Upp í vindinn - 01.05.1985, Qupperneq 24

Þegarvið skoðuðum brýrnarvarstyttri brúin tilbúin, en hin
í smiðum. Brúarbyggingin hófst 1980 og er ráðgert að Ijúki
1985.
III. DELTA—ÁÆTLUNIN:
Þegar menn heyra minnst á Holland detta þeim líklega
fyrst í hug vindmyllurog tréskór. Ef menn eru tæknilegasinn-
aðir þá koma fljótt upp í hugann landþurrkun og láglendi.
Sumir minnast eflaust þess miklaafreks sem þurrkun Suður-
sjávar var. Þá var hafsvæði er Hollendingar kölluðu Zuyder
Zee eða Suðursjó, breytt i nýtilegt land og stöðuvatnið
Ijsselmeer myndað. 23. janúar 1933 varstíflugerðinni lokið, en
það sem menn gera sér yfirleitt ekki Ijóst er að áfram var
haldið baráttunni við sjóinn. Stöðuvatnið var minnkað og ný
landsvæði voru mynduð þar sem áður var ólgandi haf. Ein af
þessum nýju áætlunum er Delta-áætlunin.
SagaHollendingaersamofin hafinu og liggjaþræðirnirum
landið allt. Alls staðar má sjá skipaskurði, landþurrkunar-
skurði og vötn ýmiss konar fyrir utan mannvirki eins og stifl-
ur, varnargarða og brýr. Getur ókunnugum brugðið í brún er
þeir sjá skip koma siglandi eftir því er þeir álitu vera hæðar-
hrygg, en er þá í raun skipaskurður er liggur hærra en vegur-
inn sem þeir aka á. Hollendingar eru stoltir af þessari sér-
stöðu lands þeirra. Það hefur því verið mikið áfall er sjórinn
braust í gegn um varnarmúrana, lagði undir sig stór lands-
svæði, eyðilagði mikil verðmæti og drekkti 1835 manns. Þetta
gerðist i miklu óveðri frá 31. janúar til 1. febrúar 1953. En
Hollendingar gáfust ekki upp. Með baráttugleði og miklu
viljaþreki hófust þeirhandavið að lagaskemmdirnar. En þeir
vildu einnig hefna ófaranna og hefja gagnárás. Persneskur
hershöfðingi lét eitt sinn hýða sjóinn með svipum fyrir
óhlýðni. Sjórinn hafði brotið niður bráðabirgðabrýr er Persar
reistu til að komast að Grikkjum og berja á þeim. Hollend-
ingar fóru aðra leið. Þeirákváðu að þurrka upp enn meira land
en áður hafði verið áætlað. Að vísu var Westerschelde og
Nieuwe Waterweg frá Rotterdam ekki þurrkað upp. Þjónar
það hagsmunum skipaflutninga. Ný tækni, efni og vélar voru
þróuð jafnhliða og tekin í notkun strax og hægt var. Vegir
liggja á stíflugörðunum og tengja eyjar við meginlandið.
Öðrum megin við stíflurnar er hafið, en hinum megin mynd-
uðust Sussee, og Saltzwassersee. Nú eru rúmlega30 ár liðin
frá óveðrinu mikla og sér loks fyrir endann á þessari fram-
kvæmd. Of langt mál er að lýsa þessu verki i smáatriðum, en
hér á eftir verður stiklað á stóru.
Fyrst var byggt stórt flóðver með tveimur lyftihliðum úr
stáli. Það er staðsett í Ijssel-vatninu. Þetta mannvirki ásamt
Haringvliet-stíflunni stjórnar vatnsmagni á norðurhluta
MYND 8. Þurrkun Suðursjávar, strandlínan stytt um 45 km.
Deltunnar. Eins og menn eflaust vita, er delta alþjóðlegt
orð, þó að uppruna grískt, og þýðir óseyri eða óshólmi. Land-
svæðið, sem Delta-áætlunin fjallar um, er þvi einmitt óseyrar
Rínar. Rotterdam, hin mikla hafnarborg, er ( þessum ós-
hólmum. í útjaðri borgarinnar er lægsti punktur Evrópu.
Áður en lokað var fyrir Veerse Gat, Haringvliet Gat og
Brouwershavense Gat voru byggðar stiflur i Zandkreek-,
Volkerak- og í Grevelingenbecken. Þetta var gert til að sleppa
við sterka strauma meðan á byggingu aðalmannvirkjanna
stóð. Næsta verkefni var að loka fyrir Oosterschelde og var
byrjað á því 1968. Um leið hófust mikil mótmæli. Sjómenn og
umhverfisverndarsinnar hófu upp raust sína og fannst bæði
hagsmunum sínum og náttúrunnar ógnað. Hollenska ríkis-
stjórnin tók málið til athugungar 1974 og var þá leitað annarra
kosta. 1976 var komist að niðurstöðu:
1) Byggja á flóðver í mynni Oosterschelde.
2) Byggja skal tvær aukastíflur, Philips og Oesterdamms.
Bakvið þessarstfflurmun Susswasser-vatnið myndast.
3) Bygging skurðarins Bath svo að hægt sé að láta vatn
renna úr Sússwasser yfir í Westerschelde.
4) Bygging skurðar gegnum Zuid Beveland. Hætt verður
að nota lokur við Wemeldinge og nýjar teknar í notkun
við Hansweert.
5) Hækkun flóðgarða við Oosterschelde til að tryggja
öryggi landsins í kring.
24