Morgunblaðið - 25.08.2022, Síða 52

52 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 25. ÁGÚST 2022
VIÐTAL
Silja Björk Huldudóttir
silja@mbl.is
„Verkefnavalið í vetur ber þess merki
að leikhúsið er sameinandi afl. Þetta
birtist m.a. mjög skýrt í söngleiknum
Sem á himni sem Unnur Ösp
Stefánsdóttir leikstýrir og við frum-
sýnum á Stóra sviðinu um miðjan
september. Hér er á ferðinni nýr
söngleikur sem þegar hefur slegið í
gegn erlendis. Þetta er sýning með
risastórt hjarta sem snýst um sam-
félagið, samstöðu og þrá okkar eftir
því að tilheyra – að fá að vera saman,
sem við höfum ekki fengið að upplifa
nógu mikið af á síðustu tveimur árum
á meðan faraldurinn gekk yfir. Við
fundum sterkt fyrir því hvað áhorf-
endur voru þakklátir fyrir að fá tæki-
færi til að vera með öðru fólki í hvert
sinn sem slakað var á samkomutak-
mörkunum,“ segir Magnús Geir
Þórðarson þjóðleikhússtjóri um kom-
andi leikár.
„Hitt meginleiðarstef leikársins er
löngun okkar til að takast á við marg-
ar þeirra stóru spurninga sem hafa
verið ofarlega í umræðunni í sam-
félaginu síðustu misseri og veigrum
okkur ekki við að takast á við snúin
efni. Í því samhengi má nefna sýn-
inguna Góðan daginn faggi sem við
frumsýndum í fyrra við afar góðar
viðtökur. Í vetur munum við fara í
hringferð með sýninguna og sýna
fyrir efstu bekki grunnskólans og
fyrstu bekki framhaldsskólans auk
þess sem hún verður sýnd hér í Kjall-
aranum. Strax á nýju ári frumsýnum
við í Kassanum Hvað sem þú vilt eftir
Shakespeare í leikstjórn Ágústu
Skúladóttur þar sem fjölbreytileik-
anum er hampað í óði til þess að við
fáum öll að vera eins og við erum.
Þetta er ærslafullt og skemmtilegt
verk, en um leið fallegt,“ segir Magn-
ús Geir og tekur fram að Ágústa
verði með einvalaleið gamanleikara
með sér, á borð við Sigurð Sigurjóns-
son og Katrínu Halldóru Sigurðar-
dóttur.
Frábært erlent listafólk
„Við tökum á öðrum eldfimum mál-
um í merkum viðburði á Stóra sviðinu
þegar við heimsfrumsýnum nýjan
þríleik eftir Marius von Mayenburg,“
segir Magnús Geir og bendir á að
Mayenburg, sem löngum hefur starf-
að við Schaubühne í Berlín, sé talinn
eitt merkasta núlifandi leikskáld
Evrópu. „Það er ekki bara nýmæli,
að íslenskt leikhús frumflytji verk
eftir leikskáld af þeirri stærðargráðu
sem Mayenburg er, heldur er það
auðvitað líka nýmæli að íslenskt leik-
hús setji upp þríleik. Þess ber þó að
geta að verkin þrjú eru algjörlega
sjálfstæð þó vissulega sé áhugavert
að skoða þau saman þar sem þau kall-
ast á,“ segir Magnús Geir og nefnir
til samanburðar kvikmyndaþríleik
Kieslowskis.
Að sögn Magnúsar Geirs mun
Benedict Andrews leikstýra fyrstu
tveimur hlutunum sem frumsýndir
verða á Stóra sviðinu, hvor sínum-
megin við áramót. Mayenburg
hyggst sjálfur leikstýra þriðja hlut-
anum sem frumsýndur verður á
Stóra sviðinu haustið 2023. „Benedict
Andrews vissi af þessum þríleik sem
Mayenburg skrifaði í Covid og sam-
talið leiddi til þess að Mayenburg
varð spenntur fyrir því að frumsýna
verkin hér, sem er auðvitað gaman,“
segir Magnús Geir. Hann tekur fram
að Nina Wetzel, sem sé leiðandi leik-
myndahönnuður í Evrópu, muni
hanna umgjörð þríleiksins.
„Fyrsti hluti þríleiksins, sem frum-
sýndur er um jólin, nefnist Ellen B og
fjallar um tvær konur sem búa sam-
an. Samstarfsmaður eldri konunnar
kemur í heimsókn og í samtölum
kemur í ljós að hann hefur verið
ásakaður um ákveðna hluti í háskól-
anum þar sem hann starfar. Áður en
kvöldið er úti hafa valdahlutföllin
snúist á alla kanta. Að nokkru leyti er
þetta uppgjör við #MeToo-bylgjuna.
