Hinsegin dagar í Reykjavík - 01.07.2024, Side 50

50
Þegar ungmenni verða 16 ára fá þau rétt til
að taka ákvarðanir um eigin heilbrigðisþjón­
ustu samkvæmt lögum um réttindi sjúklinga
og geta þá sótt um að byrja á krosshormónum
og aðgerðum eftir 18 ára aldur, en engar að­
gerðir eru framkvæmdar fyrir þann aldur.
Rannsóknir sýna að ungmenni sem byrja á
hormónablokkerum fara í langflestum til­
fellum á krosshormóna og lifa lífi sínu í sam­
ræmi við kynvitund sína.
Hin stórlega ýkta eftirsjá
Umræða um eftirsjá trans fólks þegar kemur
að kynstaðfestandi þjónustu, þá sér í lagi
ungs trans fólks, er gjarnan fyrirferðamikil.
Ef horft er til rannsókna sýna þær svart á
hvítu að kynstaðfestandi ferli eykur ánægju
og velferð flest allra sem nýta sér hana og
hefur eitt hæsta ánægjugildi í heimi í saman­
burði við aðra heilbrigðisþjónustu. Rann­
sóknir sem skoða eftirsjá sérstaklega hafa
sýnt að einungis 1–2% sjá eftir sínu ferli, en
þar með er ekki öll sagan sögð. Þegar skoðað
er hvað það er nákvæmlega sem fólk sér eftir
þá er það sjaldan vegna þess að þau hafi ekki
verið trans, heldur vegna annarra þátta.
Eftirsjá getur t.d. þýtt að fólk sá eftir aðgerð
vegna þess að hún misheppnaðist, vegna
þess að þeir fordómar og mismunun sem þau
upplifðu í samfélaginu bar þau ofurliði sem
þýddi að þau hörfuðu aftur inn í skápinn,
Collage listaverk eftir
Hafstein Himinljóma
eða að þau vildu tengjast aftur fjölskyldu og
vinum sem afneituðu þeim. Það er því ekki
nema lítið brot af þeim sem upplifa eftirsjá
sem telja að það hafi verið mistök að fara í
kynstaðfestandi ferli. Að því sögðu er auð­
vitað mikilvægt að þau fái líka viðeigandi
stuðning og þjónustu – en varhugavert er
að nota þeirra sögu eða reynslu til að grafa
undan mikilvægi heilbrigðisþjónustu sem
hundruð þúsunda fólks víðs vegar um heim
hefur notið góðs af. Það gefur því auga leið
að svar við slíku er ekki að draga úr eða
banna þjónustu, heldur að hún sé bætt enn
meira til að koma í veg fyrir eftirsjá og svo
að fólk geti fengið viðeigandi stuðning.
Fullorðið fólk þarf sömuleiðis að bera ábyrgð
á eigin gjörðum, í stað þess að kenna öðrum
um rangar ákvarðanir sem þau tóku.
Í stærra samhenginu er einnig mikilvægt að
nefna að í allri heilbrigðisþjónustu er einhver
eftirsjá hjá fólki og eru margar aðgerðir og
meðferðir ennþá framkvæmdar án mót­
mæla þó að tíðni eftirsjár sé mun hærri en
í þjónustu fyrir trans fólk. Sem dæmi má
nefna að tíðni eftirsjár eftir hnéaðgerðir
er á bilinu 6–30% – en fólk fer ekki í viðtöl
eða mætir með mótmælaskilti við hin ýmsu
tilefni til að mótmæla hnéaðgerðum.
Verum vakandi og gagnrýnin í hugsun
Það hefur í raun aldrei verið mikilvægara að
vera gagnrýnin á það efni sem við lesum á
netinu eða í fjölmiðlum. Tíminn líður hratt
á gervihnattaöld, eins og skáldið sagði, og
upplýsingaóreiða, áróður og fordómar hafa
sjaldan verið jafn mikil og nú. Við megum
því aldrei sofna á verðinum og láta glepjast
af hræðsluáróðri og fordómafnyki – og öllu
heldur taka höndum saman og kveða burt
þau viðhorf sem grafa undan tjáningarfrelsi,
almennri skynsemi og mannlegri samkennd.
Aðeins þannig sköpum við samfélag
þar sem við getum öll fengið að vera
við sjálf.
Believe People and Facts,
Not Propaganda
In recent years, there has been a noticeable
increase in misinformation and myths
surrounding trans people and their lives –
from toilets, to prisons, to sport, to health
care. This type of rhetoric is something that
the wider queer community has seen before,
and needs to be denounced as the mis­
information and bigotry it truly is. It’s more
important than ever that people don’t fall for
this, instead combatting it effectively so it
does not grow and fester. It has never been
more important to defend the liberties and
freedom of those most vulnerable.