Morgunblaðið - 10.12.2022, Blaðsíða 28

28 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 10. DESEMBER 2022
Allir vita hvað
innihaldslýsing er.
Eina slíka er að
finna í trúarjátning-
unni. Í henni er
kristinni trú lýst í
stuttu máli.
Í trúarjátningunni
segir meðal annars:
,,Ég trúi á Jesú Krist … sem
reis á þriðja degi aftur upp frá
dauðum, steig upp til himna, situr
við hægri hönd Guðs föður almátt-
ugs og mun þaðan koma að dæma
lifendur og dauða.“
Takið eftir síðustu orðunum:
,,mun þaðan koma að dæma lif-
endur og dauða.“
Við erum kannski ekkert að
velta okkur upp úr þessum orðum
á hverjum degi.
En samkvæmt
trúarjátningunni
kemur Jesús aft-
ur við lok tím-
anna. Þá stund
veit enginn. Við
trúum að það
muni gerast einn
daginn. Ef til vill
er það framtíð-
armúsík. Það vit-
um við ekki. Á
sama tíma þurf-
um við að lifa lífi
okkar og takast á við alls konar
áskoranir í lífinu.
Í 13. kafla Markúsarguðspjalls
hvetur Jesús okkur og brýnir til
góðra verka. Hann segir þrisvar:
,,Vakið.“ Okkur ber að halda vöku
okkar. Við megum ekki sofna and-
lega talað. Drottinn kemur einn
daginn þegar honum þóknast að
gera það. Hann hvetur
okkur til að halda
vöku okkar í lífinu. Við
megum ekki sofna á
verðinum. Í raun og
veru þurfum við að
halda vöku okkar alla
daga lífsins. Við meg-
um ekki láta okkur
fljóta einhvern veginn
í gegnum lífið, stefnu-
laust, vera eins og
spýta sem flýtur með
straumnum niður ána.
Við þurfum að axla
ábyrgð sem kristnir einstaklingar.
Þetta litla orð en kröftuga: ,,vakið“
skiptir svo miklu máli.
Um daginn var viðtal í fjöl-
miðlum við aldraða konu sem hef-
ur sannarlega haldið vöku sinni.
María Arnlaugsdóttir er eitt
hundrað ára gömul. Hún hefur lif-
að 100 jól. Hún segir að í gamla
daga hafi jólin snúist um Guð og
Jesúbarnið. Þau hafi verið látlaus
en hátíðleg. Hún
segir að lítið fari
fyrir Guði í jólum
samtímans. Þessi
orð Maríu eru
sönn. Hún segir
að jólin í dag séu
ekkert í líkingu
við jólin í gamla
daga. ,,Þá var ekki
haldið upp á neitt
annað en fögn-
uðinn yfir fæðingu
Jesúbarnsins.“
Hún heldur áfram
og segir: ,,Í dag snúast jólin um
gjafir og að fá sem mest og flott-
ast og meira að segja jólamaturinn
er orðinn ofgnótt. Þegar ég var
barn voru jólin látlaus stórhátíð.
Æskujólin voru afar hátíðleg og
mikill dagamunur.“ Hún segir að
pabbi hennar hafi lesið jóla-
guðspjallið eftir matinn og þau
hafi sungið jólasálma.
María segir undir lok viðtalsins:
,,Hvar Guð er í jólunum núna veit
ég ekki og mér finnst afskaplega
lítið talað um það nú.“
Er þetta ekki dapurlegt? ,,Hvar
Guð er í jólunum núna veit ég
ekki“? Þetta er góð spurning hjá
Maríu. Hvar er Guð í þessu öllu
saman? Hversu margir hafa ekki
sofnað eða gleymt að halda vöku
sinni? Sum börn vita ekki hvers
vegna við höldum kristin jól í
þessu landi. Þau halda jafnvel að
við séum með þessa hátíð vegna
jólasveina, skrauts og gjafa. Það
er miður ef börnin vita ekki um
hina raunverulegu ástæðu hátíð-
arinnar. Ef börnin alast upp við
slíkt missa jólin kristið innihald
sitt og merkingu. Heyrst hafa
raddir sem vilja strika út kristna
merkingu jólanna og horfa fram
hjá þeirri staðreynd að jól á Ís-
landi hafa verið kristin í þúsund
ár. Sömu aðilar vilja kenna börn-
unum að jólin séu fyrst og fremst
haldin hátíðleg vegna þess að dag-
inn sé farið að lengja. Það skaðar
ekki börnin að vita að við höldum
kristin jól vegna fæðingar barns,
sonar Guðs.