Þetta er með því átakameira og
spennandi sem ég hef lesið í mörg
ár,“ segir Magnús Geir, en í hlut-
verkum eru Unnur Ösp Stefáns-
dóttir, Benedikt Erlingsson og Ebba
Katrín Finnsdóttir.
„Ex, sem frumsýnt verður í
febrúarbyrjun, fjallar um hjón þar
sem fyrrverandi eiginkona mannsins
bankar upp á seint um kvöld í leit að
húsaskjóli, þar sem hún stendur í
miðjum skilnaði, en hjónin fyrrver-
andi hafa ekki hist í mörg ár. Heil-
mikið uppgjör á sér stað um nóttina
og við dagrenningu hefur allt breyst
og ýmislegt verið afhjúpað,“ segir
Magnús Geir. Með hlutverkin fara
Nína Dögg Filippusdóttir, Gísli Örn
Garðarsson og Kristín Þóra Haralds-
dóttir.
„Við erum mjög spennt fyrir því að
fá frábært erlent listafólk til liðs við
okkar einstöku leikhúslistamenn. Á
síðustu misserum höfum við unnið
markvisst að því að tengja leikhúsið
hérlendis meira við alþjóðlegt leik-
húslíf og fá erlenda listamenn, sem
fremstir standa, til að vinna með okk-
ur og þar með vonandi að auðga
íslenskt leikhúslíf og auka fjölbreytn-
ina,“ segir Magnús Geir og nefnir í
því samhengi samtarf við Stefan
Zeromski-leikhúsið og Complicité.
„Stefan Zeromski-leikhúsið í
Kielce er eitt af leiðandi leikhúsunum
í Póllandi. Í lok leikársins sýna þau í
Kassanum eina rómuðustu sýningu
sína sem nefnist Splendor in the
Grass í leikstjórn Michałs Siegoc-
zyñski sem jafnframt skrifaði hand-
ritið,“ segir Magnús Geir og tekur
fram að sýningin verði leikin á pólsku
með enskum texta. „Þetta er hluti af
viðameira samstarfi þessara tveggja
leikhúsa. Þessi gestasýning er hugs-
uð til að kynna okkur íslenskum
áhorfendum pólskt leikhús, en líka
okkar viðleitni til að opna leikhúsið
fyrir pólska samfélaginu hérna.
Gestaleikurinn er hluti af viðamiklu
listrænu samstarfi leikhúsanna
tveggja. Stærsti liðurinn í samstarfs-
verkefninu er að við erum að þróa
nýtt leikrit saman eftir eitt fremsta
leikskáld Pólverja sem nefnist Wero-
nika Murek. Verkið gerist í pólska
samfélaginu á Íslandi og verður sýnt
bæði hér og í Póllandi í uppfærslu
leikhóps sem samanstendur af leik-
urum beggja leikhúsa,“ segir Magn-
ús Geir, en stærsta erlenda samstarf
Þjóðleikhússins sé við leikhópinn
Complicité.
„Þar er verið að vinna sýningu sem
byggist á bókinni Drag plóg þinn yfir
bein hinna dauðu eftir pólska Nóbels-
verðlaunaskáldið Olgu Tokarczuk
sem Simon McBurney leikstýrir.
Verkið verður frumsýnt í London í
janúar og sýnt hér á Íslandi haustið
2023. „Simon kom hingað í vor og
vann með okkar leikurum, en leik-
hópurinn verður alþjóðlegur,“ segir
Magnús Geir. Hann tekur fram að
það sé mikill fengur í að vera í sam-
starfi við Complicité sem sé einn virt-
asti leikhópur heims.
Beint úr samtímanum
„Eftir áramót frumsýnum við á
Stóra sviðinu stórsýninguna
Draumaþjófurinn sem byggð er á
frábærri bók Gunnars Helgasonar.
Þetta verður risastór og mjög metn-
aðarfull barna- og fjölskyldusýning í
leikstjórn Stefáns Jónssonar. Þetta
er epísk bók sem tekur á risastórum
samfélagslegum málefnum er snúa
m.a. að hópum á flótta og umhverfis-
málum, en gerir það með spennandi,
heillandi og ævintýralegum heimi,“
segir Magnús Geir og bendir á að
Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson semji
nýja tónlist fyrir verkið.
„Íslensk leikritun fær mikið vægi.
Í byrjun október frumsýnum við í
Kassanum Nokkur augnablik um
nótt eftir Adolf Smára Unnarsson í
leikstjórn Ólafs Egils Egilssonar.
Þetta er svakalega vel skrifað verk,
beint út úr íslenskum samtíma,“ seg-
ir Magnús Geir og vísar til þess að
verkið feli í sér bæði persónulegt og
samfélagslegt uppgjör ólíkra hópa
þegar tvö pör hittast og ræða hvernig
því, sem til skiptanna er, sé deilt.
