Morgunblaðið - 15.12.2022, Blaðsíða 59

MENNING 59
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. DESEMBER 2022
Skannaðu kóðann og
kynntu þérmálið!
Gjafakort S4S gilda í 13 verslunum og 4 netverslunum,
fara beint í símann og endast að eilífu!
Þú færð Gjafakortin í öllum verslunum S4S og á Skór.is
MEÐ GJAFAKORTI S4S
EINFALDAÐU GJAFAKAUPIN
sem t.d. herforingjar í Mjanmar
sýna Róhingjum og ísraelsk
stjórnvöld Palestínumönnum? Er
maðurinn grimmur í eðli sínu?
Afríka er áberandi í bókinni og
hún er svo stór „að Kína kæmist
þar fyrir, plús Indland, plús Banda-
ríkin, plús Evrópa og meira til“
(165). Þar eru 50 ríki og menn tala
þar a.m.k. 2.000 tungumál. Þetta
stingur í stúf við gömlu landa-
kortin þar sem Afríka er eins og
meðalstór hreppur miðað við hinar
álfurnar. Annarlegir hagsmunir
stórvelda og gamalla nýlenduþjóða
valda miklu um ömurlegt ástand í
fjölda ríkja.
Sigríður er ágætlega ritfær
og hún er reyndur blaðamaður,
starfaði við það um árabil og varð
síðan upplýsingafulltrúi Unicef
og fór á vegum þeirra samtaka
til nokkurra ofangreindra landa.
Frásögn hennar er hrein og bein og
samtöl eðlilega skrifuð; það er ekki
öllum gefið. Sumar frásagnirnar
eru þó ívið langar, t.d. frá Eþíópíu.
Hér er lýst afreksverki Evu Elviru
Klonowski á vettvangi í Bosníu sem
er átakanleg saga. Margir viðmæl-
endur Sigríðar koma fram undir
dulnefni, þeim til verndar, og sumir
eru landflótta. Bókin er í senn
ferða- og átakasaga og merkilegt
er að lesa hvað menn geta lagað
sig að ömurlegum aðstæðum eins
og t.d. í Palestínu. Risið upp þótt
við ofurefli sé að etja. Bókarrýnir
hefur áhuga á ferðasögum en lík-
lega eru þær í minni metum meðal
almennra lesenda en áður var;
sjónvarp og netmiðlar eru bólgnir
af slíku efni. Allt um það er bók
Sigríðar í senn fræðandi um við-
komandi svæði og upplýsandi um
kjör fólks; molar um siði og menn-
ingu eru í hverjum kafla, mataræði,
músík, tungumál o.s.frv. Og víst er
að í flestum þessum löndum líður
almenningur fyrir óstjórn og kúgun
stjórnarherranna; allt of víða eru
pútínar og al khameníar við völd
og engin samlíðun með þegnunum.
H
ér lýsir höfundur ferðum
sínum til fjölmargra
landa á árabilinu 2003-
21 í tímaröð, við sögu
koma Afganistan, Mjanmar, Katar,
Bosnía og Hersegóvína, Eþíópía,
Rúanda, Suður-Súdan, Sýrland og
Írak, Palestína og Ísrael, Búrkína
Fasó og loks Ísland. Margt af efn-
inu hefur birst áður í fréttaskýr-
ingum, pistlum
í blöðum,
viðtölum, bloggi
o.v. (381). Ýmsar
upplýsingar
um viðkomandi
svæði hafa verið
uppfærðar til
dagsins í dag.
Sameiginlegt
nær öllum þess-
um ríkjum er að innviðir þeirra
eru morknir; samgöngur, símkerfi,
heilsugæsla, fjölmiðlar.
Alls staðar hafa þegnar ríkj-
anna þjáðst af ýmsum ástæðum,
hungursneyð hefur ríkt, borg-
arastríð, þjóðernishreinsanir,
íbúar reknir á brott og hús þeirra
brennd o.fl. Allt kunnuglegt úr
fréttum en hér er skyggnst bak
við þær með því að lýsa afdrifum
og afrekum einstaklinga. Auðvitað
er skelfilegt að lesa marga kafla
bókarinnar; fjöldamorð í Srebren-
ica og Rúanda, kúgun í Afganistan
og Palestínu, flóttamannabúðir
í Írak, barnaþrælkun í Búrkína
Fasó, mannréttindabrot í Katar svo
nokkuð sé nefnt; aldéfli við völd.
Óhamingju heimsins verður allt að
vopni svo umorðuð sé gömul máls-
grein úr sögunni. Glíma Íslendinga
við kófið er hreinn barnaleikur
miðað við ósköpin. Spurningar
vakna um hvatir manna. Hvað býr
að baki nístandi miskunnarleysi
Þegar fílar berjast bitnar það á grasinu
BÆKUR
SÖLVI SVEINSSON
Ferðaþættir
Vegabréf: Íslenskt. Frá Afganistan til
Bosníu og Búrkína Fasó
Eftir Sigríði Víðis Jónsdóttur.
Mál og menning 2022. Kilja, 425 bls.
Morgunblaðið/Ásdís
Ritfær Bók Sigríðar er „í senn fræðandi um viðkomandi svæði og upplýsandi um kjör fólks“, segir rýnir.