,,Vakið“ segir Jesús. Þessi orð
Jesú eiga erindi við okkur.
Aðventan er undirbúningstími
jólanna. Orðið aðventa þýðir
,,koma“. Jesúbarnið er að koma á
jólum. Þess vegna þurfum við að
halda vöku okkar og undirbúa
komu þess. Ef við eigum von á
gestum undirbúum við okkur, þríf-
um íbúðina og bjóðum gestum upp
á veitingar. Allt slíkt þarfnast und-
irbúnings. Við viljum gera vel við
gesti okkar. Við viljum gera vel við
Jesúbarnið. Þess vegna undirbúum
við okkur bæði andlega og lík-
amlega fyrir daginn sem barnið
kemur til okkar. Skáldið segir í
þessu sambandi:
Vökum og biðjum. Bænamál hljótt
blikar sem geisli um koldimma nótt,
öryggi veitir, fögnuð og frið,
föður á hæðum tengir oss við.
Þegar allt kemur til alls, þá eru
það orð þessa fallega sálms sem
segja allt sem segja þarf um það
hvernig við höldum vöku okkar.
Bænin er blessunarlind og einnig
lykill að náð Guðs. Ef við vökum
og biðjum erum við á réttri leið.
Allt starf í ríki Guðs hefst með
bæn. Þetta mikilvæga samband við
lifandi Drottin sem við komumst í
vegna bænarinnar er ,,dýrmætast
alls, sem mannheimur á,“ eins og
segir á einum stað. Regla heilags
Bendikts hefur þekkt einkunnar-
orð. Þau eru latneskrar ættar og
hljóða svo: „Ora et labora“ – ,,Þú
skalt biðja og iðja.“ Fyrst er að
biðja síðan að iðja eða starfa.
Þetta er í raun uppskrift að því
hvernig við getum haldið vöku
okkar. Og þegar við störfum fyrir
Jesú í lífinu, þá vinnum við ekki
aðeins kærleiksverk, sýnum fólki
skilning og umburðarlyndi, heldur
tökum við einnig afstöðu gegn
hvers kyns ranglæti og kúgun. Við
tölum fyrir friði á milli manna og
þjóða. Við forðumst að setjast í
dómarasæti, vegna þess að við get-
um aldrei sett okkur í spor náunga
okkar. Við vitum aldrei hvað
náungi okkar hefur þurft að ganga
í gegnum. Lífsreynsla okkar er
margbreytileg, uppeldi og að-
stæður. Kristur segir að við eigum
að elska náungann eins og okkur
sjálf. Það merkir að við eigum að
elska hann eins og hann er. Það er
ekki okkar hlutverk að breyta
náunga okkar og dæma hann á
einn eða annan hátt. Jesús elskaði
fólkið í kringum sig eins og það
var. Í kærleika sínum bað hann
suma að syndga ekki framar. Og
það fólk vissi nákvæmlega hvað
fólst í þeim orðum. Það vissi innst
inni hvað það hafði gert rangt og
hélt því inn á réttar brautir.