Með hlutverkin fara Vigdís Hrefna
Pálsdóttir og Ebba Katrín Finns-
dóttir, Björn Thors og Hilmar Guð-
jónsson. „Þetta er afar vel skrifað
verk sem er hvort tveggja í senn
kunnuglegt og hversdagslegt en
einnig mjög ljóðrænt, stórt og stíl-
fært. Verkið hefur verið í þróun í
nokkurn tíma, en það er alltaf gaman
að sýna verk eftir ungt leikskáld.“
Eyja nefnist samstarfsverk sem
frumsýnt verður á Litla sviðinu í nóv-
ember. „Þetta er mjög spennandi
verkefni sem við vinnum í samstarfi
við Ástbjörgu Rut Jónsdóttur og
hópinn hennar. Þetta er verk sem
fjallar um það að tilheyra eða ekki, en
verkið er flutt bæði á íslensku og
íslensku táknmáli. Ramminn er fjöl-
skyldusaga, saga systkina þar sem
eitt þeirra er heyrnarlaust og við
fáum innsýn í þennan heim.“
Annað samstarfsverkefni nefnist
Íslandsklukkan sem Þjóðleikhúsið
hefur þróað í samstarfi við leikhópinn
Elefent síðustu tvö árin. Verkið verð-
ur frumsýnt á Litla sviðinu í lok febr-
úar í leikstjórn Þorleifs Arnar Arn-
arssonar. „Leikhópurinn, sem
samanstendur af Aldísi Amah
Hamilton, Davíð Þór Katrínarsyni,
Jónmundi Grétarssyni og Maríu
Thelmu Smáradóttur, miðlar þar
sinni útgáfu af Íslandsklukkunni eftir
Halldór Laxness en handritið er eftir
Bjart Örn Bachmann og Salvöru
Gullbrá Þórarinsdóttur.“
Prinsinn nefnist samstarfsverkefni
Þjóðleikhússins við Frystiklefann á
Rifi eftir Kára Viðarsson og Maríu
Reyndal í leikstjórn Maríu. Prinsinn
var frumsýndur á Rifi á síðasta leik-
ári og í sumar var verkið sýnt víðs
vegar um landið. „Nú er komið að því
að sýna í bænum, en verkið verður
tekið til sýninga í Kassanum í byrjun
næsta árs,“ segir Magnús Geir.
„Undir vorið er komið að sam-
starfsverkefni sem nefnist Til ham-
ingju með að vera mannleg eftir Sig-
ríði Soffíu Níelsdóttur í leikstjórn
höfundar sem sýnt verður á Stóra
sviðinu. Þar er um að ræða dansleik-
húsverk með texta sem Sigga Soffía
vinnur úr reynslu sinni af því að
greinast með krabbamein, fara í
gegnum meðferð og sigrast á mein-
inu. Þetta er falleg áfalla- og upp-
risusaga,“ segir Magnús Geir og tek-
ur fram að í gegnum tíðina hafi verið
spennandi að fylgjast með Sigríði
Soffíu sem listamanni sem hafi tekist
á við ólík listform. „Það er alltaf von,
líf og framtíð í hennar verkum, þó
umfjöllunarefnið í þessu tilviki sé
dimmt og krefjandi líka.“
Leita leiða til að fjarlægja múra
Önnur spennandi samstarfssýning
er Aspas eftir rúmenska leikskáldið
Gianina Cãrbunariu í leikstjórn Guð-
rúnar S. Gísladóttur. Hér er um að
ræða fyrsta leikstjórnarverkefni
hennar en jafnframt þýðir hún verkið
sjálf. Filippía I. Elísdóttir hannar alla
umgjörð og framleiðir verkið fyrir
hönd hópsins,“ segir Magnús Geir og
bendir á að Guðrún hafi lengi gengið
með þann draum í maganum að sýna
verkið hérlendis. „Með hlutverkin í
leiknum fara Eggert Þorleifsson og
Snorri Engilbertsson. Verkið verður
sviðsett í einni af verslunum Krón-
unnar og er aðgangur ókeypis,“ segir
Magnús Geir og tekur fram að eitt af
markmiðum stjórnenda Þjóðleik-
hússins sé að finna leiðir til að opna
leikhúsið fyrir öllum og ná til áhorf-
enda víðs vegar um samfélagið. Þetta
verði gert, m.a. með fleiri leikferðum
um landið og skólasýningum.
