Morgunblaðið - 07.11.2022, Síða 12

- Greiðir sígarettu-
risanum leið inn á
munntóbaks- og
níkótínpúðamarkaðinn
Philip Morris kaupir
Swedish Match
Bandaríski tóbaksrisinn Philip
Morris International (PMI) hefur
tryggt sér stuðning meira en 80%
hluthafa í fyrirhugaðri yfirtöku á
sænska fyrirtækinu Swedish
Match.
PMI framleiðir m.a. Marlboro,
Chesterfield, S.T. Dupont og
L&M-sígarettur en markaðsgrein-
endur segja kaupin á Swedish
Match til þess fallin að auðvelda
PMI að styrkja stöðu sína í fram-
leiðslu og sölu „reyklausra“ tób-
aksvara.
Swedish Match framleiðir m.a.
snus-munntóbak og níkótínpúða en
er einnig leiðandi á eldspýtna- og
kveikjaramarkaði á heimsvísu.
Að sögn Financial Times borgar
PMI 116 sænskar krónur fyrir
hvern hlut sem þýðir að Swedish
Match er metið á jafnvirði u.þ.b.
um 2.294 milljarða íslenskra króna.
PMI gerði fyrst tilboð í Swedish
Match í maí síðastliðnum, upp á
106 sænskar krónur á hlut, en
verðbréfasjóðir gengu á lagið og
keyptu upp hlutabréf í félaginu og
þvinguðu PMI til að hækka tilboð
sitt. ai@mbl.is
AFP/Charly Triballeau
Drepið í PMI sér sóknarfæri í svo-
kölluðum reyklausum vörum.
12 FRÉTTIR
Viðskipti | Atvinnulíf
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 7. NÓVEMBER 2022
Fiskislóð • Bíldshöfði • Smáratorg • Helluhraun • Baldursnes • www.gaeludyr.is
Jólagjafir
gæludýranna
færðu hjá
okkur
7. nóvember 2022
Gjaldmiðill Gengi
Dollari 147.39
Sterlingspund 166.33
Kanadadalur 108.98
Dönsk króna 19.551
Norsk króna 14.262
Sænsk króna 13.405
Svissn. franki 147.52
Japanskt jen 1.0021
SDR 189.22
Evra 145.5
Meðalgengi/Viðskiptavog þröng 175.8943
fyrir þann vanda sem fylgir vexti fjarvinnu og
því að fólk noti sömu tækin og hugbúnaðinn
bæði fyrir vinnuna og fyrir sín einkanot. Truss
hefur væntanlega verið úthlutaður dulkóðaður
og vel varinn sími sem hefði átt að notast í alla
vinnu fyrir ríkið en ekki sem hennar eigið tæki,“
segir Anton og bendir á að mögulega hafi Truss
sjálf, í góðri trú, hlaðið vafasömu forriti á sím-
ann og þannig gert gat á varnirnar. „Er þess
skemmst að minnast þegar rússneskir hakk-
arar dreifðu vinsælu forriti sem fólk gat notað
til að fegra ljósmyndir af sjálfu sér. Svo kom í
ljós að forritið var að safna öllum myndum fólks
VIÐTAL
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Eftir holskeflu árása virðast netöryggismál ís-
lenskra vinnustaða hafa skánað og lengri tími
líða á milli frétta af alvarlegum og kostnaðar-
sömum tölvuárásum á íslenska aðila. Anton Már
Egilsson hjá Syndis segir að þessa jákvæðu
þróun megi m.a. skrifa á þá vitundarvakningu
sem orðið hefur á undanförnum árum en einnig
hafa stjórnvöld sett fyrirtækjum og stofnunum
reglur sem kveða á um betri netvarnir:
„Með nýjum lögum voru settar mun þyngri
kvaðir á stofnanir og fyrirtæki sem flokka
mætti sem hluta af mikilvægum innviðum. Er
t.d. ekkert sem heitir að hafa á sinni könnu 20%
af vöruflutningum til og frá landinu, eða reka
hluta af raforkukerfinu, og ætla að haga net-
öryggismálunum eftir eigin höfði. Þarf þess í
stað að fylgja mjög skýrum stöðlum og ef net-
örygginu er ábótavant er von á dagsektum.“
Skúrkar geta grætt meira á
tölvuárásum en sölu vímuefna
Þrátt fyrir bættar varnir þurfa bæði einstak-
lingar og vinnustaðir að vera stöðugt á verði
enda unna tölvuþrjótarnir sér ekki hvíldar og
finna í sífellu upp á hugvitsamlegum nýjum leið-
um til að brjóta sér leið inn í kerfi og tæki. Ant-
on nefnir sem dæmi að virkni rússneskra tölvu-
þrjóta hafi aukist töluvert í kjölfar
innrásarinnar í Úkraínu. „Þar höfum við séð
það gerast að stjórnvöld hafa innlimað tölvu-
árásarhópa í herinn og nýta til að valda and-