Að halda vöku sinni er að vinna
fyrir Guð í þessum heimi. Það hef-
ur María Arnlaugsdóttir gert. Hún
er fyrirmynd okkar. Gleymum
ekki að við erum fulltrúar Guðs
hér jörð. Hvert og eitt okkar er
farvegur fyrir kærleika Guðs til
náungans. Hann vill fá að njóta
krafta okkar til þess að gera hið
góða og fagra. Þegar við höldum
vöku okkar og lifum sem ljósberar
Guðs í þessum heimi mun fólk
taka eftir því, eða eins og segir í
10. kafla Hebreabréfsins:
,,Menn munu sjá dýrð Drottins
og vegsemd Guðs vors. Styrkið
máttvana hendur, styðjið magn-
þrota hné, segið við þá sem brest-
ur kjark: „Verið hughraust, óttist
ekki.“
Guð gefi að við mættum halda
vöku okkar dag hvern, biðja, elska
náungann eins og okkur sjálf, og
undirbúa komu Jesú nú á aðvent-
unni og taka á móti honum fegins
hugar á helgum jólum.
Kirkjan til fólksins
Morgunblaðið/Ómar
Seltjarnarneskirkja
Innihald
helgra jóla
Hugvekja
Bjarni Þór
Bjarnason
Höfundur er sóknarprestur
í Seltjarnarneskirkju.
Bjarni Þór Bjarnason
Við megum ekki láta
okkur fljóta einhvern
veginn í gegnum lífið,
stefnulaust, vera eins
og spýta sem flýtur
með straumnum nið-
ur ána. Við þurfum
að axla ábyrgð sem
kristnir einstaklingar.
Á fullveldisdaginn
var messað í kapellu
HÍ að venju. Einn pró-
fessor emeritus lét
þess getið á vegg sín-
um á Facebook. Ég
tók eftir að organista
var einskis getið. Datt
í hug hvort tónlist
hefði engin verið og
því breyting frá því er
ég stundaði þarna
nám. Ég spurði – og – jú organisti
var þarna G.S. úr Dómkirkjunni.
Þessari guðsþjónustu var svo út-
varpað á Rás 1 annan sunnudag í að-
ventu og viti menn; yndisleg org-
eltónlist var í messunni, söngur
undir stjórn M.B. söngmálastjóra.
Allt kynnt.
Kynning messunnar á facebook-
síðunni hitti mig illa sökum þess að
ég hafði heyrt á NRK í sömu viku
(ég bý í Noregi) að organistar væru
deyjandi stétt þar í landi. Sjálf get
ég borið um að í það stefndi meðan
ég var þar prestur.
Orsakir þessa ástands ytra eru
þær að lítið sem ekkert hefur verið
hirt um orgelkennslu í Noregi á
undanförnum áratugum. Pípuorgel-
in rykfalla og lítið eða varla nokkuð
er um nýliðun í stétt organista.
Raunar má segja svipað um aðra
tónlistarkennslu þar í landi. T.d. er
mikill hluti strengleik-
ara í sinfóníu-
hljómsveitum þar út-
lendingar, flestir frá
Austur-Evrópu eða
Kína.
Það er nú svo að tæk-
in til orgelkennslu eru
hin stóru pípuorgel sem
af eðlilegum orsökum
eru í kirkjum en ekki í
tónlistarskólahúsnæði.
Ef kirkjustjórnin í
landinu styður ekki við
orgelkennsluna rennur hún út í
sandinn. Hvað ætli verði um barokk-
tónlistina og alla aðra orgeltónlist ef
svo fer? Er verjandi að vanrækja svo
heila grein hefðbundinnar sígildrar
tónlistar að hún deyi út? Eigum við
og eftirkomendur okkar að missa af
orgeltónlist framvegis?
Munið þið eftir sögunni um hvern-
ig lagið við jólasálminn Heims um
ból varð til?
Gleðilega aðventu.
Þórey
Guðmundsdóttir
Þórey Guðmundsdóttir
»Er verjandi að van-
rækja svo heila
grein hefðbundinnar sí-
gildrar tónlistar að hún
deyi út?
Höfundur er prestur emeritus og
félagsráðgjafi.
Gætir þú hugsað þér að-
ventu og jól án orgeltóna?