstu
þremur mánuðum ársins 2021 og
43% á fyrstu þremur mánuðum árs-
ins 2020. Næstflestar tilkynningar
voru vegna ofbeldis, eða 28,1% allra
tilkynninga,“ segir í nýútkomnu yf-
irliti Barna- og fjölskyldustofu
(BVS).
Meðal þess sem kemur í ljós er að
15,5% þeirra tilkynninga sem bárust
um kynferðisofbeldi gegn börnum
voru vegna stafræns kynferðisof-
beldis eða alls 25. Þá má sjá af yf-
irliti BVS að á fyrstu þremur mán-
uðum ársins vörðuðu 52,7%
tilkynninga tilfinningalegt ofbeldi af
hálfu náins einstaklings. 31,7% til-
kynninga sem bárust barnavernd-
arnefndum vegna líkamlegs ofbeldis
voru ofbeldi af hendi náins einstak-
lings og um 28% allra tilkynninga
um kynferðisofbeldi voru vegna
kynferðisofbeldis náins einstaklings.
54 skýrslutökur fyrir dómi
Umsóknum sem bárust um með-
ferðarúrræði á vegum BVS fjölgaði
á fyrstu þremur mánuðum ársins
miðað við sama tímabil í fyrra en
beiðnum um vistun á fósturheimili
fækkaði á sama tímabili. Skýrslu-
tökur fyrir dómi voru 54 á þessu
tímabili og fækkaði umtalsvert frá
sama tíma árið 2021 en þær eru
flestar til komnar vegna kynferðis-
ofbeldis gegn börnum. Könnunar-
viðtölum, sem fram fóru fyrir barna-
verndarnefndir, fjölgaði hins vegar
á sama tíma. omfr@mbl.is
Tilkynningum um ofbeldi
gegn börnum hefur fækkað
- Margar tilkynningar voru um stafræn kynferðisbrot
Barnaverndarnefndir
» Tilkynningar um vanrækslu
varðandi nám barna hefur
fjölgað um 8,9%.
» Alls bárust tilkynningar um
vanrækslu, ofbeldi o.fl. brot
sem vörðuðu 2.526 börn á
þremur mánuðum 2022.
» Vistunum á lokaðri deild á
Stuðlum fjölgaði frá í fyrra.