„Í því samhengi mætti einnig
nefna Tröppujólin, en meðan heims-
faraldurinn gekk yfir og við máttum
ekki taka á móti áhorfendum í hús,
brugðum við á það ráð að bjóða upp á
jólaskemmtun úti við á tröppum leik-
hússins. Verkefnið þróaðist út úr
Covid, en um leið áttuðum við okkur
á því að þarna væri kjörin leið fyrir
leikhúsið til að komast nær fólki,
enda aðgangur ókeypis. Við erum því
sífellt að leita leiða til að fjarlægja
múra og opna leikhúsið og teygja
okkur út til fólks.“
Að sögn Magnúsar Geirs heldur
hádegisleikhúsröðin í Kjallaranum
áfram göngu sinni með frumflutningi
á nýjum íslenskum leikritum. Vegna
Covid reyndist aðeins unnt að frum-
sýna tvö af þeim fjórum verkum sett
höfðu verið á dagskrá á síðasta leik-
ári. „Í vetur munum við því frumsýna
Heimsóknina og Verkið auk þess sem
Rauða kápan heldur áfram göngu
sinni,“ segir Magnús Geir og bendir á
að frá fyrra leikári haldi einnig áfram
verðlaunasýningarnar Vertu úlfur og
Sjö ævintýri um skömm á Stóra svið-
inu, Jólaboðið í Kassanum og barna-
sýningarnar Umskiptingur og Lára
og Ljónsi á Litla sviðinu.
Að lokum fer Magnús Geir yfir það
sem í boði verður í Kjallaranum í vet-
ur. „Þar verða sömu áherslur og
Gréta Kristín Ómarsdóttir, listrænn
stjórnandi Kjallarans, markaði í
fyrra með breiðum hópi listamanna
okkar að viðbættri þeirrri breytingu
að Kjallarinn breytist í kabarett-
klúbb á föstudagskvöldum í vetur
milli klukkan hálfellefu og tólf, þar
sem sjá má blöndu af öllu því fremsta
í landinu í uppistandi, kabarett, dragi
og búrleski.
Í september tökum við á móti gam-
anleiknum Fullorðin sem Leikfélag
Akureyrar frumsýndi á liðnu leikári.
Improv Ísland kitlar hláturtaugar
áhorfenda undir stjórn Steineyjar
Skúladóttur og Jakob Birgis fer með
gamanmál á skotheldri kvöldstund. Í
vor bjóðum við leikhópinn Kanarí aft-
ur í hús með glænýja sýningu auk
þess sem Sviðslistahópurinn Óður,
sem setti upp Ástardrykkinn í fyrra,
snýr aftur með Don Pasquale eftir
Donizetti í nýrri íslenskri þýðingu og
með húmorinn að vopni. Þrátt fyrir
skrýtnar aðstæður í faraldrinum náði
Kjallarinn að festa sig í sessi á síðasta
leikári og okkur finnst hann bæta
mjög miklu við í rekstri hússins,“
segir Magnús Geir og tekur fram að
eitt af því góða sem faraldurinn hafi
haft í för með sér var að hann neyddi
stjórnendur til að endurhugsa hlut-
ina.
Lærdómur faraldursins
„Við hlökkum óskaplega til að
mæta áhorfendum með þær metn-
aðarfullu sýningar sem við ætlum að
bjóða upp á á leikárinu og nú án
nokkurra takmarkana heimsfarald-
urs. Þrátt fyrir að síðustu tvö ár hafi
verið afar krefjandi, þá hafa þau líka
kennt okkur margt og fært okkur
gjafir. Það er ekki sjálfgefið að fá að
njóta framúrskarandi leikhúss með
fullum sal gesta – og við finnum fyrir
djúpu þakklæti gesta okkar og hjá
okkur sjálfum. Eins hefur okkur gef-
ist tími til að skoða leikhúsið í stærra
samhengi, líta inn á við og þróa verk
yfir lengra tímabil en oft áður. Þetta
er lærdómur sem við ætlum að taka
með okkur. Við leyfum okkur að leita
nýrra leiða og beita ólíkum nálg-
unum, erum orðin óhræddari við að
snúa upp á formið og gefa okkur
lengri meðgöngutíma,“ segir Magnús
Geir og tekur fram að það sé sameig-
inlegt verkefni ólíkra menningar-
stofnana landsins að laða áhorfendur
aftur á listviðburði að faraldrinum
loknum og venja fólk við að neyta
lista í eigin persónu og ekki aðeins við
skjáinn heima.
Í takt við nýja græna stefnu Þjóð-
leikhússins verður Þjóðleikhús-
blaðinu ekki fjöldreift inn á heimili
landsmanna heldur aðeins sent í pósti
til þeirra sem þess óska, en skrá má
sig fyrir hvort heldur er rafrænu eða
pappírseintaki á vefnum leikhusid.is.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Form „Við erum orðin óhræddari við að snúa upp á formið,“ segir Magnús Geir Þórðarson þjóðleikhússtjóri.
„Leikhúsið er sameinandi afl“
- Þjóðleikhúsið heimsfrumsýnir þríleik eftir Marius von Mayenburg - Óhrædd við að taka á eldfim-
um málum - „Íslensk leikritun fær mikið vægi,“ segir Magnús Geir Þórðarson þjóðleikhússtjóri