Upp í vindinn - 01.05.1985, Blaðsíða 14

Misseizi
Til þessa hefur nám í byggingarverkfræði við Hl stefnt að
því, að veita nemendum nokkra innsýn i hin ýmsu svið, sem
fagið spannar. Var námið því i upphafi skipulagt á mjög breið-
um grundvelli og enginn kostur gefinn á valfrelsi. Nauðsyn
þessa lá Ijós fyrir meðan verkfræðistéttin var hIutfalIslega
fámenn og verkfræðingum var nokkur nauðsyn á að vita eitt-
hvað um allt. Nú á síðustu árum hefur starf verkfræðinga
hins vegar beinst æ meira inn á ýmis sérsvið eftir því sem
markaðsgrundvöllur hefur risið fyrir slíka starfsemi. Er því að
öllum líkum orðið tímabært, og jafnvel nauðsynlegt, að bjóða
upp á meiri fjölbreytni i námi i byggingarverkfræði við HÍ.
Breytt námsskipan
í upphafi er rétt að spyrja, hvort nægar ástæður liggi fyrir
til þess að huga að breyttri námsskipan. Er því þá fyrst að
svara, að til þessa hafa ekki verið fyrir hendi möguleikar á
virkri tilraunakennslu, en þar er breytinga að vænta. í öðru
lagi, hafa kröfur þær sem þjóðfélagið gerir til kunnáttu bygg-
ingarverkfræðinga stóraukist á síðustu árum. í þriðja lagi,
hafa möguleikar á tölvunotkun stóraukist.
Ef litið er á hvern þessara þátta fyrir sig, þá má segja, að
væntanlegt tilraunakennsluhúsnæði skapi þörf á breyttu
kennslufyrirkomulagi í þeim námskeiðum þarsem unnt erað
nýta möguleika húsnæðisins, án þess í sjálfu sér að krefjast
frekari breytinga. Aukin tölvunotkun á verkfræðistofum
krefst þess einnig, að kennsluháttum sé breytt, án þess að
Ijóst sé á þessu stigi, hvort frekari breytinga sé þörf.
Kröfur til kunnáttu verkfræðinga hafa aukist á ýmsa vegu
hin síðari ár. í hönnun mannvirkja má til dæmis nefna breyt-
ingu frá notálagshönnun yfir f markástandshönnun. Breyting
þessi hefur leitt til verulegs sparnaðar fyrir verkkaupa, en
jafnframt stóraukið bæði umfang og erfiði hönnunarinnar. Þá
hafa sambýlisvandamál þjóðfélagsins stóraukist og gert
nauðsynlegar miklu viðameiri forsendukannanir en áður,
jafnframt því að samhæfingarþörf áhrifaþátta er orðin Ijós.
Loksmánefna,aðöll „auðveldu" verkin hafaásinn hátt þegar
verið unnin og að mikil mannvirkjagerð á sér nú stað við
aðstæður, sem áðurvoru ekki taldar mögulegar. Þessi aukn-
ing á kröfum þjóðfélagsins til verkfræðinga kallar því á leng-
ingu fullnaðarnáms.
Þörf á lengingu fullnaðarnáms í verkfræði hefur þegar
verið viðurkennd meðal frændþjóða okkar á Norðurlöndum.
Námið er nú minnst 4 og 1/2 ár í Finnlandi, Noregi og Svíþjóð,
en 5 og V2 ár í Danmörku. Á islandi þarf að miða við minnst
5 ára nám sem fullnaðarnám þar eð fámennið gerir meiri
kröfurtil fjölhæfni en ella.
Þegar nemandi leggur út í 5 ára háskólanám, þarf hann að
eiga einhverja útgönguleið, sem unnt er að nota með sóma,
ef námið gengur ekki of vel eða til þess að taka hliðarspor frá
því námi, sem Hl kynni að bjóða upp á. Er því talinn kostur
fyrir nemandann, að 5 ára námsbraut sé í raun skipt í tvö stig,
þó að kennslulegaséð fylgi því fremurókostiren kostir. Hins
vegarmáteljaþað nauðsynlegt að nemendureigi opnaraðrar
leiðirtil fullnaðarnáms en þær sem HÍ kann að bjóða. Sé svo
ekki, verður veruleg hættaáað íslenskir verkfræðingar verði
allir steyptir úr sem næst sama móti og að stéttin úrkynjist
með tímanum.
Á mynd 8 má sjá hugsanlegt grunnskipulag 5 ára verk-
fræðináms. Er þar miðað við , að nemandinn geti hlotið BS
gráðu að loknu 3 áranámi, en hlyti MS gráðu, ef fullnaðarnámi
væri lokið. Ekki eru likur á að slík BS gráða yrði viðurkennd
af Verkfræðingafélagi íslands á annan hátt en sem áfangi að
öflun réttindatil verkfræðingsheitis.
Samanburður á núverandi námsskipan og þeirri tillögu,
sem felst i mynd 8, sýnir eftirfarandi skiptingarmöguleika
námseininga.
BS Nú- verandi MS
nám nám nám
Sameiginl.grunnur 30 35 30
Sérhæfður grunnur 21 26 33
Byggingarverkfræði 39 55 72
Lokaverkefni 0 5 15
Einingar samtals 90 121 150
Til þess að ofangreint fyrirkomulag reynist framkvæman-
legt, kann að vera nauðsynlegt, að setja ákveðnar inngöngu-
kröfur i námið. Slíkar kröfur gætu verið þannig, að þess væri
krafist að umsækjandi hefði lokið fu11naðarprófi sem svaraði
til stúdentsprófs og fæli i sér ákveðinn fjölda námseininga á
menntaskólastigi í stærðfræði, eðlisfræði, efnafræði,
íslensku og erlendum tungumálum.
Stærðfræði á fyrstu tveimur árum byggingarverkfræði-
náms yrði að minnka og færðist þá mismunurinn frá því sem
nú er upp á fjórða ár. Einnig yrði að flytja einhver sérhæfðu
grunnnámskeiðin frá öðru upp á fjórða eða fimmta ár.
Byggingarverkfræði á öðru og þriðja ári yrði að vera
almenns eðlis og án sérhæfingar. Gamla reglan, að vita eitt-
hvað um allt, yrði enn að vera í gildi. Þetta stafar af nauðsyn
sérfræðingsins að geta unnið með öðrum sérfræðingum og
þar af leiðandi að geta gert sér grein fyrir þeim vandamálum
sem samstarfsaðilareiga við að glíma, þannig að sem bestar
samræmdar lausnir finnist.
Byggingarverkfræði á fjórða og fimmta ári gæti verið
almenn að hluta, en sérhæfð að hluta. Álitamál er, hvernig sú
hlutaskipting ætti að vera. Einungis yrði boðið upp á tak-
markaðan fjölda sérhæfingarsviða og yrði framboð þeirra að
miðast við markaðsmöguleika.
Auðvelt er að leggja fram tillögur að alls konar sérviðum,
sem taka mætti upp við kennslu innan skorarinnar. Meðal
hugsanlegra möguleika má meðal annars nefna bæjarverk-
fræði, framkvæmdafræði, húsagerð, mannvirkjahönnun,
orkuvinnslu, samgöngutækni og rennslisfræði. Hver þess-
14