Hinsegin dagar í Reykjavík - 01.07.2024, Qupperneq 58

58
Böðvar Björnsson (f. 1956)
Þegar við eldumst eru margir merkimiðar
rifnir af okkur, til dæmis um stöðu og kyn­
hneigð. Við erum á vissan hátt sett til hliðar
í nýjan hóp sem er merktur með gráa hára­
litnum. Þá skiptir minna máli hvort maður
er hommi eða gagnkynhneigður, maður er
fyrst og fremst gamall. Hvenær fólk verður
gamalt fer að hluta til eftir aldri og að hluta
til viðhorfinu til tilverunnar. Fyrir homma
sem hafa náð að skapa sér viðunandi lífsskil­
yrði og eru við góða heilsu fylgir elliárunum
aukið frelsi. Að losna undan vinnuoki opnar
dyr að ótal möguleikum. Hommar hafa það
fram yfir marga gagnkynhneigða bræður
sína að hafa flestir kynnst fleiri hliðum
mannlífsins en þeir, ferðast meira og tekið
fleiri snúninga á tilverunni. Þetta nýtist þeim
vel á efri árum, að þekkja fleiri leiðir til að
ná gleði og hamingju í hús. Ekki má svo
gleyma rúsínunni í pylsuendanum við það að
eldast, en það er að geta gefið skít í svo margt
og sagt meiningu sína umbúðalaust. Það er
ómetanlegt.
Heimir Már Pétursson (f. 1962)
Reykjavík þykist á margan hátt vera borg en
er í raun og veru bara íturvaxið þorp. Hér
þrífst í raun eingöngu streit-menning þegar
kemur að félags- og næturlífi. Sveitamenning.
Maður hafði vonað að einhver homminn
tæki það að sér að opna hommabar, þar sem
við sem viljum koma saman án truflunar, að
bara við hommarnir gætum komið saman,
en nei. Það getur engin höfuðborg talist
borg meðal borga nema í henni sé að finna
að minnsta kosti einn eða nokkra homma­
bari. Og nú þegar maður er farinn að ganga
sjötugt er sú von úti, sýnist mér. Maður þarf
enn að skreppa á Centralhornið í Köben eða
staði í öðrum borgum Evrópu og Ameríku til
að komast í skjól frá streit-menningu.
Einar Örn Einarsson (f. 1963)
Við sem teljumst til fyrstu kynslóðar þeirra
sem kom úr felum í árdaga Samtakanna ‘78
höfum lifað tímana tvenna. Mörg okkar
komu út úr þeim hildarleik bogin og önnur
brotnuðu. Alnæmið tók sinn dýra toll.
Margir eldri hommar hafa einangrast og eiga
erfitt međ að fóta sig á efri árum. Sumir hafa
jafnvel orðið fyrir fordómum úr hinsegin
samfélaginu. Hinsegin dagar voru mér erfiðir
um langa hríð. Sorgin og hugsunin um þau
öll sem ekki eru lengur á meðal okkar var mér
um megn. Í dag hef ég unnið á því, og fagna
með fjöldanum, á sama tíma og ég er þakk­
látur fyrir þau sem á undan gengu. Ekkert er
sjálfgefið. Gleymum ekki hvaðan við komum.
Fjölbreytileikinn sem við fögnum og viljum
standa fyrir rúmar einnig gamla homma og
lesbíur.
Anna Kristjánsdóttir (f. 1951)
Eitt það erfiðasta við að eldast sem hinsegin
manneskja er oft skorturinn á lífsföru­
naut eða nánum vinum og sá einmana­
leiki sem fylgir slíkum aðstæðum. Þegar ég
hætti að vinna og flutti til Tenerife gerði ég
mér litla grein fyrir því að um leið væri ég
að yfirgefa gamla vinahópinn og þyrfti að
kynnast nýju fólki. Þó Íslendingunum hafi
fjölgað mikið hér síðustu árin er það mestallt
gagnkynhneigt fólk. Ég reyndi að stunda
skemmtistaðina og ég prófaði Tinder en
árangurinn var verri en enginn, með einni
ánægjulegri undantekningu þó en hún býr of
langt í burtu og kærir sig ekkert um að flytja
til Tene. Um leið verð ég að játa að síðan ég
flutti hingað fyrir nærri fimm árum síðan
hef ég aldrei fundið fyrir fóbíu gagnvart
hinsegin fólki, hvorki trans- né hómófóbíu.
Eitt sinn var þekkt pikkupplína á skemmti­
stöðum Reykjavíkur að ungir menn buðu
stúlkum heim að skoða frímerkjasafnið sitt.
Hvort menn ættu frímerki skipti minna
máli, enda tilgangurinn ekki sá að rýna í
gömul frímerkjaalbúm. Kannski ætti ég að
láta reyna á þetta ráð. Ég er samt ekki viss
um að slíkt gengi í dag, en það má alltaf lifa
í voninni.
Anni G. Haugen (f. 1950)
Ég horfi á hana úti í garði þar sem hún ræðst
á fíflana sem hóta því að taka yfir grasflötina.