stæðingum sínum skaða. En fjölgun árása frá
Rússlandi skýrist líka af því að áhrifa efnahags-
þvingana er farið að gæta og geta skipulagðar
tölvuárásir verið dýrmæt tekjulind. Er nú svo
komið að tölvuárásahagkerfið, sem t.d. er fjár-
magnað með svk. gíslatökuárásum, veltir hærri
fjárhæðum en sala og framleiðsla vímuefna.“
Sem dæmi um hve auðvelt það getur verið að
lenda í gildru tölvuþrjóta nefnir Anton nýlegar
fréttir af því að rússneskum tölvuþrjótum tókst
að finna sér leið inn í síma Liz Truss á meðan
hún gegndi embætti utanríkisráðherra Bret-
lands. „Árásin á Truss er í sjálfu sér dæmigerð
og alls kyns persónulegum upplýsingum um
notendur og áætlað að milljónir manna hafi látið
glepjast.“
Ofmeti ekki eigin getu
Þó að aldrei sé hægt að koma algjörlega í veg
fyrir tölvuárásir þá segir Anton að með til-
tölulega einföldum aðgerðum megi styrkja
varnirnar til muna og gera tölvuþrjótunum
erfiðara fyrir. Segir hann lausnir í boði fyrir all-
ar stærðir vinnustaða, og að það þurfi ekki að
vera mjög dýr fjárfesting að koma upp við-
unandi vörnum: „Það má ráðleggja smáum
fyrirtækjum að nýta skýjaþjónustur frá virtum
og stórum aðilum. Ef fyrirtæki rekur vefversl-
un þá er t.d. öruggara að hýsa hana hjá sér-
hæfðu fyrirtæki sem er með teymi öryggis-
sérfræðinga að störfum allan sólarhringinn,
frekar en að ætla að nota heimasmíðað sölu-
kerfi,“ segir hann. „Meðalstór fyrirtæki ættu
að temja sér að útvista stafræna hluta rekstr-
arins til fagaðila og þannig njóta góðs af þeirra
öryggisumhverfi, reglubundinni afritun gagna
o.s.frv. Stóru fyrirtækin, sem hafa burði til að
starfrækja eigin tæknideildir, ættu síðan að
gæta sín á að ofmeta ekki eigin getu. Þetta eru
fyrirtæki sem búa að mjög hæfum tæknimönn-
um en þeir hafa margt á sinni könnu og geta
ekki sérhæft sig í öryggismálunum með sama
hætti og fyrirtæki eins og okkar sem lifa og
hrærast í heimi hakkaranna.“
Þarf meira en bara lykilorð
Fyrsta reglan í netöryggismálum vinnustaða
segir Anton vera að nota tveggja þátta auð-
kenningu sem víðast. „Lykilorð veita sáralitla
vernd ein og sér en með því að hafa tveggja
þátta auðkenningu verður langtum erfiðara fyr-
ir tölvuþrjóta að brjótast inn,“ segir Anton og
minnir líka á að uppfæra þurfi vélbúnað og
stýrikerfi með reglulegu millibili og vanrækja
ekki að taka afrit af gögnum. Þá megi nota
VPN-tengingar og svk. „zero trust“-nálgun til
að lágmarka líkurnar á að gögn rati í rangar
hendur.
„Svo þreytumst við ekki á að minna á að
mannlegi þátturinn getur verið veikur hlekkur í
vörnunum og getur verið furðulétt að plata fólk
til að sækja spilliforrit eða heimsækja vafasama
vefsíðu. Fólk heldur oft að það geti séð í gegn-
um tilraunir tölvuþrjóta til að blekkja það en í
öryggisprófunum sem við höfum gert hjá ís-
lenskum vinnustöðum höfum við náð að plata
allt að 87% starfsmanna til að bíta á agnið.“
Anton segir stjórnendur líka þurfa að vita
hvernig á að bregðast við árás. „Það er ekki
spurning um hvort, heldur hvenær árás mun
eiga sér stað og þá verða allir stjórnendur að
vita hvaða verklagi á að fylgja og hver á að sinna
hvaða verkum. Höfum við skipulagt borð-
æfingar með stjórnunarteymum þar sem er far-
ið yfir rétt viðbrögð skref fyrir skref.“
Plata 87% starfsmanna í árásum
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Viðvarandi Anton segir nýlega árás á símtæki Liz Truss dæmigerða fyrir þann vanda sem
fylgir því að fólk noti sömu tækin og hugbúnaðinn fyrir vinnuna og til einkanota.
- Stærri vinnustaðir kunna að ofmeta eigin getu til að verjast netárásum - Greina merki um aukna
virkni rússneskra tölvuþrjóta - Stórar glufur hafa komið í ljós í öryggisprófunum hérlendis