Hinsegin dagar í Reykjavík - 01.07.2024, Qupperneq 60

60
„Þetta er Mette. Hún er fimm ára.
Þetta er pabbi hennar Mette. Hann
heitir Morten. Þetta er Erik. Hann
býr með pabba Mette. Mette, Morten
og Erik búa saman í litlu húsi.“
Þegar danskur barnabókahöfundur, Susanne
Bösche, gaf út árið 1981 litla, svarthvíta
myndabók um stúlkuna Mette og feður
hennar tvo, Morten og Erik, gerði hún sér
enga grein fyrir því að bók hennar ætti eftir
að valda hreinasta siðfári mörgum árum
síðar og í öðru landi. Markmið Bösche var
fyrst og fremst að sýna barnungum lesendum
sínum þau fjölbreytilegu fjölskylduform
sem tíðkuðust í dönsku nútímasamfélagi.
Sumir krakkar áttu einstæðar mæður, sumir
krakkar áttu stjúpmömmur og stjúppabba,
og sumir krakkar áttu tvær mömmur eða tvo
pabba og það var líka allt í lagi.
Bókin um Mette litlu, Morten og Erik og
fjölskyldulíf þeirra vakti ekki svo mikla
athygli í Danmörku þegar hún kom út árið
1981 þó að vissulega væri hún ein af fyrstu
dönsku barnabókunum sem fjallaði opinskátt
um hinseginleika. Ensk þýðing, þar sem
Mette hét Jenny og Morten var kallaður
Martin, kom svo út í Bretlandi hjá litlu
hinsegin bókaforlagi, Gay Men's Press, árið
1983. Upplag þýðingarinnar var ekki stórt
og hún vakti heldur enga sérstaka athygli.
Allavega ekki fyrst um sinn.
Árin og áratugirnir á undan
Hinsegin fólk í Bretlandi hafði þarna unnið
nokkra mikilvæga sigra áratugina á undan.
Árið 1967 hafði bann við kynferðislegu
samneyti tveggja fullorðinna einstaklinga af
sama kyni loks verið þurrkað út úr breskum
lagabókum, harðneskjuleg lög sem ófáir sam-
og tvíkynhneigðir Bretar af öllum stigum
þjóðfélagsins höfðu orðið illa fyrir barðinu á
í áranna rás. Fyrsta Pride-gangan í Bretlandi
var gengin í Lundúnum 1972 og víðs vegar
um landið voru hommar, lesbíur og annað
hinsegin fólk farið að stofna með sér félög
og samtök til að krefjast réttinda fyrir sig og
sína.
En víða í bresku samfélagi grasseruðu líka
enn gífurlegir fordómar í garð hinsegin fólks,
sem minnkuðu ekki endilega með auknum
sýnileika. Samkvæmt skoðanakönnunum
leit meirihluti bresks almennings enn á
samkynhneigð sem eitthvað „rangt“. Svo
í byrjun níunda áratugar 20. aldar, þegar
fréttir fóru að berast af skæðum sjúkdómi
sem virtist leggjast helst á samkynhneigða
og tvíkynhneigða karla, varð það einnig vatn
á myllu þeirra sem hötuðust út í eða óttuðust
hinsegin fólk. Breska götupressan fór mikinn
um hommapláguna og hættuna sem hinum
almenna og siðvanda Breta stafaði af þessu
óeðli. Og eitt það mikilvægasta var auðvitað
að vernda börnin.
Vera Illugadóttir
Section 28 og siðfárið
gegn samkynhneigð í Bretlandi
fig. 1
Íhaldsflokkur Margaret Thatcher hafði
verið við völd í landsmálunum frá 1979 og
voru forystumenn flokksins alls engir vinir
hinsegin fólks (vissulega sumir, en það
var svona meira prívat). En sums staðar í
Bretlandi stjórnuðu vinstrimenn bæjar- og
sveitarstjórnum og höfðu styrkt og unnið
með samtökum hinsegin fólks í réttinda-,
heilbrigðis- og fræðslumálum — samvinna
sem var algjört eitur í beinum íhaldsmanna.
Sú var raunin til dæmis í Lundúnum, þar
sem andaði ísköldu milli Íhaldsflokksins
og borgarráðs vinstrimannsins Ken „rauða“
Livingstone sem stutt hafði heilmikið við
hinsegin málefni.
Bannað að hampa samkynhneigð
Það var í þessu andrúmslofti sem litla,
danska barnabókin um Jenny, fimm ára, og
feðurna tvo, varð skyndilega að einu helsta
hitamálinu í bresku samfélagi.
„VIÐBJÓÐSLEG BÓK Í SKÓLA“
var æpandi forsíðufyrirsögn götublaðsins
The Sun dag einn í maí 1986. „Nemendur sjá
myndir af samkynhneigðum elskendum!“
Einhver hafði fundið eintak af bókinni
um Jenny, Martin og Eric á skólabókasafni
einmitt í vinstrimannabælinu Lundúnum.
Eitt einasta eintak á einu bókasafni, og
það þótti forsíðufrétt þótt það sé í raun fátt
sem talist getur virkilega viðbjóðslegt í bók