Sjálf dunda ég mér inni, hita te og bíð þess
að við setjumst niður, spjöllum um barna­
börn og ýmis verkefni eða byrjum að undir­
búa enn eitt ferðalagið. Við höfum nógan
tíma, ekkert liggur á. Ekki grunaði okkur að
svona tilvera biði okkar að lokinni starfsævi
þegar við stigum okkar fyrstu skref saman
fyrir meira en 35 árum síðan — þegar óttinn
við viðbrögð umhverfisins hindruðu okkur í
að lifa lífinu saman.
Hanna María Karlsdóttir (f. 1948)
Það er gott að eldast hinsegin, kvíðinn og
skömmin sem fylgdu mér langt fram eftir
aldri eru horfin. Við eldri lesbíur og hommar
þekkjum fordóma. Ljót orð voru notuð um
okkur og orð svíða og löðrungar gera það
líka. Svo risum við upp, mótmæltum órétt­
lætinu með fræðslu og samræðum, innan
fárra ára eignuðumst við stórt bakland sem
birtist í Gleðigöngunni og jókst með hverju
árinu. Lagalegur réttur okkar var tryggður.
Ég giftist konunni minni 1997 í kirkju með
presti, allir samglöddust okkur innilega og
það fór ekki á milli mála að samfélagið stóð
og stendur með hinsegin fólki. Eldra fólk
er lífsreynt og veit að vænta má bakslags
í öllum réttarbótum og bakslagið kom. Nú
beinast fordómarnir að ungu fólki, það er
jú veikara fyrir. Geltið svíður rétt eins og
orðin sviðu forðum, en við skulum vera
áfram hnarreist og beita sömu aðferð og
virkaði fyrir 40-50 árum, fræða og ræða
saman. Fordómarnir gegn hinsegin fólki í
dag ná ekki til eldri kynslóðarinnar, heldur
njótum við þvert á móti sömu virðingar og
hver annar samborgari. Ég held að gleði mín
sem fullorðin lesbía hafi náð hámarki þegar
þáverandi forsætisráðherra hringdi í mig og
óskaði eftir því að ég yrði Fjallkonan árið
2021. Aldrei hefði mér dottið í hug að lesbía
á áttræðisaldri myndi brýna æðstu ráðamenn
þjóðarinnar og landsmenn alla til að ganga
vel um náttúruna og virða fjölbreytnina með
flutningi á dásamlegu ljóði Antons Helga
Jónssonar um íslenska mosann og hinsegin­
leikann sem Fjallkonan á Austurvelli.
Verum sátt hvert við annað,
við jörðina, við gróskuna,
við umhverfið sæla,
við fjölbreytnina.
Viðar Eggertsson (f. 1954)
„Sá sem er einmana einn með sjálfum sér,
er ekki í góðum félagsskap,“ sagði franski
heimspekingurinn Jean Paul Sartre eitt sinn.
Á dögunum las ég viðtal við áttræðan mann
sem þjáðist af einmanaleika því systkini
hans öll voru dáin. Hans helsti vinur hafði
verið bróðir hans sem var tíu árum eldri og
hann hafði átt mikil og góð samskipti við
alla ævi, en nú var hann horfinn yfir móðuna
miklu. Hann átti að vísu börn sem hann var
í samskiptum við en það nægði honum ekki.
Hann þráði vin eins og hann fann í bróður
sínum, jafningja sem hann gat deilt með
hugsunum sínum, gleði og sorg, því fæstir
njóta sín til fulls í eigin félagsskap. Jafnvel
heldur ekki með yngri ættingjum. Það sem
skiptir máli er að hitta fyrir sína líka, fólk
sem deilir lífsreynslu með manni. Margt
hinsegin fólk kvíðir ellinni, kvíðir því að
verða einangrað í „elligettóum“ fjarri sínum
líkum, ofurselt annarra manna stjórnsemi og
viðhorfum og sem deila ekki sömu reynslu
og lífsviðhorfum. Verður jafnvel fyrir for­
dómum — aftur. Ef fólk fær ekki næringu
af samskiptum við annað fólk visnar það og
deyr. Verum á varðbergi svo enginn þurfi að
þola þau örlög. Styðjum hvert annað.
Hörður Torfason (f. 1945)
Staða mín sem samkynhneigður eldri borgari
á Íslandi er harla góð. Vafalaust vegna þess
að ég hef haft mikið fyrir því að svo yrði.
Annars væri ég örugglega búsettur erlendis
þar sem kjör mín hefðu verið betri. Við
eldumst öll misjafnlega og ástæðurnar eru
jafn margar og við erum mörg. Ég er andlega
og líkamlega hress og hraustur og það hefur
heldur ekki komið af sjálfu sér. Það skemmti­
lega við tilveruna, svona þegar ég lít til baka,
er einmitt afrakstur fyrirhafnarinnar. Að hafa
fyrir heilsu sinni og réttindum sínum. Hreyfa
sig mikið og borða vandaðan og góðan mat
eftir því sem hægt er. Það er að segja vanda sig
við lífið. Vera með í samfélagi okkar með þá
stefnu að bæta það. Rækta með sér kærleika
til manna og dýra og láta þrældóminn ekki
yfirtaka sig. Líf er ekki hlutir.